Bố nghi đánh con tử vong ở Lào Cai: Khi 'dạy con' bằng đòn roi vượt lằn ranh

Từ góc độ chuyên môn, Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn (Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai) cho rằng, để nhìn nhận thấu đáo vụ việc, cần đi sâu vào các yếu tố tâm lý phía sau hành vi của cha mẹ, cũng như những hệ lụy lâu dài đối với trẻ em và chính người gây ra bạo lực.

Vì sao một số phụ huynh vẫn dùng bạo lực để "dạy con"?

Từ góc độ tâm lý học, Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn cho hay, hành vi cha mẹ sử dụng bạo lực trong quá trình dạy con thường không đơn thuần xuất phát từ ý định "cố ý làm hại con", mà là kết quả của nhiều yếu tố tâm lý và hoàn cảnh đan xen. Trong nhiều trường hợp, đó là phản ứng bộc phát khi cảm xúc vượt khỏi khả năng kiểm soát, hơn là một hành vi được tính toán hay chủ đích gây tổn thương.

Theo ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn, để hiểu đúng bản chất vấn đề, cần nhìn nhận hành vi này trong tổng thể những trải nghiệm cá nhân, kỹ năng cảm xúc và áp lực mà cha mẹ đang phải đối mặt. Khi những yếu tố này tích tụ và không được giải tỏa lành mạnh, nguy cơ chuyển hóa thành hành vi tiêu cực đối với con cái là điều dễ xảy ra.

Cụ thể, có thể kể đến một số nguyên nhân phổ biến sau:

• Di sản tâm lý từ chính tuổi thơ: Nhiều cha mẹ từng lớn lên trong môi trường bị đánh đòn, nên vô thức coi đó là cách giáo dục "bình thường". Theo ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn, đây là dạng "lặp lại mô hình nuôi dạy" mà bản thân họ từng trải qua.
• Thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc: Khi căng thẳng, tức giận, họ dễ rơi vào trạng thái phản ứng bản năng thay vì hành xử có kiểm soát. Chuyên gia tâm lý cho hay, khi cảm xúc vượt ngưỡng, khả năng suy xét lý trí sẽ bị suy giảm đáng kể.
• Áp lực cuộc sống tích tụ: Kinh tế, công việc, mâu thuẫn gia đình… có thể khiến cảm xúc tiêu cực bị dồn nén và trút lên con cái – đối tượng yếu thế nhất.
• Niềm tin sai lệch: Một số người vẫn cho rằng "thương cho roi cho vọt", đánh đòn là cách nhanh nhất để trẻ "nghe lời", dù nhận thức được rủi ro.

ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn nói thêm, điểm cốt lõi không phải là cha mẹ hoàn toàn thiếu nhận thức, mà là thiếu năng lực kiểm soát hành vi trong khoảnh khắc cảm xúc bùng phát.

Trẻ bị bạo lực kéo dài sẽ chịu tổn thương gì?

Chuyên gia tâm lý cho rằng, bạo lực không chỉ gây đau đớn thể chất mà còn để lại những "vết sẹo tâm lý" lâu dài, cụ thể:

• Rối loạn lo âu, trầm cảm: Trẻ sống trong sợ hãi thường trực, dễ hình thành tâm lý bất an, mất niềm tin vào người lớn.
• Sang chấn tâm lý (trauma): Những trải nghiệm bị đánh đập, trừng phạt kéo dài có thể dẫn tới rối loạn stress sau sang chấn (PTSD). Theo chuyên gia tâm lý, đây là một trong những hệ quả nghiêm trọng nhưng thường bị bỏ qua.
• Rối loạn nhân cách và hành vi: Trẻ có thể trở nên hung hăng (lặp lại mô hình bạo lực) hoặc ngược lại, thu mình, tự ti, mất giá trị bản thân.
• Đứt gãy gắn kết gia đình: Người đáng lẽ là nơi an toàn nhất lại trở thành nguồn gây sợ hãi, khiến trẻ mất đi nền tảng cảm xúc lành mạnh.

"Những tổn thương này không chỉ dừng lại ở thời điểm hiện tại mà có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, ảnh hưởng sâu sắc đến các mối quan hệ và khả năng làm cha mẹ sau này", ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn nhấm mạnh.

