Bị cúm A có cần uống thuốc kháng vi rút?

Việc có dùng thuốc kháng vi rút hay không cần căn cứ vào mức độ bệnh, yếu tố nguy cơ và đánh giá của bác sĩ.

1. Không phải ai mắc cúm A cũng cần uống thuốc kháng vi rút

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng Chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do vi rút cúm A gây ra. Trong đa số trường hợp, người mắc cúm A diễn biến nhẹ và cải thiện sau khoảng một tuần; ho và mệt mỏi có thể kéo dài hơn. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn biến nặng, nhất là ở người có yếu tố nguy cơ. Biến chứng vẫn có thể xảy ra ở người trước đó khỏe mạnh.

Cũng theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, không phải tất cả người mắc cúm A đều cần dùng thuốc kháng vi rút, thuốc kháng vi rút không phải thuốc điều trị triệu chứng thông thường: Các thuốc như oseltamivir tác động lên vi rút cúm, khác với thuốc hạ sốt, giảm đau hoặc thuốc giảm ho. Thuốc không có tác dụng điều trị mọi nguyên nhân gây sốt, ho và cũng không thay thế việc theo dõi diễn biến bệnh, chăm sóc hỗ trợ hoặc điều trị biến chứng khi cần thiết.

Ở người khỏe mạnh, mắc cúm không biến chứng và có triệu chứng nhẹ, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị triệu chứng, chăm sóc tại nhà và theo dõi. Trong khi đó, người mắc cúm nặng, bệnh tiến triển hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao cần được bác sĩ đánh giá và điều trị kháng vi rút sớm, không chờ đến khi bệnh có dấu hiệu diễn biến nặng.

Ngoài ra, việc dung sai thuốc hoặc sai liều có thể gây hại. Những tác dụng thường gặp gồm buồn nôn, nôn và đau đầu. Người suy giảm chức năng thận có thể cần điều chỉnh liều. Việc tự dùng thuốc còn có thể dẫn đến nhầm lẫn về liều lượng hoặc bỏ qua những dấu hiệu cho thấy bệnh đang trở nặng, thậm chí có nguy cơ gia tăng tình trạng kháng thuốc khiến thuốc kém hiệu lực.

Việc tự mua thuốc cũng có thể làm chậm thời điểm cần được điều trị do người bệnh có thể cho rằng đã uống thuốc kháng vi rút thì không cần đi khám, ngay cả khi khó thở, đau ngực hoặc tình trạng toàn thân xấu đi. Đây là nguy cơ đáng lưu ý vì cúm có thể gây viêm phổi và các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao.

Những người cần được đánh giá để dùng thuốc kháng vi rút sớm, gồm:

Nhóm người có nguy cơ cao dễ bị biến chứng nặng khi mắc cúm A cần được bác sĩ đánh giá để dung thuốc kháng vi rút sớm gồm:

• Trẻ nhỏ và người cao tuổi: Cúm A có xu hướng nghiêm trọng hơn ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên. Trong đó, trẻ càng nhỏ khi mắc cúm A càng dễ trở nặng. Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch đang phát triển và ít có miễn dịch từ những lần tiếp xúc trước với vi rút cúm. Ở người cao tuổi, sự suy giảm đáp ứng miễn dịch theo tuổi cùng các bệnh nền thường đi kèm làm tăng nguy cơ viêm phổi, nhập viện và tử vong do cúm. Thời gian phục hồi cũng có thể kéo dài hơn.
• Người suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh nền mạn tính: Người có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính (như hen, COPD), bệnh thận, bệnh gan, đái tháo đường hoặc bệnh thần kinh có nguy cơ cúm nặng cao hơn. Cúm có thể gây viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não hoặc làm bệnh nền trở nặng.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu như người đang điều trị ung thư, người ghép tạng, người nhiễm HIV hoặc người dùng corticosteroid hay thuốc ức chế miễn dịch kéo dài cũng có nguy cơ biến chứng cao hơn.
• Các nhóm nguy cơ khác: Người béo phì nặng (BMI ≥ 40 kg/m²), người dưới 19 tuổi dùng aspirin hoặc thuốc chứa salicylate kéo dài và người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn cũng cần được đánh giá sớm khi nghi mắc cúm.
• Phụ nữ mang thai và phụ nữ trong 2 tuần sau sinh: Những thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp trong thai kỳ làm tăng nguy cơ cúm nặng. Cúm có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và tăng nguy cơ sinh non. Nguy cơ biến chứng còn tăng trong 2 tuần sau sinh hoặc sau khi kết thúc thai kỳ. Nhóm này cần được khám sớm khi nghi cúm; oseltamivir là thuốc được ưu tiên khi có chỉ định.

