Bệnh tim mạch là gánh nặng đối với sức khỏe cộng đồng
Sáng 6/6, tại TP Huế diễn ra Hội nghị khoa học Tim mạch Cố đô mở rộng lần thứ V. Hội nghị được tổ chức trong hai ngày 6 - 7/6, thu hút hơn 400 đại biểu tham dự trực tiếp và 600 đại biểu tham dự trực tuyến. Đặc biệt, hội nghị có sự tham gia của gần 50 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ cùng các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực tim mạch.
GS.TS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch TP Huế phát biểu.
Phát biểu tại hội nghị, GS.TS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch TP Huế cho biết, những năm gần đây, tim mạch học thế giới phát triển mạnh mẽ với nhiều thành tựu nổi bật. Các tiến bộ về trí tuệ nhân tạo trong y học, điều trị cá thể hóa, can thiệp tim mạch cấu trúc, điện sinh lý học hiện đại, điều trị suy tim và dự phòng bệnh tim mạch cùng các chiến lược quản lý bệnh mạn tính toàn diện đang từng bước làm thay đổi thực hành lâm sàng hằng ngày.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, bệnh tim mạch vẫn là gánh nặng đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Thực tế này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ thầy thuốc, nhà khoa học và các nhà quản lý y tế trong việc liên tục cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực chuyên môn và tăng cường hợp tác đa ngành, đa lĩnh vực.
"Hội nghị được tổ chức với mong muốn tạo dựng một diễn đàn khoa học uy tín, nơi các nhà khoa học, chuyên gia và đồng nghiệp gặp gỡ, trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn cũng như những tiến bộ mới nhất của y học tim mạch hiện đại. Chúng tôi kỳ vọng hội nghị sẽ mang đến nhiều thông tin bổ ích, những góc nhìn mới và các giá trị thực tiễn phục vụ hiệu quả cho công tác chuyên môn và nghiên cứu khoa học", GS.TS Huỳnh Văn Minh chia sẻ.
Tập thể và các cá nhân Hội Tim mạch TP Huế nhận bằng khen của Chủ tịch UBND TP Huế.
Trao đổi với phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống bên lề hội thảo, GS.TS Hoàng Anh Tiến, Giám đốc Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế) cho biết, một trong những điều đáng lo ngại nhất hiện nay là sự dịch chuyển độ tuổi mắc bệnh tim mạch.
Nếu như trước đây, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ thường gặp ở người trên 60 tuổi thì nay tỷ lệ mắc ở người trẻ (dưới 50 tuổi) đang gia tăng ở mức đáng báo động. Quá trình xơ vữa động mạch vốn diễn tiến âm thầm từ rất sớm. Sự trẻ hóa này là hệ quả tất yếu của lối sống công nghiệp và sự xuất hiện dày đặc của các yếu tố nguy cơ ngay từ độ tuổi 18 - 39 như béo phì, đái tháo đường, lạm dụng rượu bia và hút thuốc lá.
"Đặc biệt, chúng ta đang bỏ sót một tỷ lệ lớn người bệnh mắc hội chứng tăng cholesterol máu có tính gia đình (FH) - một nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim ở người rất trẻ nhưng chưa được tầm soát đúng mức. Mặc dù vậy, điểm tích cực là nhờ sự tiếp cận của y tế số, tư duy của cộng đồng và ngành y tế đang dần chuyển từ mô hình 'chờ có bệnh mới chữa' sang 'dự phòng chủ động, phát hiện sớm và quản lý liên tục'", GS.TS Hoàng Anh Tiến nói.
Chủ động phòng ngừa bệnh tim mạch
GS.TS Hoàng Anh Tiến cho biết, tim mạch đang là một trong những chuyên ngành có tốc độ đổi mới nhanh nhất, với điểm nhấn là sự lên ngôi của y tế số và công nghệ hiện đại.
