Chị L. cho biết gần 2 năm trước phát hiện thông tin cá nhân của mình bị sử dụng trái phép để thành lập hai doanh nghiệp tại TPHCM. Ngay sau đó, chị L. đã gửi đơn đến cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và công an tại địa phương nơi các doanh nghiệp đăng ký trụ sở.
Chị L. cho biết đã nhận được văn bản của cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, đồng thời nhận được văn bản phản hồi của cơ quan đăng ký kinh doanh về quá trình thành lập doanh nghiệp.
Sau nhiều lần tiếp tục gửi đơn, phản ánh, gần đây, chị L. nhận được thông báo tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến các doanh nghiệp nói trên. Sự việc khiến chị L. lo ngại quyền xuất cảnh bị ảnh hưởng, trong khi việc xử lý hồ sơ doanh nghiệp nằm ngoài khả năng tự quyết định của mình.
Thông báo tạm hoãn xuất cảnh gửi cho chị L. Ảnh chụp màn hình
Không thể chỉ dựa vào việc đứng tên để kết luận toàn bộ trách nhiệm
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Nam (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng cần phân biệt rõ thông tin thể hiện trên hồ sơ đăng ký doanh nghiệp với bản chất của quan hệ pháp lý và hành vi thực tế của cá nhân có tên trong hồ sơ.
Theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, người thành lập doanh nghiệp có trách nhiệm kê khai trung thực, chính xác thông tin trong hồ sơ đăng ký. Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp cũng quy định nguyên tắc người thành lập doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp tự kê khai và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, trung thực, chính xác của thông tin đã kê khai.
"Trong trường hợp một người khẳng định không thành lập doanh nghiệp, không ký hồ sơ và không ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục, cần làm rõ ai là người trực tiếp sử dụng thông tin cá nhân, lập hồ sơ và thực hiện việc đăng ký. Việc tên một người xuất hiện trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là căn cứ cần xác minh, nhưng không nên chỉ dựa vào đó để mặc nhiên kết luận người này đã chủ động thực hiện mọi hoạt động của doanh nghiệp", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Theo luật sư, để làm rõ sự việc, cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra hồ sơ đăng ký ban đầu, các tài liệu xác thực danh tính, chữ ký, giấy tờ ủy quyền nếu có và dữ liệu điện tử liên quan đến quá trình nộp hồ sơ. Kết quả xác minh sẽ là cơ sở để xem xét việc điều chỉnh thông tin đăng ký doanh nghiệp, xử lý hành vi vi phạm nếu có và xác định trách nhiệm của các bên liên quan.
Về nguyên tắc, việc phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép không đồng nghĩa mọi nghĩa vụ hoặc trách nhiệm liên quan đến doanh nghiệp tự động được xóa bỏ ngay lập tức. Người bị mạo danh cần chủ động cung cấp chứng cứ, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng xác minh và có biện pháp xử lý đối với hồ sơ đang ghi nhận thông tin của mình.
Vì sao người bị mạo danh vẫn có thể bị tạm hoãn xuất cảnh?
Một trong những vấn đề khiến vụ việc được quan tâm là việc cá nhân cho biết đã nhận thông báo tạm hoãn xuất cảnh dù khẳng định không thành lập doanh nghiệp.
Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế có hiệu lực. Điều 28 của nghị định quy định các trường hợp tạm hoãn xuất cảnh liên quan đến nghĩa vụ thuế.
Theo quy định này, một trong các trường hợp có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là cá nhân giữ vai trò chủ sở hữu hưởng lợi hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, với số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn từ 120 ngày trở lên.
Ngoài ra, quy định cũng đề cập trường hợp cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp mà cơ quan thuế có đủ căn cứ xác định và đã ban hành thông báo doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Sau 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo, nếu không thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định, cá nhân thuộc trường hợp này có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Đối với các trường hợp thuộc diện nêu trên, cơ quan thuế phải gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trước thời điểm áp dụng 30 ngày. Nếu đến thời hạn ghi trong thông báo, người thuộc diện áp dụng chưa đáp ứng điều kiện xử lý theo quy định, cơ quan thuế thực hiện thủ tục thông báo tạm hoãn xuất cảnh đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.
