Hạn hán gây thiệt hại trên nhiều lĩnh vực
Tháng 10 vừa qua, nhiều khu vực đã ghi nhận nắng nóng kỷ lục. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, trong tháng 10/2026, nhiệt độ trung bình toàn quốc đã ghi nhận được giá trị là 26,3 độ. Đây là giá trị cao nhất cùng thời kỳ từng ghi nhận được trong chuỗi số liệu quan trắc kể từ năm 1961.
Trên phạm vi toàn quốc đã ghi nhận được 148 trạm khí tượng có nhiệt độ trung bình cả tháng đạt và vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ, trong đó có 80 trạm khí tượng ở khu vực Bắc Bộ.
Ngoài ra, cũng đã ghi nhận được 98 trạm khí tượng có nhiệt độ trung bình ngày cao nhất trong tháng đạt và vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ, trong đó có 69 trạm khí tượng tại khu vực Bắc Bộ. Theo chuyên gia khí tượng, nguyên nhân xuất hiện nóng bất thường, đặc biệt là tại khu vực Bắc Bộ, là do ảnh hưởng chính của hiện tượng El Nino.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo tác hại nghiêm trọng của hạn hán. Ảnh: PV
Các chuyên gia khí tượng nhận định, nhiều khu vực có khả năng xuất hiện khô hạn, ảnh hưởng đến đời sống, hoạt động sản xuất của người dân. Trong đó, mùa khô 2026/2027 tại khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có khả năng xảy ra tình trạng hạn hán nghiêm trọng trên diện rộng.
Hạn hán kéo dài không chỉ gây thiếu nước sinh hoạt, ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp mà còn làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, suy giảm đa dạng sinh học và tác động đến đời sống, kinh tế. Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo người dân chủ động theo dõi thông tin dự báo, sử dụng tiết kiệm nguồn nước và triển khai các giải pháp thích ứng.
Ngày 4/11, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo, hạn hán là hiện tượng thiếu nước nghiêm trọng xảy ra trong thời gian dài do thiếu mưa và nguồn nước bị cạn kiệt.
Tình trạng này có thể xuất phát từ việc lượng mưa trong thời gian dài rất thấp hoặc thấp hơn mức trung bình nhiều năm cùng kỳ. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu làm gia tăng tình trạng nóng lên toàn cầu, khiến lượng mưa phân bố không đồng đều, góp phần làm gia tăng nguy cơ hạn hán.
Các hoạt động của con người như phá rừng, khai thác quá mức tài nguyên nước cũng là những nguyên nhân khiến nguồn nước suy giảm, làm tình trạng hạn hán thêm nghiêm trọng.
Hạn hán kéo dài gây ra nhiều hệ lụy đối với môi trường, đời sống và hoạt động sản xuất. Đối với môi trường, tình trạng thiếu nước ảnh hưởng đến các hệ sinh thái, làm suy giảm đa dạng sinh học, đồng thời gia tăng nguy cơ cháy rừng và xói lở đất.
Đối với con người, hạn hán có thể dẫn đến thiếu nước sinh hoạt, thiếu lương thực, gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động kinh tế.
Trong sản xuất, thiếu nước làm giảm năng suất cây trồng, ảnh hưởng đến rừng, vật nuôi và hoạt động nuôi trồng thủy sản. Không chỉ vậy, hạn hán còn tác động đến giao thông vận tải đường thủy và hoạt động của các nhà máy thủy điện.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo 6 giải pháp ứng phó
Để chủ động ứng phó với hạn hán, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo người dân thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo diễn biến hạn hán từ các nguồn chính thống, qua đó có phương án ứng phó phù hợp.
Cùng với đó, cần bảo vệ nguồn nước, sử dụng nước hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả; chủ động điều chỉnh cơ cấu mùa vụ, lựa chọn giống cây trồng, vật nuôi và thủy sản phù hợp với điều kiện hạn hán.
Việc đẩy mạnh sử dụng nước tuần hoàn, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trong sản xuất và các phương pháp tưới tiết kiệm cũng là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực lên nguồn nước.
Đối với lĩnh vực nông nghiệp, người dân cần tích cực tham gia các chương trình tập huấn, phổ biến kiến thức về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi trong điều kiện hạn hán để nâng cao khả năng thích ứng.
Đặc biệt, trồng và bảo vệ rừng là giải pháp cần được chú trọng nhằm bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần duy trì nguồn nước và hạn chế những tác động bất lợi của thiên tai.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc chủ động nắm bắt thông tin, chuẩn bị phương án ứng phó và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước có ý nghĩa quan trọng trong giảm thiểu thiệt hại do hạn hán. Thông điệp được đưa ra là: Biết sớm – Hành động sớm – An toàn hơn trước thiên tai.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện nay, dưới tác động của hiện tượng El Nino có cường độ rất mạnh, mùa đông năm 2026-2027 ở Việt Nam có khả năng ấm hơn trung bình nhiều năm. Không khí lạnh được dự báo có xu hướng hoạt động yếu hơn so với trung bình nhiều năm, do đó các đợt rét đậm, rét hại có thể xuất hiện muộn hơn, số đợt và số ngày rét đậm, rét hại có khả năng ít hơn so với thông thường.
Tuy nhiên, trong các tháng chính đông, vẫn có khả năng xuất hiện những đợt không khí lạnh có cường độ mạnh, khiến nhiệt độ giảm nhanh và giảm sâu trong thời gian ngắn, thậm chí có thể xảy ra rét đậm, rét hại trên diện rộng.
Người dân, đặc biệt là tại khu vực miền núi và vùng núi cao phía Bắc, vẫn cần chủ động theo dõi các bản tin dự báo, cảnh báo không khí lạnh. Bởi những đợt rét mạnh xảy ra trong thời gian ngắn vẫn có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi, cũng như làm gia tăng nguy cơ băng giá, sương muối tại các khu vực vùng núi cao.
