Bệnh trĩ là một trong những vấn đề sức khỏe thường gặp ở phụ nữ mang thai và sau sinh. Dù không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, nhưng bệnh có thể gây nhiều khó chịu, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của thai phụ. Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, bệnh trĩ có thể tiến triển nặng, gây đau đớn, chảy máu, sa nghẹt búi trĩ hoặc bội nhiễm.
Vì sao phụ nữ mang thai dễ mắc bệnh trĩ?
Bệnh trĩ là tình trạng các đám rối tĩnh mạch ở vùng hậu môn - trực tràng bị giãn quá mức, hình thành các búi trĩ. Một trong những nguyên nhân quan trọng là tình trạng tăng áp lực ổ bụng kéo dài. Trong thai kỳ, sự phát triển của thai nhi cùng nhiều thay đổi sinh lý khiến phụ nữ mang thai trở thành nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh.
Có nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ hình thành bệnh trĩ ở thai phụ. Trước hết là tình trạng táo bón - vấn đề rất phổ biến trong thai kỳ. Dưới tác động của hormone thai kỳ, nhu động ruột hoạt động chậm hơn. Đồng thời, tử cung lớn dần gây chèn ép lên đại tràng và trực tràng khiến phân di chuyển chậm, dẫn đến táo bón kéo dài. Khi phải rặn nhiều khi đại tiện, áp lực lên các tĩnh mạch hậu môn tăng lên, tạo điều kiện hình thành búi trĩ.
Bên cạnh đó, trọng lượng thai nhi và tử cung ngày càng tăng cũng làm gia tăng áp lực lên vùng chậu và hệ thống tĩnh mạch hậu môn - trực tràng. Máu khó lưu thông trở về tim, gây ứ trệ tuần hoàn và khiến các búi tĩnh mạch giãn rộng.
Trong quá trình chuyển dạ, việc rặn sinh kéo dài hoặc rặn không đúng cách có thể khiến búi trĩ sa ra ngoài nhiều hơn, sưng nề và gây đau đớn. Những phụ nữ đã mắc bệnh trĩ trước khi mang thai cũng có nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn trong thai kỳ, dễ gặp các biến chứng như xuất huyết, tắc mạch búi trĩ, sa nghẹt hoặc viêm nhiễm.
Sau sinh, nhiều sản phụ ít vận động, uống không đủ nước hoặc áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức, thiếu chất xơ khiến tình trạng táo bón kéo dài. Đây cũng là yếu tố khiến bệnh trĩ dai dẳng hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
Dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ khi mang thai
Bệnh trĩ thường bắt đầu xuất hiện từ khoảng tuần thai thứ 20 và phổ biến hơn trong 3 tháng cuối thai kỳ, khi áp lực trong ổ bụng tăng cao.
Bệnh có thể biểu hiện dưới ba dạng gồm: trĩ nội, trĩ ngoại hoặc trĩ hỗn hợp.
Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Ngứa, rát hoặc cảm giác khó chịu ở vùng hậu môn.
- Đau khi đi đại tiện.
- Chảy máu tươi sau khi đại tiện, thường thấy máu dính trên giấy vệ sinh hoặc nhỏ giọt.
- Xuất hiện khối mềm lồi ra ngoài hậu môn khi rặn, sau đó có thể tự co lên hoặc phải dùng tay đẩy vào.
- Tiết dịch hậu môn gây ẩm ướt, ngứa ngáy kéo dài.
Trong đa số trường hợp, bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh thông qua thăm khám lâm sàng. Khi cần thiết, người bệnh có thể được chỉ định nội soi trực tràng bằng ống mềm nhằm đánh giá mức độ tổn thương và loại trừ các bệnh lý khác ở vùng hậu môn - trực tràng.
Bệnh trĩ là một trong những vấn đề sức khỏe thường gặp ở phụ nữ mang thai và sau sinh.
Điều trị bệnh trĩ ở phụ nữ mang thai như thế nào?
Phần lớn trường hợp bệnh trĩ xuất hiện trong thai kỳ có thể cải thiện đáng kể sau sinh mà không cần can thiệp phẫu thuật. Tuy nhiên, nếu triệu chứng gây nhiều khó chịu hoặc xuất hiện biến chứng, thai phụ cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để có hướng điều trị phù hợp.
Điều trị bảo tồn là lựa chọn ưu tiên
Điều trị nội khoa là phương pháp được ưu tiên hàng đầu đối với phụ nữ mang thai. Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc điều trị trĩ dạng uống hoặc đặt hậu môn phù hợp với thai kỳ, kết hợp thuốc làm mềm phân, thuốc nhuận tràng hoặc thuốc giảm đau, kháng viêm khi cần thiết.
Thai phụ không nên tự ý mua thuốc điều trị vì một số loại thuốc có thể không an toàn cho thai nhi.
Bên cạnh việc sử dụng thuốc, thay đổi lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Thai phụ nên:
- Uống từ 2 - 2,5 lít nước mỗi ngày nếu không có chống chỉ định.
- Tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ để hạn chế táo bón.
- Duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ hoặc tập yoga dành cho bà bầu theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Hình thành thói quen đi đại tiện đúng giờ, tránh nhịn đại tiện và không rặn quá mạnh.
- Ngâm hậu môn bằng nước ấm khoảng 10 - 15 phút mỗi lần để giảm đau, giảm sưng.
- Nếu búi trĩ sa ra ngoài, có thể nhẹ nhàng đẩy trở lại theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Khi nào cần đi khám?
Trên thực tế, nhiều phụ nữ mang thai và sau sinh thường e ngại khi thăm khám các bệnh lý vùng hậu môn hoặc cho rằng đây là tình trạng bình thường nên tự chịu đựng. Sự chủ quan này khiến không ít trường hợp đến bệnh viện khi bệnh đã xuất hiện biến chứng như chảy máu kéo dài, thiếu máu, búi trĩ sa nghẹt, tắc mạch hoặc bội nhiễm, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
Với đa số trường hợp, nếu triệu chứng vẫn kéo dài sau sinh khoảng 6 tuần và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, người bệnh sẽ được đánh giá để lựa chọn phương pháp điều trị ngoại khoa phù hợp.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau hậu môn kéo dài, chảy máu khi đi đại tiện, búi trĩ sa ra ngoài hoặc triệu chứng ngày càng nặng hơn, phụ nữ mang thai nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa hậu môn - trực tràng để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Phát hiện sớm bệnh, kết hợp chế độ ăn uống hợp lý, phòng ngừa táo bón và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, hạn chế biến chứng, đồng thời góp phần bảo đảm thai kỳ khỏe mạnh, an toàn cho cả mẹ và bé.
