Nhiều người chỉ phát hiện tình trạng này khi đi kiểm tra sức khỏe hoặc làm xét nghiệm vì một bệnh lý khác. Phát hiện sớm và kiểm soát mỡ máu giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch về lâu dài.
Ở phụ nữ, nguy cơ mất xương tăng lên khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và đặc biệt sau mãn kinh. Duy trì những thói quen tốt từ tuổi 40 có thể góp phần bảo vệ sức khỏe xương và giảm nguy cơ gãy xương về sau.
Loãng xương là bệnh lý đặc trưng bởi giảm khối lượng và chất lượng xương, khiến xương trở nên giòn, yếu và dễ gãy hơn. Quá trình này chịu ảnh hưởng của tuổi tác, nội tiết, dinh dưỡng, mức độ vận động, bệnh lý nền và một số thuốc.
1. Vì sao phụ nữ có nguy cơ mất xương sau mãn kinh?
Xương luôn trải qua quá trình tái tạo, trong đó các tế bào hủy xương loại bỏ mô xương cũ và tế bào tạo xương hình thành mô xương mới. Estrogen có vai trò quan trọng trong duy trì sự cân bằng này.
Khi nồng độ estrogen giảm trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, tốc độ mất xương có thể tăng lên. Mức độ thay đổi khác nhau ở từng người và thường rõ rệt hơn trong những năm đầu sau mãn kinh.
Loãng xương thường không gây đau hay biểu hiện đặc hiệu ở giai đoạn đầu. Người bệnh có thể chỉ phát hiện khi bị gãy xương sau một chấn thương nhẹ hoặc thậm chí trong những sinh hoạt thường ngày. Vì vậy, chủ động bảo vệ xương từ tuổi trung niên có ý nghĩa quan trọng.
Dưới đây là những thói quen tốt để phòng ngừa loãng xương
2. Duy trì vận động để xương và cơ khỏe
Vận động chịu trọng lượng cơ thể và tập luyện sức mạnh là những biện pháp quan trọng giúp duy trì sức khỏe xương. Đi bộ nhanh, leo cầu thang, khiêu vũ và một số hoạt động thể lực phù hợp có thể tạo kích thích cơ học cần thiết cho hệ xương.
Các bài tập kháng lực giúp tăng sức mạnh cơ, đồng thời hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng và giảm nguy cơ té ngã. Người chưa từng tập luyện hoặc có bệnh lý xương khớp nên lựa chọn mức độ vận động phù hợp, tăng dần cường độ và tránh các động tác có nguy cơ chấn thương.
Duy trì hoạt động thể chất đều đặn không chỉ tốt cho xương mà còn giúp kiểm soát cân nặng, sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
Canxi có nhiều trong sữa và các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ. Ảnh: AI
3. Bổ sung đủ canxi, vitamin D và protein qua chế độ ăn
Dinh dưỡng đầy đủ là nền tảng để duy trì khối lượng xương. Canxi là thành phần quan trọng của mô xương, trong khi vitamin D giúp cơ thể hấp thu và sử dụng canxi hiệu quả.
Canxi có nhiều trong sữa và các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ có thể ăn cả xương, đậu phụ, một số loại rau lá xanh và các thực phẩm được bổ sung canxi. Nhu cầu canxi thay đổi theo tuổi và giới tính, vì vậy không nên tự ý dùng liều cao nếu chưa được đánh giá nhu cầu.
Vitamin D có thể được tạo ra khi da tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, đồng thời có trong một số thực phẩm như cá béo, lòng đỏ trứng và thực phẩm tăng cường vitamin D. Việc bổ sung vitamin D nên dựa trên chế độ ăn, nguy cơ thiếu hụt và tư vấn của bác sĩ khi cần thiết.
Protein cũng đóng vai trò quan trọng đối với cơ và xương. Thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu, đậu nành và các loại hạt là những nguồn protein có thể đưa vào chế độ ăn cân đối.
4. Kiểm soát béo phì và không để cân nặng giảm quá mức
Không để béo phì, thừa cân cũng gây hại xương khớp, cần có thói quen tập thể dục, có chế độ ăn lành mạnh. Nhưng cũng không để thiếu dinh dưỡng, cân nặng quá thấp hoặc giảm cân nhanh có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe xương. Vì vậy, phụ nữ ở tuổi 40 không nên áp dụng chế độ ăn kiêng quá nghiêm ngặt chỉ để giảm cân.
Mục tiêu nên là duy trì cân nặng phù hợp, bảo đảm đủ protein, năng lượng, vitamin và khoáng chất. Nếu cần giảm cân, nên thực hiện từ từ, kết hợp chế độ ăn hợp lý với vận động thay vì nhịn ăn hoặc loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm. Bên cạnh đó, hạn chế rượu bia cũng là những yếu tố quan trọng trong bảo vệ sức khỏe xương.
Tóm lại: Bảo vệ xương không phải là việc chỉ bắt đầu khi có loãng xương. Duy trì vận động phù hợp, ăn uống đầy đủ dưỡng chất, giữ cân nặng hợp lý, hạn chế thuốc lá và rượu bia, đồng thời đánh giá nguy cơ đúng thời điểm sẽ giúp phụ nữ chủ động hơn trong phòng ngừa gãy xương khi bước vào tuổi trung niên và những năm sau mãn kinh.
Khi đã được chẩn đoán loãng xương hoặc có nguy cơ gãy xương cao, người bệnh có thể cần điều trị bằng thuốc. Lựa chọn thuốc phụ thuộc vào mức độ loãng xương, nguy cơ gãy xương, tuổi, bệnh lý đi kèm và nhiều yếu tố khác. Người bệnh không nên tự mua thuốc hoặc sử dụng canxi, vitamin D liều cao kéo dài.
