Bộ KHCN đưa ra giải pháp liên thông dữ liệu, giảm phiền hà cho người dân

12-11-2026 11:46 | Thời sự

SKĐS - Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra giải pháp đồng bộ phần mềm, liên thông dữ liệu, giảm phiền hà cho người dân khi làm thủ tục.

Khắc phục tình trạng người dân phải khai báo lại

Sáng 12/11, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn liên quan đến lĩnh vực khoa học – công nghệ, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) cho biết, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỷ giao dịch, nhưng vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa được đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Trong 8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối, có 7 cơ sở dữ liệu vẫn đồng bộ ngoại tuyến.

Thực trạng này khiến người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ trách nhiệm trong việc bảo đảm các hệ thống thực sự liên thông, dữ liệu được chia sẻ và tái sử dụng, qua đó giảm phiền hà cho người dân.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, dữ liệu hiện được lưu trữ tại nhiều cơ quan, đơn vị trong thời gian dài nên việc tập hợp, đồng bộ và xây dựng cơ sở dữ liệu mới cần thời gian. Bên cạnh đó, việc xác định chi phí số hóa phức tạp do mỗi loại tài liệu có yêu cầu xử lý khác nhau, trong khi nhân lực còn hạn chế.

Theo Bộ trưởng, tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ cấp xã phải sử dụng nhiều phần mềm xuất phát từ 5 nguyên nhân: Hệ thống chưa kết nối, đồng bộ; quy trình, biểu mẫu chưa thống nhất; dữ liệu chưa đầy đủ; thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu; kỹ năng số của một bộ phận người dân và cán bộ cơ sở còn hạn chế.

Để khắc phục, Bộ KH&CN đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, đồng thời khảo sát thực tế tại một số xã để xác định vướng mắc trong công việc hằng ngày của cán bộ.

"Từ những bài toán này, chúng tôi đang hình thành các lời giải, hướng dẫn trực tiếp cho cán bộ ở từng địa bàn, sau đó tổng quát hóa để có thể nhân rộng", Bộ trưởng nói.

Bộ sẽ tiếp tục khảo sát quy trình xử lý công việc, chế độ báo cáo tại cấp xã để xây dựng hướng dẫn, tài liệu đào tạo, cập nhật kiến thức, giúp cán bộ cơ sở nâng cao kỹ năng số, từng bước khắc phục tình trạng phần mềm thiếu đồng bộ và giảm việc người dân phải khai báo lại thông tin.

Quản lý AI phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Ma Thị Thúy (Đoàn Tuyên Quang) cho rằng, trí tuệ nhân tạo mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, nhưng đồng thời đặt ra thách thức về bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư, độ tin cậy của thông tin và trách nhiệm pháp lý.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp quản lý AI để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát những rủi ro phát sinh.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo, trong đó chú trọng bảo đảm an toàn dữ liệu và quản lý rủi ro. Theo đó, cán bộ, công chức, viên chức không được đưa dữ liệu mật lên các nền tảng AI để khai thác. Những dữ liệu có yêu cầu bảo mật cao phải được kiểm soát chặt chẽ; một số loại dữ liệu phục vụ nghiên cứu, không vì mục đích thương mại, có thể được sử dụng khi đáp ứng các điều kiện nhất định.

Theo Bộ trưởng, bài toán khó nhất hiện nay là cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu và tận dụng cơ hội phát triển AI. Ông lấy ví dụ, một tờ báo điện tử nếu cho phép AI tiếp cận nội dung có thể tăng lượng truy cập nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất quyền kiểm soát dữ liệu. Ngược lại, hạn chế AI tiếp cận có thể ảnh hưởng đến lượng truy cập. Do đó, doanh nghiệp cần cân nhắc giữa lợi ích khai thác công nghệ với yêu cầu bảo vệ dữ liệu và quyền lợi của mình.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ KH&CN đã xây dựng khung đạo đức AI, phân loại mức độ rủi ro và đưa ra khuyến nghị để doanh nghiệp, nhà phát triển ứng dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm, đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.