Trên những thôn bản vùng cao - nơi tập trung phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số mỗi khi có người thân trong gia đình bị ốm đau đều nhờ thầy mo, thầy cúng đến bắt “con ma bệnh”. Hậu quả của hủ tục này nhiều khi rất thảm. Nhưng ai bảo thầy mo, thầy cúng không có lúc ốm đau. Khi đó mới hé lộ những sự thật bi hài.
Chết oan do tin thầy cúng...
Thấy chồng đau ốm liên miên, thay vì chữa trị thì người vợ thiếu hiểu biết lại đi xem bói và tin rằng chồng mình bị ma ám. Và cũng theo lời thầy, để được “trọn kiếp bên nhau”, hai vợ chồng phải “cắt số mệnh” và sẽ được đầu thai ở kiếp sau. Số phận trêu ngươi, cuối cùng chỉ có mình vợ thiệt mạng, còn chồng phải chịu trách nhiệm hình sự về tội “Giết người”. Người vợ xấu số đó là chị Hờ Thị Sông, SN 1987, trú tại xóm Há Tủa Sò, xã Lũng Pù, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang. Năm 2004, chị Sông kết hôn với Sình Mí Sính (SN 1986, cùng địa phương), sinh được 2 con. Trong khoảng thời gian sống bên nhau, Sính thường xuyên bị đau ốm. Mỗi lần Sính đau ốm, người nhà thường mời thầy cúng ma cho Sính. Lần bạo bệnh gần đây, sau khi cúng được 30 phút, bệnh tình của Sính không đỡ mà càng đau dữ dội. Cùng ngày, vợ Sính đi xem bói về, vào giường Sính nằm và hỏi: “Có đỡ không”, Sính bảo “Không đỡ” và kể chuyện bố mời thầy cúng về nhà cúng nhưng không khỏi bệnh.
 |
Thấy vậy, chị Sông ngồi bên cạnh khóc nức nở. Sính hỏi thì chị Sông bảo: “Thầy bói nói số anh xấu lắm, chắc không qua khỏi năm nay đâu”, sau đó, chị Sông nằm xuống cạnh Sính: “Nếu anh mà chết, một mình em không nuôi nổi 2 con, anh chết thì em cũng chết theo”. Nghe thấy chị Sông nói xin chết cùng, Sính nảy sinh ý định sẽ dùng dao đâm chết chị Sông sau đó dùng dao tự đâm vào bụng mình để được chết cùng nhau. Sính lấy con dao nhọn để ở dưới gối đang nằm và đâm chị Sông. Do bị mất máu, trụy mạch, chị Sông tử vong ngay tại chỗ. Sính cầm dao đâm vào bụng mình, song không chết. Sau đó, Sính bị cơ quan chức năng truy tố vì tội “Giết người”.
Gần đây nhất, cơ quan điều tra Công an huyện Trà Ôn (Vĩnh Long) cho biết đã ra quyết định bắt tạm giam Lưu Văn Hoàng (46 tuổi) và Lê Thanh Tú (31 tuổi) cùng ở tại xã Xuân Hiệp, huyện Trà Ôn, Vĩnh Long về hành vi “Hành nghề mê tín, dị đoan” dẫn đến cái chết của anh Đoàn Văn Liêm (25 tuổi) ngụ cùng địa phương. Theo kết quả xác minh ban đầu, anh Đoàn Văn Liêm (ngụ ấp Hồi Lộc, xã Xuân Hiệp) nói mình bị mệt nhiều ngày không rõ nguyên nhân nên đã đến nhà Hoàng chữa bệnh. Sau khi bắt mạch, Hoàng phán Liêm “bị ma nhập” nên phải đuổi ma xuất khỏi người Liêm. 2 ngày đầu, Hoàng cho uống bùa và xông dầu dừa nhưng vẫn không thể “trục xuất ma” ra được. Đến ngày thứ 3, Hoàng cho rằng một mình không chữa được bệnh cho Liêm nên kêu thêm em vợ là Lê Thanh Tú (cũng hành nghề “trị bệnh tà ma”) tới cùng nhau “bắt ma” cho Liêm. Hoàng và Tú kè Liêm lên giường nằm. Tú cầm nhang quơ xung quanh người Liêm và lấy 9 sợi dây nilông buộc thắt lại, cho rằng đã bắt được 9 con ma để vào dĩa và mang lên bàn thờ tổ. Tuy nhiên, Tú nói rằng còn 1 con ma nữa trong người Liêm nên lấy đũa bếp cạy miệng Liêm đổ dầu ăn vào. Liêm giãy giụa vì đau đớn làm gãy chiếc răng và văng đũa bếp. Bị các “thầy lang” đánh đau, Liêm van xin cho nằm nghỉ. Khoảng 10 phút sau, Tú tiếp tục nắm tóc nhấc đầu Liêm lên đập xuống bộ ván rồi hỏi “mày tên gì? Còn con ma nữa mày giấu ở đâu?”. Khoảng 15 phút sau. Tú ra lệnh những người xung quanh đè chân, tay Liêm rồi lẩm bẩm đọc “thần chú”, dùng chân đạp liên tục vào bụng và ngực “con bệnh”. Chỉ đến khi Liêm không còn cử động nữa thì Tú mới ngừng đạp. Sau khi “thầy” Tú phán “con ma đã ra ngoài” thì vài phút sau, Liêm cũng tử vong. Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy, nạn nhân chết do chấn thương ngực kín, gãy nhiều xương sườn 2 bên dẫn đến suy hô hấp.
