Bí xanh (bí đao) có công dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ giảm cân và làm đẹp da. Tuy nhiên, trong bí xanh có chứa một lượng nhất định các hợp chất có tính chất giống như xà phòng (saponin). Nếu nấu chín, nhiệt độ sẽ tiêu hủy tính chất này. Ngược lại, nếu lạm dụng ăn sống hoặc uống sinh tố bí xanh sống, các hợp chất này có thể gây kích ứng mạnh niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn đến những hệ lụy khó lường cho sức khỏe.
1. Một số nhóm người nên hạn chế ăn bí xanh
Bí xanh là thực phẩm giải nhiệt mùa hè nhưng cần chú ý khi chế biến và tiêu thụ.
Người hay bị rối loạn tiêu hóa
Bí xanh có tính hàn (lạnh) cao, đối với những người vốn có hệ tiêu hóa yếu, thường xuyên bị lạnh bụng, đau bụng âm ỉ hoặc đi ngoài phân lỏng, việc ăn bí xanh sẽ gây tiêu chảy kéo dài, làm trầm trọng hơn tình trạng bệnh.
Nếu vẫn muốn ăn bí xanh, nên cho thêm một vài lát gừng tươi vào quá trình chế biến để trung hòa tính lạnh của bí.
Người bị huyết áp thấp
Đây là nhóm đối tượng thường xuyên bỏ qua cảnh báo này. Bí xanh có đặc tính lợi tiểu và chứa hàm lượng kali cao, hỗ trợ hạ huyết áp rất tốt cho người tăng huyết áp.
Tuy nhiên, với người vốn có huyết áp thấp, ăn quá nhiều bí xanh có thể khiến huyết áp sụt giảm nhanh chóng, gây ra các triệu chứng chóng mặt, hoa mắt, thậm chí là ngất xỉu. Do đó, cần lưu ý không ăn bí xanh thay cơm để giảm cân nếu có tiền sử huyết áp thấp.
Người mắc bệnh thận (đặc biệt là suy thận)
Tác dụng lợi tiểu mạnh mẽ của bí xanh là con dao hai lưỡi. Với người khỏe mạnh, nó giúp đào thải độc tố, nhưng với người bệnh thận, nó lại tạo ra một áp lực lớn. Bí xanh làm tăng khối lượng công việc cho thận vốn đã suy yếu, có thể gây mất cân bằng điện giải và khiến tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn.
Nên tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng cụ thể trước khi thêm bí xanh vào chế độ ăn định kỳ.
Phụ nữ mang thai và trẻ em có hệ tiêu hóa nhạy cảm
Phụ nữ mang thai thường gặp các vấn đề về tiêu hóa như đầy hơi, khó tiêu. Do tính hàn của bí xanh, mẹ bầu không nên ăn quá thường xuyên, đặc biệt là trong 3 tháng đầu thai kỳ. Mẹ bầu chỉ nên ăn 1 - 2 bữa/tuần và tuyệt đối phải nấu chín kỹ.
Bí xanh dễ gây lạnh bụng, ảnh hưởng đến sự hấp thụ dinh dưỡng của thai nhi. Còn với trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, ăn quá nhiều bí xanh dễ gây đau bụng, tiêu chảy.
2. Những điều nên tránh khi ăn bí xanh
Để bí xanh phát huy tối đa công dụng mà không gây hại, cần ghi nhớ 3 nguyên tắc:
Không nên uống sinh tố bí xanh sống: Hợp chất saponin trong bí xanh tươi có đặc tính tương tự xà phòng, có thể gây kích ứng hệ tiêu hóa nếu dùng sai cách, vì vậy không nên uống sống.
Không ăn bí xanh cùng giấm: Acid acetic trong giấm sẽ tiêu hủy các vitamin trong bí xanh, làm giảm đáng kể giá trị dinh dưỡng của món ăn.
Không ăn bí xanh cùng các loại quả chứa nhiều vitamin C: Bí xanh chứa các enzyme phân giải vitamin C, vì vậy nếu ăn chung với cam, quýt sẽ vô tình làm lãng phí nguồn vitamin này.