Làm gì để cha mẹ không vượt qua "ranh giới nguy hiểm"?

Theo ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn, để cha mẹ không vượt qua "ranh giới nguy hiểm", điều quan trọng không phải là "không bao giờ tức giận", mà là biết dừng lại đúng lúc. Cha mẹ có thể lưu ý những vấn đề sau:

• Nhận diện tín hiệu mất kiểm soát: tim đập nhanh, nói to, suy nghĩ cực đoan → cần dừng lại ngay.
• Áp dụng kỹ thuật "time-out": tạm rời khỏi tình huống, không xử lý con khi đang giận dữ. Chuyên gia tâm lý cho biết, việc "tạm dừng" giúp não bộ có thời gian điều chỉnh lại cảm xúc.
• Thay đổi cách tiếp cận: Giải thích thay vì trừng phạt; Thiết lập quy tắc rõ ràng thay vì áp đặt; Khuyến khích hành vi tích cực thay vì chỉ tập trung vào lỗi sai.
• Tìm hỗ trợ khi cần: tư vấn tâm lý, tham gia các lớp kỹ năng làm cha mẹ, hoặc chia sẻ với chuyên gia.
• Một nguyên tắc quan trọng được nhấn mạnh: "Không có bài học nào đáng giá nếu phải đánh đổi bằng sự an toàn của trẻ".

Hệ quả tâm lý với cha mẹ khi gây hậu quả nghiêm trọng

Nói về hệ quả tâm lý với cha mẹ khi gây hậu quả nghiêm trọng, ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn cho hay, khi bạo lực dẫn đến hậu quả nặng nề, thậm chí mất đi tính mạng của con, cha mẹ cũng phải đối mặt với những hệ lụy tâm lý rất sâu sắc. Những tổn thương này không chỉ diễn ra trong thời điểm xảy ra sự việc, mà cò

Các biểu hiện tâm lý thường gặp có thể bao gồm:

• Sốc và sụp đổ tâm lý: Nhiều người rơi vào trạng thái không tin vào thực tại, hoảng loạn kéo dài.
• Tội lỗi và dằn vặt suốt đời: Đây là dạng "tội lỗi tồn tại" (existential guilt), rất khó hóa giải, có thể dẫn đến trầm cảm nặng. Theo ThS tâm lý lâm sàng Nguyễn Thị Sơn, đây là trạng thái ám ảnh kéo dài và rất khó hồi phục hoàn toàn.
• Tự kỳ thị và cô lập xã hội: Áp lực dư luận, cảm giác xấu hổ khiến họ thu mình, mất kết nối xã hội.
• Nguy cơ rối loạn tâm thần: Trầm cảm, rối loạn lo âu, thậm chí xuất hiện ý nghĩ tự hủy hoại bản thân.

Chuyên gia tâm lý cho biết, về lâu dài, đây không chỉ là bản án pháp lý mà còn là "bản án tâm lý" kéo dài suốt phần đời còn lại. Bạo lực trong gia đình không bắt đầu từ một cú đánh, mà bắt đầu từ sự mất kiểm soát cảm xúc không được nhận diện và can thiệp kịp thời. Chính vì vậy, để phòng ngừa những bi kịch tương tự, mỗi gia đình, xã hội cần:

• Nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần cho cha mẹ
• Phổ biến kỹ năng nuôi dạy con tích cực
• Xây dựng hệ thống hỗ trợ tâm lý trong cộng đồng

"Một gia đình an toàn không phải là nơi không có xung đột, mà là nơi xung đột được giải quyết bằng sự thấu hiểu và yêu thương, thay vì bạo lực", chuyên gia tâm lý nói.

Xem thêm bài viết:

Vụ bé trai 12 tuổi nghi bị bố đánh tử vong, chôn xác trên đồi quế: Người bố có thể sẽ phải đối mặt với hình phạt nào?

SKĐS - Thông tin bé trai 12 tuổi nghi bị bố đánh đến tử vong rồi chôn xác trên đồi quế ở Lào Cai khiến dư luận vô cùng hoang mang, bức xúc. Nhiều ý kiến cho rằng đây là một vụ việc rất đau lòng bởi người bị tình nghi lại là chính cha ruột của nạn nhân.