Biến chứng viêm não trong bệnh tay chân miệng

Theo tổng kết nhiều năm của Bệnh viện Nhi đồng I TPHCM cho thấy, bệnh Tay-Chân-Miệng (TCM) xảy ra theo 2 mùa trong năm: từ tháng 2 đến tháng 4 và sau đó từ tháng 9 đến tháng 12. Đặc biệt trong những tháng đầu năm 2006 đến nay, bệnh TCM có chiều hướng gia tăng nhanh; Đáng lưu ý là 70% bệnh nhi nhập viện trong tình trạng có kèm biến chứng. Một trong những biế`n chứng nguy hiểm gây tử vong là viêm não.

Nổi bóng nước, mẩn đỏ là triệu chứng ban đầu của bệnh tay chân miệng. Ảnh: Bệnh viện Nhi đồng I cung cấp.

BIỂU HIỆN BỆNH VÀ CÁC BIẾN CHỨNG THƯỜNG GẶP

Bệnh TCM không phải là bệnh mới xuất hiện, tài liệu y khoa đã nói đến từ lâu. Tuy nhiên đa số bác sĩ và người dân đều không biết đến bệnh này, do trước đây tác nhân gây bệnh chủ yếu là coxsakie rất lành tính. Gần đây trên thế giới đã phát hiện thêm một tác nhân mới rất nguy hiểm cũng gây ra bệnh này đó là enterovirus 71, tác nhân này nguy hiểm vì nó có thể gây biến chứng não và tim, gây tử vong cao và rất nhanh.

Bệnh này thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và rất dễ lây, thường lây nhanh qua đường tiêu hóa và trẻ sống cùng nhà và sinh hoạt cùng nhà trẻ.

Biểu hiện của bệnh TCM cũng rất dễ nhận biết nếu được chú ý, đó là các bóng nước. Bóng nước có kích thước từ 2-10 mm, màu xám, hình ô van, xuất hiện ở vùng mông, gối, lòng bàn tay, lòng bàn chân và thường ấn không đau. Bóng nước còn xuất hiện trong miệng và khi vỡ ra gây những vết loét trong miệng gây đau và bỏ ăn.

Khi nổi bóng nước, trẻ có thể sốt nhẹ, quấy do đau miệng, bỏ ăn. Bóng nước sẽ tự xẹp đi sau tự khỏi sau 5-7 ngày. Một số trẻ có kèm nôn ói, tiêu chảy ngay khi nổi bóng nước hay khi bóng nước đã xẹp.

Đa số các trường hợp bệnh sẽ tự khỏi, nhưng nếu bệnh do tác nhân enterovirus 71, một số trẻ có biến chứng rất nguy hiểm là viêm não, viêm cơ tim, viêm màng não. Điều nguy hiểm hơn là các biến chứng này rất khó phát hiện sớm nếu thầy thuốc không có kinh nghiệm và người nhà không chú ý.

Bệnh nhi bệnh tay chân miệng giai đoạn nặng đang điều trị tại khoa nhiễm Bệnh viện nhi đồng I. Ảnh: Mỹ Lan.

Trẻ có biến chứng não thường không hôn mê sâu mà có những triệu chứng khó nhận thấy như: khó ngủ, quấy khóc liên tục, giật mình lúc thức hay lúc bắt đầu thiu thiu ngủ, trẻ có thể biểu hiện hoảng hốt như nói lảm nhảm, chới với, run chi, co giật. Triệu chứng khác có thể thấy khi có biến chứng như sốt rất cao, nôn ói nhiều, da nổi bông, mạch nhanh nhưng không sốt cao, yếu tay chân, méo miệng. Khi trẻ có biến chứng nếu không điều trị đúng và kịp thời trẻ có thể tử vong trong vài giờ.

PHÒNG NGỪA VÀ ĐẢM BẢO VỆ SINH TRONG ĂN UỐNG

Để phát hiện sớm biến chứng này, điều quan trọng là khi thấy trẻ có bệnh TCM (triệu chứng bóng nước ở tay, chân, miệng) thì cố gắng theo dõi sát trẻ ít nhất 8 ngày để phát hiện ngay các dấu hiệu nghi ngờ biến chứng, nếu thấy có những triệu chứng bất thường kể trên thì tìm xem trẻ có những bóng nước ở lòng tay, lòng bàn chân, gối, mông không nếu có thì nhanh chóng mang trẻ đến bệnh viện.