5 năm trước, trong cuộc bầu cử tổng thống trực tiếp lần đầu tiên, cả đất nước Indonesia sôi sục với cái tên SBY, viết tắt của tên Yudhoyono. Những người vốn đã quá chán nản trước tình trạng trì trệ của đất nước kể từ cuộc khủng hoảng tiền tệ năm 1997 đã hy vọng vị tướng Yudhoyono sẽ mang đến một luồng gió cải cách mới. Ông lúc đó là hiện thân của sự cách tân, của cái mới. Song trong cuộc tranh cử hiện giờ, khẩu hiệu tranh cử của ông dịch nôm na ra là: Có nhiều thứ hơn từ một người cũ.
 |
Vợ chồng tổng thống Yudhoyono. (Ảnh: AP) |
Công bằng mà nói, “người cũ” Yudhoyono với tấm bằng tiến sĩ về kinh tế nông thôn cũng đã thực hiện được một số tham vọng của mình. Ông là một tổng thống không hề dính phải tai tiếng tham nhũng, một thực tế đã ăn sâu với giới chính trị Indonesia nhiều năm qua. Cuộc chiến chống tham nhũng của ông có những bước tiến đáng kể với sự góp sức của Uỷ ban chống tham nhũng độc lập. Dù kinh tế có chậm lại nhưng mức tăng trưởng của nước này vẫn là 4% trong khi những nước láng giềng đang vất vả đối phó với suy thoái.
Chính phủ của ông Yudhoyono cũng đã thành công trong việc dẫn dắt đất nước qua cơn suy thoái bằng cách hạ giá đồng rupiah của mình và đi vay để bổ sung nguồn thu. Đa số người nghèo đều ghi nhận những việc chính phủ đã làm cho họ và đã bầu cho ông Yudhoyono cũng vì lý do đó.
Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều vấn đề "cũ" tồn tại ở quốc gia lớn nhất Đông Nam Á vào thời điểm này. Chỉ có ¼ trong số các biện pháp ông Yudhoyono đã hứa trong chiến dịch tranh cử lần 1 nhằm cải thiện môi trường đầu tư là được đưa vào thực hiện. Công cuộc phát triển cơ sở hạ tầng vốn rất cấp bách ở nước này lại rơi vào tình trạng ì ạch. Cải cách tư pháp và tòa án thì manh mún. Các quy định về thị trường lao động cũng không tiến triển. Quân đội thiếu tiền đầu tư trang thiết bị đén mức các vụ rơi máy bay xảy ra như cơm bữa hàng tháng.
Trong khi đó, tỷ lệ nghèo đói 14,2% và tỷ lệ thất nghiệp 8,2% cao hơn nhiều mức ông đã hứa khi đắc cử tổng thống lần thứ nhất. Dịch vụ y tế rất tệ. Cộng thêm vào đó là ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng toàn cầu khiến cho lượng hàng hóa xuất khẩu của Indonesia giảm.
Ở bối cảnh đó, nếu chính thức thắng cử, ông Yudhoyono phải cám ơn thần “may mắn” đã mỉm cười với ông. Trước tiên là sự dao động của giá dầu. Một năm trước, giá dầu tăng vọt. Vì Indonesia là nước trợ cấp rất lớn cho xăng dầu nên tổng thống Yudhoyono đã tăng giá xăng để tránh thâm hụt ngân sách quá lớn. Điều này về mặt ngắn hạn có thể ảnh hưởng tới uy tín của ông. Nhưng khi giá dầu giảm, ông lại có thể cắt giảm khoản trợ cấp cho xăng dầu tới 3 lần. Và thế là chính phủ lại có tiền mặt để chi cho 19,4 triệu hộ gia đình nghèo nhất ở nước này. Rất nhiều người đã nói rằng khoản chi này là yếu tố quyết định để họ bỏ phiếu cho SBY.
Ông cũng được trợ giúp rất nhiều bởi hai đối thủ “yếu thế” trong cuộc đua tranh này cựu tổng thống Megawatti và phó tổng thống Jusuf Kalla. Bà Megawatti từ thời còn là tổng thống đã không gây được tiếng vang gì lớn. Còn ông Kalla thì không tỏ ra là có thể làm được gì nhiều hơn chính phủ hiện giờ. Ông này lại còn chịu tiếng đã xây dựng một đế chế doanh nghiệp dựa trên quyền lực chính trị của mình. Thêm một điểm mấu chốt nữa, người Indonesia đã mệt mỏi với “cái cũ” nhưng cả hai ứng viên Megawatti và Kalla đều chọn liên danh với 2 vị tướng từ thời độc tài Suharto còn ông Yudhoyono liên danh với một cựu thống đốc ngân hàng và bộ trưởng tài chính. Và hai ứng cử viên “không nặng ký” này đã vô tình giúp cho Yudhoyono đương nhiên thắng cử chỉ với tuyên bố đơn giản rằng: “Nếu bạn bầu cho 2 ứng cử viên kia, bạn sẽ đưa Indonesia trở lại thời kỳ lạc hậu của quá khứ”.