Không những trực tiếp gây ra các hiện tượng thiên tai đặc biệt như động đất, núi lửa, bão lũ, hạn hán... biến đổi khí hậu còn là nguyên nhân gián tiếp gây ra các bệnh dịch mới trên toàn thế giới. Vấn đề cấp bách này là chủ đề chính tại hội thảo Á - Âu (ASEM) về "Chia sẻ kinh nghiệm sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu và các bệnh mới nổi" do Việt Nam và Hungary đồng tổ chức tại Hà Nội trong hai ngày 4 và 5/11.
 Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu (người ngồi thứ hai bên phải) cùng các đại biểu quốc tế tại hội thảo. |
Tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế VN khẳng định quyết tâm của Chính phủ VN trong vấn đề giảm thiểu các tác động của biến đổi khí hậu về mọi mặt, trong đó có lĩnh vực y tế, tiêu biểu là việc ngày 2/12/2008, Chính phủ VN đã phê duyệt "Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu". Trên cơ sở đó, Bộ Y tế VN đang xây dựng Kế hoạch tổng thể của ngành y tế nhằm giảm nhẹ các tác động ảnh hưởng tới sức khoẻ do biến đổi khí hậu ở VN giai đoạn 2010-2015. Tác động của biến đổi khí hậu trong những năm qua không chỉ dừng lại trong phạm vi của mỗi quốc gia mà đang là vấn đề mang tính toàn cầu, do đó việc thể hiện trách nhiệm và quyết tâm của VN trong vấn đề này được thế giới hoan nghênh và đánh giá cao. Người đứng đầu ngành y tế VN cũng cho biết, trong những năm qua, Chính phủ VN đã thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ, đề ra các giải pháp phù hợp theo từng giai đoạn, nhờ đó đã hạn chế được ảnh hưởng bất lợi do biến đổi khí hậu gây ra, nhiều bệnh truyền nhiễm gây dịch đã được kiểm soát, khống chế ở mức lưu hành.
 Biến đổi khí hậu kéo theo sự gia tăng một số bệnh trong đó có sốt xuất huyết. |
Theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sự biến đổi khí hậu trong những thập niên gần đây rõ ràng có ảnh hưởng tới một số bệnh truyền nhiễm. WHO ước tính trong năm 2000 khoảng 2,4% số trường hợp tiêu chảy cấp trên thế giới, 6% các trường hợp mắc sốt rét trong các nước có mức thu nhập trung bình và thấp đều có liên quan đến biến đổi khí hậu. Ở VN, trong giai đoạn 1998-2008, diễn biến của một số bệnh truyền nhiễm gây dịch, bệnh lây truyền qua véctơ dao động qua các năm. Sự biến động của thời tiết có tác động rõ rệt đến sự gia tăng nguy cơ bùng phát các bệnh dịch truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tiêu hoá (như tả, thương hàn, tiêu chảy cấp...), các bệnh đường hô hấp (SARS, cúm A/H5N1, cúm A/H1N1) và các bệnh do véctơ như sốt rét, sốt Dengue/sốt xuất huyết Dengue. Trong khi một số dịch bệnh nguy hiểm mới nổi đã được kiểm soát (cúm A/H5N1), thậm chí không còn xuất hiện (SARS) thì trong năm 2009 lại xuất hiện một tác nhân gây dịch mới đang khiến các chuyên gia y tế thế giới đau đầu: virut cúm A/H1N1/2009. Mặc dù không nghiêm trọng như nhận định ban đầu song sự lan truyền với tốc độ chóng mặt và chiếm tỉ lệ áp đảo so với các bệnh cúm mùa thông thường, loại virut này vẫn luôn tiềm ẩn mối đe doạ với toàn cầu nếu nó được đi kèm với một loại virut cúm khác có độc lực mạnh hơn như virut cúm gia cầm H5N1 hoặc virut Corona từng gây dịch SARS tại VN và một số quốc gia trong một vài năm trở lại đây.
Trong một dự đoán mang tính cảnh báo, nhóm chuyên gia liên chính phủ về thay đổi khí hậu (IPCC, 2009) đã cảnh báo rằng đến năm 2080, sẽ có khoảng 1,5-3,5 tỉ người trên thế giới phải đối mặt với nguy cơ mắc sốt xuất huyết mà nguyên nhân là do hiện tượng trái đất ấm lên và do khí hậu thay đổi, sốt dengue sẽ lại tăng lên ở các nước đang phát triển.
Mai Phương