Hàng năm, chúng ta vẫn đau lòng khi nghe tin về các vụ ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn học đường. Nguy cơ này càng cao hơn ở các vùng khó khăn, nơi cơ sở vật chất chưa đáp ứng được quy trình bếp ăn một chiều chuẩn mực. Đặc biệt, việc thiếu thiết bị làm lạnh để lưu trữ thịt cá tươi sống khiến việc lên thực đơn và chế biến gặp nhiều trở ngại.
TS. Nguyễn Đỗ Vân Anh - Phụ trách Khoa Dinh dưỡng học đường và ngành nghề (Viện Dinh dưỡng) khẳng định, trong điều kiện thiếu thốn đó, ý thức con người và quy trình chặt chẽ chính là chiếc tủ lạnh hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe học sinh.
Nhiều địa phương đã nỗ lực tìm lời giải bằng những mô hình bếp ăn bán trú, sự chung tay của chính quyền, nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng. Ảnh minh họa.
Quy trình 3 chuẩn: Mua đủ - nấu kỹ - ăn ngay
Để khắc phục tình trạng không có tủ bảo quản, chuyên gia Viện Dinh dưỡng khuyến cáo các nhà trường cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc tự cung tự tiêu trong ngày.
- Chuẩn mua: Nhà trường cần tính toán khẩu phần ăn thật chính xác. Chỉ mua vừa đủ lượng thực phẩm tươi sống (thịt, cá) cần dùng cho bữa ăn trong ngày. Tuyệt đối không mua dư thừa để tích trữ qua đêm ở nhiệt độ thường. Ưu tiên mua các thực phẩm khô (trứng, lạc, đậu, cá khô) vì chúng ít bị hỏng và dễ bảo quản hơn.
- Chuẩn nấu: Quá trình chế biến phải đảm bảo nấu chín kỹ. Nhiệt độ sôi là biện pháp tiệt trùng tốt nhất trong điều kiện vệ sinh môi trường chưa đảm bảo.
- Chuẩn ăn: Thức ăn sau khi nấu chín phải được chia suất và cho học sinh ăn ngay khi còn nóng. Tránh để thức ăn phơi ngoài môi trường quá 2 giờ đồng hồ, vì đây là thời điểm vi khuẩn bắt đầu sinh sôi mạnh mẽ.
Bên cạnh quy trình chế biến, TS. Vân Anh nhắc lại 5 chìa khóa vàng của WHO mà bất kỳ nhân viên nuôi dưỡng nào cũng phải thuộc nằm lòng: (1) Giữ vệ sinh sạch sẽ; (2) Để riêng thực phẩm sống và chín; (3) Nấu kỹ; (4) Giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn; (5) Sử dụng nước sạch và nguyên liệu an toàn.
Đặc biệt, vai trò của cán bộ y tế học đường được nhấn mạnh như những người gác cổng. Dù kiêm nhiệm nhiều việc, họ bắt buộc phải thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm thực 3 bước và Lưu mẫu thức ăn. Việc lưu mẫu không chỉ là quy định hành chính mà là cơ sở khoa học quan trọng để truy xuất nguyên nhân nếu chẳng may có sự cố xảy ra.
Bữa ăn học đường cho trẻ, bài toán cần có lời giải ở các vùng khó khăn. Ảnh minh họa.
Kiểm soát nguồn gốc: Không thỏa hiệp với rủi ro
Về nguồn nguyên liệu, chuyên gia khuyến cáo các trường học chỉ ký kết với các nhà cung cấp uy tín, có địa chỉ rõ ràng. Với thực phẩm do phụ huynh đóng góp hoặc mua tại chợ phiên địa phương, vẫn cần có sự kiểm tra cảm quan kỹ lưỡng.
Tuyệt đối tránh xa các thực phẩm chế biến sẵn trôi nổi, nhiều màu sắc lòe loẹt, chứa nhiều đường, muối và chất béo chuyển hóa. Đây không chỉ là vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm trước mắt mà còn liên quan đến các bệnh mạn tính không lây nhiễm về lâu dài.
Bảo vệ an toàn cho bữa ăn học đường vùng cao không chỉ cần kinh phí, mà cần sự tỉ mỉ, tận tâm và kiến thức của những người trực tiếp chăm sóc trẻ. Chỉ khi bữa ăn an toàn, giấc mơ con chữ của trẻ em vùng cao mới thực sự trọn vẹn.