Về chẩn đoán, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong phân tích điện tâm đồ, siêu âm tim, X quang ngực, CT và MRI tim mạch, giúp phát hiện sớm các bất thường mà mắt thường có thể bỏ sót. Các thiết bị đeo thông minh và cảm biến theo dõi nhịp tim cho phép giám sát sức khỏe tim mạch liên tục ngay tại cộng đồng, giúp phát hiện sớm các rối loạn nhịp nguy hiểm như rung nhĩ.
Các bác sĩ Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế) tiến hành ca can thiệp cho bệnh nhân.
Về điều trị, xu hướng hiện nay là các kỹ thuật ít xâm lấn và cá thể hóa. Nhiều bệnh lý trước đây phải mổ mở, nay có thể được điều trị qua đường ống thông như thay van động mạch chủ, sửa van hai lá hoặc can thiệp động mạch vành phức tạp dưới sự dẫn đường siêu nét của hình ảnh nội mạch.
Đặc biệt, trong lĩnh vực nhịp tim, kỹ thuật cấy máy tạo nhịp sinh lý, nổi bật là tạo nhịp vùng bó nhánh trái, đang là một bước tiến đột phá. Kỹ thuật này kích thích trực tiếp vào hệ thống dẫn truyền tự nhiên của tim, giúp hai tâm thất co bóp đồng bộ, từ đó bảo tồn chức năng bơm máu tốt hơn hẳn so với tạo nhịp thất phải truyền thống.
Bên cạnh đó, y tế số đang làm thay đổi hoàn toàn cách thức quản lý bệnh. Hồ sơ bệnh án điện tử, khám chữa bệnh từ xa (telehealth) và các nền tảng theo dõi tại nhà giúp bác sĩ quản lý bệnh nhân liên tục. Trong tương lai gần, sự kết hợp giữa AI, Big Data và y học chính xác sẽ tạo nên một nền tim mạch số, nơi mỗi người dân được đánh giá nguy cơ và theo dõi điều trị một cách cá thể hóa.
Trước làn sóng trẻ hóa bệnh tim mạch, GS.TS Hoàng Anh Tiến khuyến cáo cần có chiến lược "dự phòng chủ động" ngay từ khi còn khỏe mạnh.
Giám đốc Trung tâm Tim mạch (Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế) cho hay, trước làn sóng gia tăng và trẻ hóa của bệnh tim mạch, khuyến cáo quan trọng nhất là người dân cần có chiến lược "dự phòng chủ động" ngay từ khi còn khỏe mạnh.
Đầu tiên, hãy tận dụng các công cụ y tế số để đánh giá nguy cơ tim mạch trong 10 năm của bản thân. Người dân từ 40 tuổi trở lên có thể dễ dàng sử dụng ứng dụng SCORE-VN do Hội Tim mạch Việt Nam phát triển (thông qua quét mã QR hoặc các ki ốt tại bệnh viện) để biết mình đang ở nhóm nguy cơ nào và có biện pháp can thiệp sớm.
Thứ hai, việc thay đổi lối sống không chỉ là lời khuyên chung chung mà là "đơn thuốc" bắt buộc: duy trì vận động thể lực 150 - 300 phút/tuần với cường độ trung bình; áp dụng chế độ ăn tránh chất béo trans, giảm chất béo bão hòa, tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, cá; và kiên quyết từ bỏ thuốc lá hoàn toàn.
Thứ ba, cần chú trọng đến các yếu tố nguy cơ "ẩn" như hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA). Đây là thủ phạm thầm lặng gây đột quỵ, tăng huyết áp kháng trị và suy tim. Người có biểu hiện ngủ ngáy, thừa cân cần được sàng lọc bằng thang điểm STOP-BANG và điều chỉnh tư thế ngủ, giảm cân hoặc thở máy CPAP theo chỉ định.
Cuối cùng, với những người đã có yếu tố nguy cơ cao (như mỡ máu cao, đái tháo đường), việc kiểm soát bệnh phải tuân thủ nguyên tắc "đánh sớm, đánh mạnh" dưới sự giám sát y tế liên tục, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc.
