Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người có xu hướng ăn uống thất thường do công việc bận rộn. Có người thường xuyên bỏ bữa sáng, đến trưa mới ăn bù; người khác lại ăn tối muộn, thậm chí ăn nhiều ngay trước khi đi ngủ.
Một bữa ăn bị bỏ qua không đồng nghĩa chắc chắn gây bệnh. Tuy nhiên, nếu đây là thói quen kéo dài và đi kèm chế độ ăn nhiều năng lượng, ít vận động, thiếu ngủ hoặc tăng cân, nguy cơ xuất hiện các vấn đề chuyển hóa và tim mạch có thể tăng.
Không nên bỏ bữa sáng thường xuyên
Bữa sáng cung cấp năng lượng sau một đêm dài và là cơ hội để bổ sung nhiều nhóm thực phẩm có lợi như ngũ cốc nguyên hạt, rau quả, sữa hoặc các sản phẩm từ sữa, trứng và các nguồn protein phù hợp.
Khi bỏ bữa sáng, một số người có thể cảm thấy đói nhiều hơn vào cuối buổi sáng hoặc trưa và ăn khẩu phần lớn hơn. Nếu lựa chọn thực phẩm nhiều đường, chất béo hoặc năng lượng cao, tổng lượng năng lượng trong ngày có thể tăng.
Tuy nhiên, không phải ai bỏ bữa sáng cũng có nguy cơ tăng đường huyết hoặc mắc bệnh tim mạch. Tác động của thói quen này phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn, mức độ vận động, cân nặng, giấc ngủ và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Điều quan trọng là không nên dùng việc bỏ bữa sáng như một cách giảm cân tùy tiện. Người có đái tháo đường hoặc đang sử dụng thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết cần đặc biệt lưu ý giờ ăn và trao đổi với bác sĩ để xây dựng chế độ phù hợp.
Ăn tối quá muộn có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa
Bữa tối muộn, đặc biệt khi ăn với lượng lớn ngay trước giờ đi ngủ, có thể khiến cơ thể phải tiếp tục tiêu hóa trong thời gian nghỉ ngơi. Một số nghiên cứu quan sát và thử nghiệm cho thấy thời điểm ăn có thể liên quan đến kiểm soát đường huyết và chuyển hóa năng lượng.
Nên ăn sáng đủ chất hàng ngày. Ảnh DK
Tuy nhiên, không có một mốc giờ ăn tối duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là duy trì lịch ăn tương đối ổn định, tránh ăn quá nhiều vào ban đêm và điều chỉnh thời gian bữa tối phù hợp với giờ ngủ, công việc và tình trạng sức khỏe.
Người thường xuyên bị trào ngược dạ dày - thực quản cũng nên tránh ăn quá sát giờ đi ngủ vì có thể làm triệu chứng khó chịu hơn.
Nếu phải ăn tối muộn do đặc thù công việc, nên ưu tiên khẩu phần vừa phải, hạn chế món chiên rán, nhiều chất béo, đồ ăn nhanh và đồ uống có đường.
Ăn đủ bữa nhưng thường xuyên lựa chọn thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo bão hòa hoặc thực phẩm chế biến sẵn vẫn có thể gây bất lợi cho sức khỏe.
Một chế độ ăn lành mạnh nên đa dạng thực phẩm, tăng rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp; đồng thời hạn chế thực phẩm chứa nhiều muối, đường tự do và chất béo không lành mạnh.
Đặc biệt, thực phẩm chế biến sẵn có thể chứa lượng muối, đường hoặc chất béo khá cao. Việc đọc nhãn dinh dưỡng và chủ động lựa chọn thực phẩm tươi, ít chế biến là cách đơn giản để kiểm soát chất lượng khẩu phần ăn.
Người có bệnh nền càng cần chú ý giờ ăn
Với người khỏe mạnh, một ngày ăn uống không đúng giờ chưa chắc gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, ở người mắc đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì hoặc các bệnh lý chuyển hóa, thói quen ăn uống cần được cân nhắc kỹ hơn.
Người bệnh đái tháo đường không nên tự ý bỏ bữa, đặc biệt khi đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc có thể gây hạ đường huyết. Việc thay đổi giờ ăn hoặc khẩu phần nên được trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Tương tự, người mắc tăng huyết áp cần chú ý lượng muối trong khẩu phần thay vì chỉ tập trung vào thời điểm ăn.
Điều chỉnh từ những thói quen nhỏ
Để xây dựng chế độ ăn phù hợp, mỗi người có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản: duy trì lịch ăn tương đối ổn định; không bỏ bữa thường xuyên; tránh ăn quá nhiều vào ban đêm; tăng rau, quả và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và món ăn quá mặn.
Bên cạnh dinh dưỡng, cần duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát cân nặng. Đây là những yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe chuyển hóa và tim mạch.
Ăn uống lành mạnh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thay đổi quá lớn. Việc điều chỉnh từng thói quen nhỏ, duy trì đều đặn và lựa chọn chế độ ăn phù hợp với tuổi, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe sẽ giúp chăm sóc sức khỏe lâu dài hiệu quả hơn.
