Phiên bản T-90M mới được trang bị thêm giáp phản ứng nổ, lồng chống máy bay không người lái (UAV) cùng hệ thống phòng thủ chủ động Arena-M, giúp tăng đáng kể khả năng sống sót trên chiến trường.
Xe tăng T-90M với lớp giáp bảo vệ được cải tiến và hệ thống Arena-M. (Nguồn: MW)
Sự xuất hiện của biến thể mới diễn ra không lâu sau khi Tập đoàn công nghệ nhà nước Nga Rostec cho biết, T-90M đang được nâng cấp liên tục dựa trên những bài học thực tế từ chiến trường Ukraine. Theo ông Andrey Terlikov, nhà thiết kế trưởng của Uralvagonzavod, nhà sản xuất xe tăng lớn nhất Nga, T-90M vẫn còn nhiều dư địa để hiện đại hóa trong ít nhất 10 năm tới.
Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc tích hợp hệ thống phòng thủ chủ động Arena-M từ cuối năm 2024. Trước đó, hệ thống này cũng đã được nhìn thấy trên các xe tăng T-72B3 nâng cấp.
Arena-M được nâng cấp để đánh chặn UAV cảm tử
Đầu tháng 1/2026, Nga xác nhận đã hoàn tất quá trình phát triển một phiên bản mới của Arena-M có khả năng đối phó với các UAV cảm tử và đạn dược bay lượn, những loại vũ khí đã trở thành mối đe dọa lớn đối với xe tăng trên chiến trường hiện đại.
Arena-M hoạt động bằng cách sử dụng radar để quét liên tục khu vực xung quanh xe tăng. Khi phát hiện mục tiêu đang lao tới, hệ thống sẽ tự động bám bắt, tính toán quỹ đạo và phóng đạn đánh chặn nhằm phá hủy mục tiêu trước khi nó va chạm với xe.
Phiên bản Arena-M hiện nay có thể đánh chặn tên lửa chống tăng, đạn pháo và nhiều loại đạn chống tăng khác có tốc độ lên tới 1.000 m/giây ở khoảng cách tối đa khoảng 50 m. Trong khi đó, các thông số kỹ thuật cụ thể của phiên bản chống UAV mới vẫn chưa được phía Nga công bố.
Nga liên tục tăng cường bảo vệ xe tăng trước mối đe dọa từ UAV
Kể từ năm 2022, Nga đã đẩy mạnh phát triển các giải pháp bảo vệ xe tăng trước các cuộc tấn công bằng UAV và đạn dược bay lượn, sau khi lực lượng thiết giáp chịu nhiều tổn thất trong giai đoạn đầu của xung đột tại Ukraine.
Những cải tiến này bao gồm việc lắp thêm giáp phản ứng nổ, các khung lồng chống UAV trên nóc xe và gần đây là việc tích hợp các hệ thống phòng thủ chủ động như Arena-M.
Tháng 5, Tổng giám đốc Rostec Sergey Chemezov cho biết các xe tăng do Uralvagonzavod sản xuất hiện đều được bổ sung lớp bảo vệ toàn diện chống UAV và tên lửa chống tăng dựa trên kinh nghiệm thực chiến tại Ukraine.
Ông cũng khẳng định các quốc gia khác đang đi theo hướng phát triển tương tự: "Nếu nói về xe tăng do Uralvagonzavod sản xuất, chúng đã được trang bị hệ thống bảo vệ toàn diện chống UAV và tên lửa chống tăng dựa trên kinh nghiệm từ chiến dịch quân sự đặc biệt. Hiện nay họ mới bắt đầu triển khai điều này cho xe tăng Abrams, họ đã sao chép từ chúng ta. Trước đó, Israel cũng đã học hỏi theo hướng này. Có thể nói Nga đang dẫn đầu xu hướng phát triển của ngành công nghiệp xe tăng toàn cầu".
T-90M vẫn là trụ cột của lực lượng tăng thiết giáp Nga
T-90M được xem là mẫu xe tăng đầu tiên của Nga sở hữu những cải tiến toàn diện so với các thiết kế thời Liên Xô.
Xe được trang bị pháo nòng trơn 2A46M-5 cỡ 125 mm thế hệ mới, có thể sử dụng các loại đạn xuyên giáp 3BM-69 và 3BM-70 với khả năng xuyên khoảng 800–900 mm thép đồng nhất. Bên cạnh đó, hệ thống điều khiển hỏa lực cũng được nâng cấp với thiết bị ảnh nhiệt dành cho cả xạ thủ và chỉ huy, giúp tăng hiệu quả tác chiến trong mọi điều kiện.
Khả năng bảo vệ của T-90M cũng được cải thiện nhờ giáp phản ứng nổ Relikt thế hệ mới, động cơ mạnh hơn và thiết kế khoang chứa đạn được gia cố nhằm giảm nguy cơ phát nổ khi xe bị bắn trúng.
Ban đầu, T-90M chỉ được coi là giải pháp chuyển tiếp trước khi xe tăng thế hệ mới T-14 Armata đi vào trang bị rộng rãi. Tuy nhiên, khi tương lai của chương trình T-14 vẫn chưa rõ ràng, Nga đã tăng mạnh đầu tư cho việc sản xuất và hiện đại hóa T-90M, biến mẫu xe này trở thành lực lượng chủ lực của các đơn vị tăng thiết giáp.
Nga tăng mạnh sản lượng T-90M
Trước khi xung đột toàn diện tại Ukraine bùng phát, quân đội Nga dự kiến biên chế khoảng 600 xe tăng T-90M, trong đó có kế hoạch nâng cấp 400 xe tăng T-90A lên tiêu chuẩn mới và chế tạo thêm khoảng 200 xe hoàn toàn mới.
Tuy nhiên, diễn biến của cuộc chiến, tổn thất lớn đối với lực lượng xe tăng và căng thẳng ngày càng gia tăng với NATO đã khiến Moscow mở rộng đáng kể năng lực sản xuất.
Theo ước tính của Nhóm Tình báo Xung đột (CIT), sản lượng xe tăng T-90 đã tăng từ khoảng 90 chiếc mỗi năm trong giai đoạn 2020–2021 lên khoảng 280–300 chiếc vào năm 2024.
Nhóm này cũng cho rằng ngành công nghiệp quốc phòng Nga sẽ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất trong những năm tới, với mục tiêu đạt khoảng 1.000 xe tăng mỗi năm vào giữa năm 2028 và hướng tới công suất khoảng 3.000 xe tăng mỗi năm vào giữa năm 2035.