Như vậy, cần phân biệt giữa thông báo trước 30 ngày về việc sẽ áp dụng biện pháp và thời hạn thực tế của biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Hai nội dung này không mặc nhiên đồng nhất. Muốn xác định chính xác trường hợp đang được phản ánh, cần kiểm tra văn bản nhận được, căn cứ áp dụng và thời điểm biện pháp có hiệu lực.
Luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng việc áp dụng quy định về quản lý thuế cần được xem xét trên cơ sở tình trạng pháp lý thực tế và hồ sơ cụ thể của từng cá nhân. Nếu người bị ghi nhận là người đại diện theo pháp luật khẳng định mình bị mạo danh, họ cần khẩn trương đề nghị cơ quan thuế làm rõ căn cứ xác định tư cách của mình, tình trạng nghĩa vụ thuế và căn cứ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
"Điểm quan trọng là người dân không nên chỉ dừng lại ở việc trình bày mình không thành lập doanh nghiệp. Cần có đơn đề nghị xác minh chính thức, kèm tài liệu chứng minh, đồng thời yêu cầu cơ quan có thẩm quyền trả lời bằng văn bản về căn cứ pháp lý của việc ghi nhận thông tin và áp dụng biện pháp liên quan", luật sư phân tích.
Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, khi phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để thành lập doanh nghiệp, người dân nên thực hiện đồng thời các bước nhằm bảo toàn chứng cứ và yêu cầu giải quyết đúng thẩm quyền.
Trước hết, cần thu thập và lưu giữ giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hồ sơ đăng ký có liên quan nếu được cung cấp, thông báo của cơ quan thuế, văn bản phản hồi của cơ quan đăng ký kinh doanh, thông báo tạm hoãn xuất cảnh và các tài liệu chứng minh quá trình gửi đơn, trình báo trước đó.
Tiếp theo, người dân cần gửi văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền, đề nghị cung cấp thông tin, xác minh hồ sơ thành lập doanh nghiệp và xem xét xử lý thông tin đăng ký nếu có căn cứ cho thấy hồ sơ bị lập trái pháp luật. Đồng thời, cần gửi đơn đến cơ quan công an có thẩm quyền để trình báo, cung cấp tài liệu và đề nghị xác minh dấu hiệu sử dụng trái phép thông tin cá nhân hoặc các hành vi vi phạm khác nếu có.
Đối với cơ quan thuế, người bị mạo danh cần đề nghị làm rõ căn cứ xác định mình thuộc diện quản lý, nghĩa vụ thuế liên quan đến doanh nghiệp, tình trạng mã số thuế và căn cứ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Trong đơn, cần đề nghị xem xét xử lý hồ sơ trên cơ sở kết quả xác minh, đồng thời hướng dẫn cụ thể thủ tục để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, cũng ghi nhận các quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân, trong đó có quyền yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu, khiếu nại, tố cáo, khởi kiện và yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật. Đây là một trong những cơ sở pháp lý người dân có thể nghiên cứu áp dụng khi thông tin cá nhân bị xử lý trái phép.
Luật sư Nam lưu ý, người dân nên lưu lại bằng chứng về việc cơ quan tiếp nhận đơn, số văn bản, ngày gửi và kết quả trả lời. Nếu hồ sơ không được giải quyết hoặc có căn cứ cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng, người dân có thể thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện theo đúng trình tự, thẩm quyền tương ứng.
Với trường hợp đã nhận thông báo tạm hoãn xuất cảnh, cần ưu tiên làm rõ ngay căn cứ, phạm vi và thời điểm áp dụng biện pháp; không nên chờ giải quyết xong toàn bộ tranh chấp về doanh nghiệp mới đề nghị cơ quan thuế xem xét. Việc xác minh và điều chỉnh thông tin có thể cần sự phối hợp của nhiều cơ quan, do đó người dân cần có hồ sơ đầy đủ và yêu cầu hướng dẫn bằng văn bản.
