Mỗi năm, người trưởng thành trung bình mắc cảm lạnh từ 2-3 lần, trong khi trẻ em có thể mắc nhiều hơn. Đây là một trong những bệnh nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến nhất.
Cảm lạnh thường do nhiều loại virus khác nhau gây ra, phổ biến nhất là rhinovirus. Bệnh thường khởi phát từ từ với các triệu chứng như hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng nhẹ, ho và đôi khi sốt nhẹ hoặc không sốt. Phần lớn người bệnh sẽ tự hồi phục sau khoảng 7-10 ngày nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Hiện không có thuốc chữa khỏi cảm lạnh thông thường. Việc điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng trong khi cơ thể tự loại bỏ virus. Kháng sinh không có tác dụng đối với cảm lạnh vì đây là bệnh do virus gây ra.
1. Vì sao tía tô và gừng thường được dùng khi mới chớm cảm?
Trong y học cổ truyền tía tô và gừng đều được xếp vào nhóm dược liệu có tính ấm. Lá tía tô được mô tả có vị cay, tính ấm, thường dùng để "giải biểu, tán hàn", hỗ trợ giảm các triệu chứng khi cơ thể mới nhiễm lạnh như sợ lạnh, nghẹt mũi, đau đầu hoặc đầy bụng. Trong khi đó, gừng tươi cũng có vị cay, tính ấm, từ lâu được sử dụng để làm ấm cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác buồn nôn.
Chính vì có đặc tính tương đồng nên hai nguyên liệu này thường được phối hợp trong các bài thuốc dân gian dành cho người mới chớm có biểu hiện cảm lạnh.
Tác dụng của đồ uống ấm
Nếu chỉ xét riêng dưới góc độ y học hiện đại, lợi ích rõ ràng nhất của nước lá tía tô với gừng đến từ việc đây là một loại đồ uống ấm. Khi bị cảm lạnh, người bệnh nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và áp dụng các biện pháp giúp giảm triệu chứng trong thời gian cơ thể tự hồi phục.
Một cốc nước ấm có thể mang lại nhiều lợi ích như làm dịu cảm giác đau rát họng, giúp niêm mạc họng bớt khô, hỗ trợ làm loãng dịch tiết đường hô hấp, giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Những tác dụng này không chỉ đúng với nước tía tô gừng mà còn với nhiều loại đồ uống ấm khác. Điều quan trọng là đồ uống ấm không có nghĩa là có khả năng tiêu diệt virus gây cảm lạnh.
Nước lá tía tô với gừng có thể được sử dụng như một thức uống thảo mộc giúp giữ ấm cơ thể, bổ sung nước và làm dịu cảm giác khó chịu ở giai đoạn đầu của cảm lạnh.(Ảnh AI).
Tác dụng của gừng
Gừng chứa nhiều hợp chất tự nhiên như gingerol và shogaol, đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp (NCCIH - Hoa Kỳ), gừng đã được nghiên cứu khá nhiều đối với tình trạng buồn nôn, nôn, đau bụng kinh và thoái hóa khớp. Tuy nhiên, chất lượng bằng chứng giữa các nghiên cứu không đồng đều và hiệu quả phụ thuộc từng chỉ định.
Đối với cảm lạnh, hiện chưa có các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao chứng minh rằng uống gừng có thể rút ngắn thời gian mắc bệnh hoặc tiêu diệt virus gây cảm lạnh. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận các hoạt chất trong gừng có khả năng ức chế phản ứng viêm hoặc thể hiện hoạt tính kháng virus trong điều kiện nghiên cứu.
Tác dụng của lá tía tô
Lá tía tô chứa tinh dầu cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa như acid rosmarinic và flavonoid. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy những hoạt chất này có khả năng chống oxy hóa, chống viêm và điều hòa miễn dịch. Khi bị cảm lạnh hoặc cảm cúm, nước lá tía tô có thể được sử dụng như một thức uống ấm giúp bổ sung nước và tạo cảm giác dễ chịu khi cơ thể mệt mỏi.
2. Lưu ý khi uống nước lá tía tô với gừng
Khi bị cảm lạnh, có thể uống nước lá tía tô với gừng, nhưng cần hiểu đúng vai trò của loại nước này. Đối với người khỏe mạnh, nước lá tía tô với gừng có thể được sử dụng như một thức uống thảo mộc giúp giữ ấm cơ thể, bổ sung nước và làm dịu cảm giác khó chịu ở giai đoạn đầu của cảm lạnh.
NCCIH cũng lưu ý rằng hiện không có phương pháp bổ sung hay thảo dược nào được chứng minh có hiệu quả rõ ràng trong điều trị cúm, còn đối với cảm lạnh, bằng chứng của đa số sản phẩm tự nhiên vẫn còn hạn chế hoặc chưa thống nhất.
Một số quan niệm phổ biến chưa được khoa học chứng minh gồm:
- Uống càng nhiều nước tía tô gừng thì càng nhanh khỏi cảm.
- Ra nhiều mồ hôi là virus đã bị "đẩy ra ngoài".
- Nước tía tô với gừng có thể thay thế thuốc điều trị.
- Chỉ cần uống nước tía tô gừng là không cần đi khám.
Thực tế, cảm lạnh sẽ khỏi khi hệ miễn dịch kiểm soát được virus, còn nước tía tô với gừng chủ yếu giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.
3. Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Sốt cao kéo dài;
- Khó thở;
- Đau tức ngực;
- Triệu chứng kéo dài trên 10 ngày hoặc nặng dần;
- Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh mạn tính xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cúm hoặc COVID-19.
Việc thăm khám giúp xác định đúng nguyên nhân để được điều trị phù hợp, đặc biệt khi cần sử dụng thuốc kháng virus đối với cúm.
Nước lá tía tô với gừng là một thức uống thảo mộc quen thuộc, có thể giúp giữ ấm cơ thể, bổ sung nước và làm dịu một số triệu chứng khó chịu khi mới chớm cảm lạnh. Đây là những lợi ích phù hợp với cả kinh nghiệm y học cổ truyền và một phần bằng chứng của y học hiện đại.
Nhìn chung, nước lá tía tô với gừng có thể được sử dụng như một thức uống ấm hỗ trợ cơ thể khi bị cảm lạnh, cảm cúm. Tuy nhiên, không nên kỳ vọng thức uống này có thể thay thế điều trị. Nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống đầy đủ và theo dõi diễn biến triệu chứng vẫn là những biện pháp chăm sóc quan trọng.
Mời bạn xem thêm video:
6 cách dùng gừng để ngăn ngừa ho và cảm lạnh.
