Bệnh viện xanh bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong phân loại rác và giảm nhựa

Không chỉ đặt thùng rác, phải phân loại đúng ngay từ nơi phát sinh

Trong môi trường bệnh viện, mỗi ngày có nhiều loại chất thải được thải ra từ hoạt động khám bệnh, xét nghiệm, phẫu thuật, chăm sóc và sinh hoạt. Nếu không được phân loại ngay tại nơi phát sinh, chất thải thông thường có thể bị trộn lẫn với chất thải lây nhiễm, làm tăng khối lượng rác nguy hại, gây khó khăn cho quá trình thu gom, xử lý và phát sinh thêm chi phí.

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế, chất thải y tế phải được phân loại ngay tại nơi và thời điểm phát sinh. Các nhóm chất thải được phân định để thu gom riêng, trong đó có chất thải lây nhiễm, chất thải nguy hại không lây nhiễm, chất thải rắn thông thường và chất thải có khả năng tái chế. Quy định này đặt ra yêu cầu không chỉ đối với nhân viên y tế mà còn cần sự tham gia của nhân viên vệ sinh, người bệnh và người nhà.

Tại Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 1, bài toán phân loại rác càng đáng chú ý khi mỗi ngày bệnh viện khám, điều trị cho hơn 400 bệnh nhân, phát sinh khoảng 25 kg chất thải y tế nguy hại, chủ yếu là kim tiêm, kim truyền dịch, bông, băng, gạc cùng hàng chục kg rác thải sinh hoạt.

Để kiểm soát lượng chất thải này, bệnh viện bố trí hệ thống thùng rác có mã màu tương ứng với từng loại tại khu điều trị nội trú, phòng khám và phòng xét nghiệm. Nhân viên y tế, nhân viên vệ sinh và cả người bệnh được tập huấn về quy trình thu gom, phân loại, đóng gói, vận chuyển an toàn. Đáng chú ý, nhân viên bệnh viện còn trực tiếp hướng dẫn người bệnh bỏ rác đúng nơi quy định.

Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Thanh, Giám đốc Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 1, rác thải sinh hoạt được nhân viên vệ sinh thu gom hai lần mỗi ngày, trong khi chất thải y tế được chuyển giao cho đơn vị có năng lực xử lý theo lịch định kỳ. Cách tổ chức này giúp kiểm soát chất thải từ khâu phát sinh đến khi đưa ra khỏi bệnh viện, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.

Giảm rác thải nhựa từ những việc nhỏ trong hoạt động hằng ngày

Bên cạnh phân loại chất thải, giảm nhựa dùng một lần đang trở thành một trong những yêu cầu quan trọng trong xây dựng bệnh viện xanh. Đặc thù hoạt động y tế khiến một số vật tư nhựa dùng một lần vẫn cần thiết để bảo đảm vô khuẩn và an toàn người bệnh. Tuy nhiên, không phải mọi sản phẩm nhựa đều bắt buộc phải sử dụng một lần trong mọi hoàn cảnh. Với những vật dụng không thuộc nhóm bắt buộc dùng một lần, bệnh viện có thể rà soát, thay thế bằng sản phẩm phù hợp hoặc tăng cường tái sử dụng theo đúng quy trình chuyên môn.

Một sáng kiến đáng chú ý được Bệnh viện Điều dưỡng Phục hồi chức năng Trung ương triển khai là thay những túi nilon nhỏ dùng để chia thuốc hằng ngày bằng giấy sạch được điều dưỡng gấp thành các gói đựng thuốc. Bệnh viện cũng sử dụng hộp đựng thuốc thay cho túi nilon khi phát thuốc cho người bệnh. Một thay đổi tưởng chừng rất nhỏ trong công việc thường ngày nhưng có thể giúp giảm lượng túi nhựa phát sinh, đồng thời cho thấy việc giảm rác thải không nhất thiết phải bắt đầu từ những khoản đầu tư lớn.

Không dừng ở khu vực cấp phát thuốc, bệnh viện còn vận động cán bộ, nhân viên và các đơn vị cung ứng dịch vụ ăn uống hạn chế hộp xốp, hộp nhựa dùng một lần. Người bệnh và người nhà được khuyến khích chuẩn bị bình nước cá nhân, cặp lồng hoặc hộp đựng có thể sử dụng nhiều lần. Trong các cuộc họp, bệnh viện cũng khuyến khích không sử dụng chai nước dùng một lần.

