Bị thoái hoá khớp gối có nên bổ sung glucosamin?

Glucosamin là hợp chất có trong cơ thể, tham gia cấu tạo các thành phần của sụn khớp. Hoạt chất này cũng được sử dụng trong các sản phẩm bổ sung, thường được sản xuất từ vỏ giáp xác hoặc bằng phương pháp lên men. Các chế phẩm có thể chứa glucosamin sulfat hoặc glucosamin hydroclorid, đôi khi kết hợp với chondroitin.

Tùy từng quốc gia, glucosamin có thể được lưu hành dưới dạng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung, với yêu cầu khác nhau về quản lý và kiểm soát chất lượng. Vì vậy, không nên mặc định các sản phẩm glucosamin trên thị trường có cùng tiêu chuẩn chất lượng hoặc hiệu quả sử dụng.

1. Glusosamin có tác dụng gì?

Về lý thuyết, glucosamin được cho là có thể cung cấp nguyên liệu để sụn tự sửa chữa và hạn chế hoạt động của một số enzym phá hủy sụn. Tuy nhiên, những cơ chế này chủ yếu được ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Một thử nghiệm lâm sàng lớn có đối chứng do cơ quan y tế Mỹ tài trợ trên hơn 1.500 người thoái hóa khớp gối cho thấy, nhìn chung glucosamin dùng riêng hoặc phối hợp với chondroitin không giảm đau tốt hơn giả dược và việc theo dõi tiếp trong 2 năm cũng không ghi nhận lợi ích rõ rệt về cấu trúc khớp. Các phân tích tổng hợp sau đó cho kết quả không đồng nhất.

Vì vậy, các hướng dẫn điều trị cũng chưa thống nhất, một số hiệp hội chuyên môn tại Mỹ không khuyến cáo dùng glucosamin, trong khi một số hướng dẫn ở châu Âu vẫn cho phép cân nhắc glucosamin sulfat tinh thể loại dược phẩm theo chỉ định của bác sĩ.

Điểm chung là nếu có lợi ích, hiệu quả thường khiêm tốn, khác nhau giữa từng người và chủ yếu ở giai đoạn thoái hóa nhẹ đến trung bình. Với người đã tổn thương sụn nặng, biến dạng khớp, thực phẩm bổ sung không thể thay thế cho điều trị chuyên khoa.

2. Một số lưu ý khi dùng glucosamin

Glucosamin không phải thuốc điều trị khỏi thoái hóa khớp và không thể giảm đau nhanh khi khớp đang sưng, đau nhiều. Người có triệu chứng đau, sưng, hạn chế vận động rõ rệt cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng cách, thay vì chỉ tự mua thực phẩm bổ sung. Chưa có bằng chứng cho thấy người khớp gối bình thường cần bổ sung glucosamin để phòng ngừa.

Sản phẩm glucosamin giá cao không đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn, bởi các chế phẩm có thể khác nhau về dạng hoạt chất, hàm lượng và chất lượng sản xuất. Nếu cân nhắc sử dụng, người bệnh nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được phép lưu hành và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn phù hợp. Trường hợp dùng thử, có thể đánh giá lại triệu chứng sau khoảng 3 tháng. Nếu không cải thiện, người bệnh nên trao đổi với nhân viên y tế về việc ngừng sử dụng, thay vì tiếp tục kéo dài khi chưa thấy lợi ích.

Ai cần thận trọng?

• Người mắc đái tháo đường nên trao đổi với bác sĩ và theo dõi đường huyết sát hơn nếu dùng glucosamin.
• Người dị ứng hải sản có vỏ cần đọc kỹ nguồn gốc nguyên liệu trên nhãn, vì nhiều sản phẩm được chiết xuất từ vỏ giáp xác.
• Người đang dùng thuốc chống đông như warfarin cần báo cho bác sĩ vì đã có ghi nhận về khả năng làm thay đổi chỉ số đông máu.
• Phụ nữ mang thai, đang cho con bú và người suy giảm chức năng gan, thận cũng nên được bác sĩ tư vấn trước khi sử dụng.
• Nếu xuất hiện phát ban, ngứa, khó thở hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài sau khi dùng, cần ngừng sản phẩm và đi khám.

3. Những điều nên làm để bảo vệ khớp gối

Với người thoái hóa khớp gối, kiểm soát cân nặng nếu thừa cân, béo phì và tập luyện đều đặn là những biện pháp điều trị nền tảng. Giảm cân giúp giảm tải lên khớp gối, từ đó hỗ trợ giảm đau và cải thiện chức năng vận động.

Người bệnh nên ưu tiên các hình thức vận động ít gây áp lực lên khớp như bơi lội, đạp xe hoặc đi bộ tùy khả năng, kết hợp bài tập tăng cường sức mạnh cơ đùi. Cần tăng cường độ tập từ từ, khởi động trước khi vận động và điều chỉnh bài tập nếu đau tăng. Khi khớp đang đau nhiều, nên hạn chế các hoạt động gây tải lớn hoặc lặp lại nhiều lần như chạy nhảy, leo cầu thang liên tục.

Trong sinh hoạt hằng ngày, nên tránh duy trì một tư thế quá lâu, thường xuyên thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng. Hạn chế ngồi xổm, quỳ gối kéo dài nếu những tư thế này làm tăng đau khớp. Chế độ ăn cân bằng, cung cấp đủ canxi và vitamin D góp phần duy trì sức khỏe xương, nhưng không thay thế các biện pháp kiểm soát cân nặng, tập luyện và điều trị thoái hóa khớp theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Người bệnh nên đi khám nếu đau gối kéo dài nhiều tuần, đau về đêm, cứng khớp buổi sáng kéo dài, khớp thường xuyên bị kẹt hoặc có cảm giác khuỵu gối. Đặc biệt, nếu khớp sưng nóng đỏ, cần được đánh giá y tế sớm; nếu kèm sốt hoặc đau dữ dội đột ngột, cần đi khám ngay.

Bác sĩ sẽ thăm khám, chỉ định chụp X-quang hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác khi cần để xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương. Tùy tình trạng cụ thể, phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc giảm đau, tập luyện phục hồi chức năng, vật lý trị liệu hoặc các can thiệp khác.

Điều trị thoái hóa khớp gối không dùng thuốc

SKĐS - Châm cứu là phương pháp điều trị thoái hoá khớp gối không cần dùng thuốc. Dùng kim châm vào các huyệt hoặc dùng mồi ngải cứu ấm lên các huyệt.