Mùa thu ở nước ta thường có thời tiết dễ chịu hơn mùa hè nhưng nhiệt độ trong ngày có thể thay đổi đáng kể.
Sáng sớm và ban đêm se lạnh, trong khi trưa chiều vẫn có thể nắng nóng. Người cao tuổi, đặc biệt người có bệnh mạn tính, cần chủ động điều chỉnh sinh hoạt để thích ứng với thời tiết và phòng bệnh.
1. Ăn uống cân bằng, tăng rau xanh và trái cây
Thời tiết hanh khô có thể khiến một số người cảm thấy khô môi, khô da, khô họng hoặc dễ táo bón nếu uống ít nước và chế độ ăn thiếu chất xơ. Vì vậy, người cao tuổi nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối giữa protein, chất béo, tinh bột, vitamin và khoáng chất.
Rau xanh, trái cây theo mùa, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt giúp bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất. Có thể lựa chọn những thực phẩm giàu nước như canh rau, súp, trái cây mọng nước nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Không nên lạm dụng các món chiên rán, nhiều muối, nhiều đường hoặc thực phẩm chế biến sẵn. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận cần điều chỉnh chế độ ăn theo hướng dẫn của bác sĩ.
2. Duy trì vận động đều đặn
Thời tiết mùa thu tương đối thuận lợi cho hoạt động thể chất. Người cao tuổi có thể đi bộ, tập dưỡng sinh, thái cực quyền, đạp xe nhẹ hoặc thực hiện các bài tập sức mạnh và thăng bằng phù hợp với khả năng.
Không nhất thiết phải tập thật lâu hoặc với cường độ cao. Điều quan trọng là duy trì vận động đều đặn và lựa chọn mức độ phù hợp với thể trạng. Nên tránh tập ngoài trời khi trời quá lạnh, mưa hoặc nắng gắt.
Người có bệnh tim mạch, xương khớp hoặc bệnh mạn tính khác nên trao đổi với nhân viên y tế để lựa chọn hình thức vận động an toàn.
Nên bổ sung rau xanh, trái cây theo mùa để giữ gìn sức khỏe. Ảnh: ST
3. Ngủ đủ và giữ lịch sinh hoạt ổn định
Thay đổi thời tiết, ít hoạt động ngoài trời hoặc các triệu chứng bệnh lý có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ ở người cao tuổi. Nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và tránh uống nhiều trà, cà phê vào buổi chiều tối.
Nhu cầu ngủ khác nhau ở mỗi người. Người cao tuổi không nhất thiết phải ngủ đúng 7–8 giờ mỗi ngày nếu vẫn cảm thấy khỏe và tỉnh táo. Nếu mất ngủ kéo dài, thường xuyên buồn ngủ ban ngày hoặc ngủ ngáy to kèm ngừng thở khi ngủ, cần được thăm khám.
4. Chủ động phòng bệnh đường hô hấp
Khi giao mùa, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có thể gia tăng. Người cao tuổi, nhất là người mắc COPD, hen phế quản, bệnh tim mạch hoặc suy giảm miễn dịch, có nguy cơ diễn biến nặng hơn khi mắc nhiễm trùng hô hấp.
Cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, giữ không gian sống thông thoáng và đeo khẩu trang tại nơi đông người khi cần thiết. Người có bệnh hô hấp mạn tính cần sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng giảm.
Tiêm vaccine phù hợp, trong đó có vaccine cúm hằng năm theo khuyến cáo, là một biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng do cúm.
5. Kiểm soát tốt bệnh mạn tính
Thời tiết thay đổi có thể khiến một số người nhận thấy các triệu chứng bệnh nền dao động. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi thay đổi huyết áp, đường huyết hoặc đau nhức xương khớp đều do thời tiết.
Người cao tuổi cần tiếp tục theo dõi huyết áp, đường huyết và sử dụng thuốc theo đơn. Chế độ ăn nên hạn chế muối, đường tự do, rượu bia; không hút thuốc. Không tự ý thay đổi liều hoặc ngừng thuốc điều trị bệnh mạn tính.
6. Chăm sóc da và xương khớp
Không khí khô có thể khiến da dễ khô, ngứa hoặc nứt nẻ. Nên tắm bằng nước ấm vừa phải, tránh tắm quá lâu và sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp ngay sau khi tắm.
Để duy trì sức khỏe xương, cần bảo đảm đủ protein, canxi và vitamin D từ chế độ ăn; việc bổ sung bằng thuốc chỉ nên thực hiện khi có chỉ định. Vận động phù hợp cũng giúp duy trì sức mạnh cơ bắp và giảm nguy cơ té ngã.
Nếu khớp sưng, nóng, đỏ, đau kéo dài hoặc hạn chế vận động rõ rệt, cần đi khám thay vì chỉ tự chườm nóng hoặc dùng thuốc giảm đau.
Chủ động khám sức khỏe
Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm và kiểm soát các bệnh mạn tính thường gặp ở người cao tuổi. Khi xuất hiện ho kéo dài, khó thở, đau ngực, sốt, phù, chóng mặt bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc tình trạng sức khỏe thay đổi nhanh, cần đi khám sớm.
Tóm lại: Mùa thu là thời điểm thích hợp để duy trì những thói quen tốt cho sức khỏe. Với người cao tuổi, ăn uống cân bằng, vận động phù hợp, ngủ nghỉ điều độ, uống đủ nước, giữ ấm vừa phải và chủ động phòng bệnh sẽ giúp cơ thể thích ứng tốt hơn với sự thay đổi của thời tiết. Quan trọng nhất là lắng nghe những thay đổi của cơ thể và tìm kiếm sự tư vấn y tế khi có dấu hiệu bất thường.