Khi thầy cúng... nhập viện
Việc can thiệp của các thầy mo, thầy cúng với hi vọng cứu chữa người bị bệnh là có thật trong cuộc sống thường nhật của không ít các gia đình ở những vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, khi phóng viên báo Sức khỏe&Đời sống tiếp cận với một số trường hợp bệnh nhân từng là thầy mo, thầy cúng tại các bản làng người Mông (Hà Giang) nay đang phải điều trị tại Bệnh viện Tâm thần T.Ư phần nào “hé lộ” những “bí ẩn” lý giải việc người dân tin vào việc cũng bái hơn đi khám bệnh. Bệnh nhân mà PV tiếp xúc là anh Sồng A Pô (dân tộc Mông) và người em đồng hao của anh là Sồng A Páo đều nhập viện và điều trị rối loạn tâm thần tại Khoa K5, BV Tâm thần T.Ư. Theo BS. Nguyễn Chu Diên - Phó Trưởng khoa K5, 2 trường hợp trên làm nghề thầy mo tại bản. Khi nhập viện được các bác sĩ chẩn đoán bị rối loạn tâm thần cấp. Sau một thời gian điều trị, dùng thuốc tại BV Tâm thần, cả 2 đã ổn định trở lại. Khi tiếp xúc với Sồng A Pô (sau khi anh này đã dùng thuốc), PV bị “choáng” với câu chuyện xảy ra với anh khiến anh phải nhập viện điều trị. Sồng A Pô kể: Chiều hôm đó, sau khi sang bản bên cũng “đuổi ma” cho một trường hợp có người nhà bị ốm, trên đường về, anh có cảm giác đầu óc bị choáng váng, mắt nhìn nhòa đi, trong đầu có tiếng gọi văng vẳng, không thể kiểm soát được. Về đến gần cổng nhà, nhìn thấy con bò cột gần cổng “nhồm nhoàm” nhai cỏ nhưng khi ấy trong mắt anh lại nhìn thành con hổ đang nhe nanh. Anh chạy vào nhà lấy cây lao đâm thẳng vào họng con vật. Người nhà khi thấy sự việc mới tá hỏa giữ anh lại, song con bò đã lăn ra chết khi mũi lao được rút ra. Sồng A Pô nhanh chóng được đưa xuống viện điều trị. Thông qua BS đang điều trị, PV hỏi tại sao khi đó người nhà lại đưa anh xuống ngay Bệnh viện Tâm thần điều trị mà không qua cúng bái, Sồng A Pô cho biết: Anh được đưa xuống viện điều trị vì ông Bí thư xã khi đó đã từng có người nhà bị bệnh được đưa xuống bệnh viện điều trị khỏi. Khi về nhà, ông đã tuyên truyền cho người dân trong vùng khi bị bệnh hãy đưa bệnh nhân đến khám bệnh tại các bệnh viện để được các bác sĩ thăm khám, cho thuốc uống. Giải thích việc nhiều người dân trong bản vẫn tìm thầy mo, thầy cúng để đuổi “con ma bệnh”, BS. Nguyễn Chu Diên giải thích: Thực chất việc thầy mo cúng lễ chỉ giải quyết được một phần trong vấn đề “tâm linh” vốn ăn sâu vào trong văn hóa cộng đồng các dân tộc ở đây. Họ thờ cúng tổ tiên và theo tín ngưỡng đa thần giáo, họ rất quý trọng thầy mo vì cho rằng thầy mo chính là sứ giả giữa thế giới thần linh và nhân gian. Bản thân thầy mo Sồng A Pô chia sẻ với PV: Thầy mo chỉ là một người mang lấy trách nhiệm thực hiện một số công việc liên quan đến tín ngưỡng, tâm linh của cá nhân, của cộng đồng. Thầy mo là một người thầy cúng trong các bản, làng, chuyên làm các lễ linh thiêng, lễ hội, đầy tháng tuổi cho trẻ sơ sinh, rước cô dâu mới về nhà, dựng miếu mạo, ma chay, chặt hạ cây cổ thụ, dựng nhà mới... Những công việc liên quan đến phong tục tập quán. Do vậy, họ phải có một vài bí quyết nhất định do tiền nhân truyền lại. Có một điểm rất rõ ràng mà không phải ai cũng hiểu: thầy mo không phải là thầy thuốc. Hiện tại, Sồng A Pô đã được ra viện, tiếp tục làm công việc tâm linh cho thôn bản và đều đặn uống thuốc theo chỉ định của thầy thuốc tại BV Tâm thần T.Ư. Và dĩ nhiên, thầy mo Sồng A Pô không bao giờ nhận lời cúng ma chữa bệnh nữa. Bản thân ông Pô đã là một minh chứng rõ ràng cho việc: có bệnh phải đến thầy thuốc mới khỏi được bệnh.
Hỏa Long