Một điểm cần nhấn mạnh là giảm nhựa trong bệnh viện phải đi cùng yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn. Việc thay thế vật dụng chỉ phù hợp khi không ảnh hưởng đến chất lượng điều trị, quy trình vô khuẩn và an toàn người bệnh. Những dụng cụ y tế có thể tái sử dụng phải được làm sạch, khử khuẩn hoặc tiệt khuẩn theo đúng quy định; không vì mục tiêu giảm rác mà tái sử dụng tùy tiện vật tư chỉ định dùng một lần.

Tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1, hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2026, bệnh viện triển khai nhiều hình thức tuyên truyền như treo băng rôn, khẩu hiệu tại khu vực đông người, đăng tải thông tin trên website, fanpage và các kênh truyền thông nội bộ. Các thông điệp “Nói không với rác thải nhựa dùng một lần”, “Chung tay hành động vì môi trường xanh” được lan tỏa tới cán bộ, nhân viên, người bệnh và người nhà.

Song song với truyền thông, các khoa, phòng tổ chức tổng vệ sinh, thu gom chất thải đúng quy định, chỉnh trang cảnh quan, chăm sóc cây xanh; đồng thời tăng cường kiểm tra việc phân loại, thu gom, lưu giữ và vận chuyển chất thải. Bệnh viện cũng khuyến khích tiết kiệm điện, nước, sử dụng hiệu quả vật tư và ứng dụng công nghệ thông tin để giảm giấy tờ trong hoạt động quản lý, khám chữa bệnh.

Tôn vinh mô hình xanh từ sự thay đổi trong nhận thức và hành động

Một bệnh viện xanh không chỉ được nhận diện qua khuôn viên có nhiều cây, hành lang sạch hay những khẩu hiệu bảo vệ môi trường. Giá trị cốt lõi nằm ở cách cơ sở y tế tổ chức quản lý chất thải, sử dụng tài nguyên và hình thành thói quen có trách nhiệm cho từng người tham gia hoạt động khám, chữa bệnh.

Tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, việc xây dựng môi trường thân thiện được thể hiện từ hệ thống xử lý nước thải, phân loại rác tại buồng bệnh đến những mảng xanh trong khuôn viên và khoa, phòng. Cây xanh được bố trí ở sân, hành lang, bàn trực và buồng bệnh phù hợp; nhiều chậu cây do chính điều dưỡng chăm sóc hằng ngày, góp phần tạo không gian điều trị dễ chịu hơn cho người bệnh.

Trong khi đó, Bệnh viện Bạch Mai xác định phân loại rác tại nguồn là một trong những nội dung của định hướng xanh hóa bệnh viện, tách riêng chất thải lây nhiễm, nguy hại, thông thường và tái chế. Theo thông tin bệnh viện công bố, năm 2025, xe điện vận chuyển miễn phí trong khuôn viên đã phục vụ 84.031 lượt người. Đây là một giải pháp vừa hỗ trợ người bệnh, người nhà di chuyển thuận tiện, vừa góp phần giảm phụ thuộc vào phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong phạm vi bệnh viện.

Những mô hình này cho thấy xây dựng bệnh viện xanh cần được triển khai đồng bộ, từ quản lý chất thải, giảm nhựa, tiết kiệm năng lượng đến cải thiện cảnh quan và chất lượng phục vụ. Đặc biệt, việc tôn vinh các mô hình hiệu quả cần dựa trên kết quả thực chất như quy trình phân loại được duy trì, lượng nhựa dùng một lần được cắt giảm, chất thải được xử lý đúng quy định và người bệnh thực sự tham gia vào hoạt động bảo vệ môi trường.

Mỗi chiếc thùng rác được đặt đúng vị trí, mỗi túi nilon được thay thế phù hợp, mỗi bình nước cá nhân được sử dụng thay chai nhựa dùng một lần hay một mảng xanh được chăm sóc thường xuyên đều góp phần tạo nên sự thay đổi. Khi những hành động ấy trở thành nếp sinh hoạt tại từng khoa, phòng, bệnh viện xanh – sạch – đẹp sẽ không còn là phong trào ngắn hạn mà trở thành một phần trong văn hóa chăm sóc sức khỏe an toàn, bền vững.