Trong nghiên cứu mới công bố đầu tháng 10 trên tạp chí Science, các nhà sinh học phân tử tại Đại học Cornell (Mỹ) cùng các đồng nghiệp quốc tế đã ghi nhận sự xuất hiện của các đoạn mã di truyền từ con người bên trong bộ gen của virus gây bệnh mụn cơm sinh học.
Loại virus này vốn thuộc họ virus đậu mùa, chỉ lây nhiễm trên da người và gây ra các tổn thương nhỏ hình hạt ngọc. Điều khiến giới y khoa chú ý là đoạn mã bị virus chiếm đoạt lại thuộc về BC200, một gen chủ yếu hoạt động trong các tế bào thần kinh não bộ.
Giới khoa học đã ghi nhận sự xuất hiện của các đoạn mã di truyền từ con người bên trong bộ gen của virus gây bệnh mụn cơm sinh học. Ảnh minh họa: Gemini
Xét về nguồn gốc tiến hóa, BC200 hình thành từ khoảng 40 triệu năm trước ở tổ tiên chung của các loài linh trưởng. Nó vốn phát triển từ một yếu tố di truyền di động, hay còn được gọi là "gen nhảy".
Trong sinh học tiến hóa, khi một đoạn DNA di động được cơ thể thuần hóa để đảm nhận chức năng tế bào quan trọng, nó gần như sẽ mất đi khả năng tự sao chép và di chuyển sang nơi khác. BC200 lại là trường hợp ngoại lệ hiếm hoi khi vừa duy trì vai trò điều hòa tổng hợp protein trong tế bào thần kinh, vừa giữ nguyên khả năng nhảy qua lại giữa các bộ gen.
Các phân tích chuyên sâu cho thấy, virus mụn cơm sinh học không lấy trọn vẹn một gen hoàn chỉnh mà chỉ thu nhận 2 đoạn ngắn tách biệt. Quá trình này diễn ra qua 2 sự kiện chuyển giao hoàn toàn độc lập trong lịch sử tiến hóa gần đây của con người.
Dù BC200 tập trung nhiều nhất ở não, nó vẫn xuất hiện với mật độ thấp ở tế bào da. Khi virus xâm nhập và nhân bản trong tế bào sợi ở da, sự gia tăng biểu hiện của BC200, kết hợp với bộ máy vận chuyển LINE-1 đã tạo điều kiện cho đoạn RNA của gen này chuyển thành DNA và chèn trực tiếp vào bộ gen của virus.
Tuy nhiên, phát hiện trên không có nghĩa là virus mụn cơm sinh học thu nhận được chức năng hay trí thông minh của não bộ, đồng thời cũng không có bằng chứng nào cho thấy virus biến đổi trở nên nguy hiểm hay độc hại hơn đối với sức khỏe con người.
Song sự xuất hiện của các đoạn gen này gợi mở khả năng virus đang lợi dụng phân tử RNA để thao túng quá trình sản xuất protein của tế bào chủ, nhằm phục vụ mục đích nhân bản.
Bên cạnh sự hiện diện trong virus mụn cơm sinh học, các nhà nghiên cứu còn tìm thấy sự biến thiên của gen BC200 khi so sánh dữ liệu di truyền từ hàng trăm cá thể người trên thế giới. Việc xuất hiện những điểm chèn gen rất hiếm ở một số cá thể cho thấy BC200 vẫn đang tiếp tục di chuyển và tạo ra sự đa dạng di truyền trong thời gian gần đây.
Đặc biệt, gen này thường ghi nhận mức độ hoạt động bất thường trong các khối u ung thư vú và não của bệnh nhân Alzheimer. Nhóm nghiên cứu dự kiến sẽ tiếp tục làm rõ liệu hành vi "nhảy" của BC200 có phải là nguyên nhân kích hoạt các đột biến nguy hiểm trong tế bào ung thư hay không.