Tuy nhiên, do bận rộn hoặc muốn kiểm soát cân nặng, nhiều người thường xuyên bỏ qua bữa ăn này. Một số nghiên cứu cho thấy thói quen bỏ bữa sáng có liên quan đến nguy cơ cao hơn mắc béo phì, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch. Vậy thói quen này ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?
Bỏ bữa sáng có thể gây ra những tác hại gì đối với sức khỏe?
Bỏ bữa sáng có thể làm tăng nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng
Trong các nghiên cứu về dinh dưỡng, bữa sáng thường được hiểu là bữa ăn đầu tiên trong ngày, được dùng vào buổi sáng sau khi thức dậy. Thời gian cụ thể có thể khác nhau tùy định nghĩa của từng nghiên cứu. Bỏ bữa sáng thường được xác định là không ăn hoặc uống đồ có năng lượng trong khoảng thời gian quy định, ngoại trừ nước lọc.
Bữa sáng là một trong những cơ hội để bổ sung protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Khi thường xuyên bỏ bữa này mà không bù đắp đầy đủ dinh dưỡng ở những bữa ăn khác, cơ thể có thể thiếu một số dưỡng chất cần thiết.
Một nghiên cứu trên phụ nữ trẻ từ 19-28 tuổi ghi nhận tỷ lệ đáng kể những người bỏ bữa sáng không đáp ứng đủ nhu cầu một số vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, mức độ thiếu hụt còn phụ thuộc vào tổng khẩu phần ăn trong ngày, chất lượng thực phẩm và thói quen dinh dưỡng của mỗi người.
Để bảo đảm sức khỏe, người trưởng thành nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối giữa các nhóm thực phẩm. Nếu ăn sáng, nên ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, protein và các vi chất như ngũ cốc nguyên hạt, trứng, sữa hoặc sản phẩm thay thế phù hợp, rau xanh và trái cây.
Bỏ bữa sáng có liên quan đến nguy cơ thừa cân, béo phì
Nhiều người cho rằng bỏ bữa sáng sẽ giúp giảm lượng calo nạp vào và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, trên thực tế, mối liên quan giữa thói quen này và cân nặng khá phức tạp.
Bữa sáng cần đủ các dưỡng chất tốt cho sức khoẻ. Ảnh DK
Một số nghiên cứu quan sát cho thấy người thường xuyên bỏ bữa sáng có xu hướng gặp tình trạng thừa cân, béo phì nhiều hơn. Một trong những cách giải thích là họ có thể cảm thấy đói hơn vào cuối ngày, ăn nhiều hơn trong các bữa sau hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng, nhiều đường và chất béo.
Dù vậy, không thể khẳng định bỏ bữa sáng trực tiếp gây béo phì ở tất cả mọi người. Cân nặng còn chịu ảnh hưởng của tổng năng lượng ăn vào, mức độ vận động, chất lượng giấc ngủ, yếu tố di truyền và nhiều thói quen sinh hoạt khác.
Thay vì bỏ bữa sáng để giảm cân, mỗi người nên chú trọng kiểm soát khẩu phần ăn trong ngày, hạn chế đồ uống có đường, tăng cường vận động và duy trì cân nặng phù hợp.
Ảnh hưởng đến đường huyết và chuyển hóa
Một số nghiên cứu ghi nhận người thường xuyên bỏ bữa sáng có xu hướng gặp các bất thường về chuyển hóa như tăng đường huyết, tăng cholesterol LDL (cholesterol "xấu") hoặc giảm cholesterol HDL (cholesterol "tốt").
Bữa ăn và thời điểm ăn có thể ảnh hưởng đến quá trình điều hòa đường huyết, cảm giác đói và khả năng lựa chọn thực phẩm trong ngày. Tuy nhiên, các mối liên quan quan sát được không đồng nghĩa với việc bỏ bữa sáng chắc chắn gây ra đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.
Nguy cơ rối loạn chuyển hóa còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thừa cân, béo phì, ít vận động, chế độ ăn nhiều đường và chất béo bão hòa, tiền sử gia đình và tuổi tác.
Đối với người mắc đái tháo đường, đặc biệt là người đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, việc bỏ bữa có thể làm tăng nguy cơ đường huyết xuống thấp. Những người này cần trao đổi với bác sĩ về thời gian ăn uống và điều chỉnh thuốc phù hợp, không tự ý thay đổi phác đồ điều trị.
Bỏ bữa sáng có liên quan đến nguy cơ tim mạch
Bệnh tim mạch là một trong những vấn đề sức khỏe được quan tâm khi nghiên cứu thói quen bỏ bữa sáng. Một số nghiên cứu quan sát trên quy mô lớn ghi nhận mối liên quan giữa việc thường xuyên bỏ bữa sáng với nguy cơ mắc bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ cao hơn.
Tuy nhiên, cần thận trọng khi diễn giải các kết quả này. Người bỏ bữa sáng cũng có thể đồng thời hút thuốc, uống nhiều rượu bia, ăn tối muộn, ít vận động hoặc có chế độ ăn thiếu cân đối. Những yếu tố này có thể góp phần giải thích mối liên quan giữa bỏ bữa sáng và bệnh tim mạch.
Vì vậy, không nên xem việc ăn sáng đơn thuần là biện pháp phòng ngừa nhồi máu cơ tim hay đột quỵ. Bảo vệ sức khỏe tim mạch cần được thực hiện đồng bộ thông qua kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên và không hút thuốc lá.
Nên ăn sáng thế nào để tốt cho sức khỏe?
Để xây dựng thói quen ăn sáng lành mạnh, mỗi người nên lựa chọn thực phẩm phù hợp với nhu cầu năng lượng và tình trạng sức khỏe. Một bữa sáng cân đối có thể gồm ngũ cốc nguyên hạt hoặc thực phẩm giàu tinh bột phù hợp, nguồn protein như trứng, cá, thịt nạc hoặc các loại đậu, kết hợp rau xanh và trái cây.
Nên hạn chế các món ăn quá nhiều muối, chất béo bão hòa, đồ chiên rán và đồ uống nhiều đường. Người bận rộn có thể chuẩn bị bữa sáng từ tối hôm trước để tránh bỏ bữa thường xuyên.
Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn cân đối trong cả ngày, phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Nếu thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt hoặc có bệnh lý nền cần kiểm soát chế độ ăn, nên trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn.
Bỏ bữa sáng không nhất thiết gây bệnh ở tất cả mọi người, nhưng thói quen này có thể đi kèm chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng chưa hợp lý. Duy trì bữa sáng phù hợp, kết hợp lối sống lành mạnh là cách thiết thực để hỗ trợ sức khỏe lâu dài.