Bên cạnh các nhóm trên, bất kỳ người bệnh nào có cúm nặng, biến chứng, bệnh tiến triển hoặc cần nhập viện đều cần được đánh giá để khởi trị thuốc kháng vi rút càng sớm càng tốt.

2. Khi nào cần đưa người mắc cúm A đi bệnh viện?

Cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay khi có những biểu hiện sau:

• Đau ngực dai dẳng.
• Li bì, lú lẫn, khó đánh thức hoặc co giật.
• Yếu nhiều, không đứng vững.
• Không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước rõ như tiểu rất ít, không tiểu. 
• Sốt hoặc ho đã giảm rồi tăng trở lại, hoặc bệnh nền xấu đi.  
• Ở trẻ em, cần chú ý thêm rút lõm lồng ngực, bỏ bú/không uống được hoặc không tương tác khi tỉnh. 
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt cần được khám ngay, kể cả khi chưa có triệu chứng khác. Không chờ sốt trên 39°C mới đi khám; cúm nặng có thể xảy ra dù không sốt cao.

3. Cách chăm sóc người mắc cúm A tại nhà

Điều quan trọng nhất trong quá trình điều trị cúm A là nghỉ ngơi nhiều để cơ thể hồi phục nhanh hơn. Người bệnh cần ngủ nhiều nhất có thể và khi thức dậy, có thể ngồi nghỉ ngơi trên ghế sofa, hạn chế làm việc quá sức. Việc nghỉ ngơi nhiều sẽ mang lại cho người bệnh năng lượng cần thiết để chống lại các triệu chứng cúm.

Khi bị cúm A, người bệnh cần tránh lây lan các triệu chứng bệnh sang người khác, đặc biệt là trong 24 giờ đầu bị cúm. Nếu người bệnh sống chung với người khác, có thể tránh lây lan bệnh cúm bằng cách:

Rửa tay thường xuyên.

Che mũi và miệng bằng khăn giấy khi ho hoặc hắt hơi.

Vứt khăn giấy đã sử dụng vào thùng rác càng sớm càng tốt.

Dùng thuốc không kê đơn khi cần: Người bệnh có thể dùng thuốc giảm đau, hạ sốt không kê đơn như paracetamol. Ngoài ra, có thể dùng thêm thuốc thông mũi, thuốc ngậm trị đau họng,…

Uống nhiều nước: Giữ nước là chìa khóa để người bệnh có thể vượt qua bệnh cúm A nhanh chóng. Sốt là một triệu chứng phổ biến của bệnh cúm A và sốt cao khiến người bệnh đổ mồ hôi, có thể gây mất nước. Do đó, cần bù nước để giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng. Lưu ý không nên uống rượu, trà, cà phê,… vì các loại đồ uống này có thể gây mất nước và kích hoạt phản ứng viêm của cơ thể.

Chế độ dinh dưỡng khoa học: Cơ thể cần những thực phẩm bổ dưỡng để phục hồi sau khi mắc bệnh cúm A. Do đó, người bệnh nên ăn nhiều trái cây và rau quả tươi có các vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa thiết yếu mà hệ thống miễn dịch cần để chống lại virus. Bên cạnh đó, bổ sung thực phẩm giàu protein để chống lại triệu chứng mệt mỏi, uể oải, yếu cơ,..

Kê cao đầu khi ngủ: Cúm A dễ khiến người bệnh bị mất ngủ vì nghẹt mũi, ho. Do đó, người bệnh có thể kê thêm một hoặc hai chiếc gối êm ái khi ngủ để cảm thấy dễ chịu hơn.

Bé 7 tuổi nguy kịch, phù phổi cấp, viêm cơ tim tối cấp vì cúm A

SKĐS - Chỉ sau 1 ngày khởi phát, bé 7 tuổi nguy kịch vì cúm A gây phù phổi cấp, sốc tim, viêm cơ tim tối cấp phải đặt ECMO.