Gánh nặng bệnh tim mạch gia tăng với tỷ lệ tử vong cao đòi hỏi người dân chủ động tầm soát, theo dõi các chỉ số sinh hiệu thường xuyên nhằm phòng ngừa biến cố.
Theo dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 19,8 triệu ca tử vong do các bệnh lý tim mạch. Tại Việt Nam, nhóm bệnh không lây nhiễm chiếm tới 80% tổng số ca tử vong toàn quốc, trong đó riêng bệnh lý tim mạch chiếm gần một phần ba. Hai gánh nặng tử vong hàng đầu trong nhóm này là bệnh động mạch vành và đột quỵ. Sự nguy hiểm của bệnh tim mạch nằm ở chỗ bệnh thường tích lũy qua nhiều năm, tiến triển âm thầm như một "kẻ giết người thầm lặng" mà không gây ra biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu.
Nói về thực trạng này, Bác sỹ Đinh Minh Trí – Chuyên khoa Tim Mạch Phòng khám Đa Khoa Quốc Tế Monaco Healthcare nhấn mạnh: "Sức khỏe không chỉ là hôm nay mình có bệnh hay không, mà còn là những gì mình đang làm mỗi ngày để giảm nguy cơ bệnh trong 10–20 năm tới. Công nghệ ngày nay cũng đang giúp việc theo dõi một số chỉ số sức khỏe, vận động và những thói quen hằng ngày trở nên thuận tiện hơn thông qua các thiết bị theo dõi cá nhân. Khi chúng ta có thêm dữ liệu về cơ thể mình mỗi ngày, việc quan tâm và chủ động với sức khỏe cũng trở nên dễ dàng hơn.".
Bệnh tim mạch là một trong những nguy cơ tử vong cao tại Việt Nam.
Nhóm đối tượng ưu tiên và các tín hiệu cảnh báo cần đi khám ngay
Nhiều người dân vẫn giữ tâm lý chủ quan, chỉ tìm đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng rầm rộ. Bác sỹ Đinh Minh Trí cho hay: "Không hiếm những người mới ngoài 30–40 tuổi đã tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, xơ vữa động mạch. Và đáng tiếc hơn, đôi khi lần đầu tiên họ biết mình có vấn đề lại là lúc một biến cố như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ đã xảy ra." Tuy nhiên, việc chủ động tầm soát sớm mang ý nghĩa quyết định.
Theo một số khuyến cáo chuyên khoa, các nhóm đối tượng sau đây cần đặc biệt chú ý kiểm tra tim mạch định kỳ:
Người có yếu tố di truyền: Gia đình (bố, mẹ, ông, bà, anh chị em ruột) có tiền sử mắc bệnh lý tim mạch sớm, chẳng hạn như nhồi máu cơ tim trước 55 tuổi.
Người đạt độ tuổi nguy cơ: Nam giới từ 40 tuổi trở lên và nữ giới từ 50 tuổi trở lên nên chủ động kiểm tra định kỳ.
Người mắc các rối loạn chuyển hóa: Bệnh nhân đang điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (mỡ máu) hoặc bệnh thận mãn tính.
Người đã có chẩn đoán bệnh tim mạch: Cần duy trì lịch khám và theo dõi định kỳ theo đúng cuộc hẹn với bác sĩ chuyên khoa.
Chủ động theo dõi các chỉ số giúp kiểm soát bệnh tim mạch.
Bên cạnh việc chủ động tầm soát theo độ tuổi và nguy cơ, mỗi người cần lắng nghe cơ thể để phát hiện sớm 4 dấu hiệu cảnh báo điển hình:
Đau ngực: Cảm giác đau thắt, bóp nghẹt vùng ngực trái, có thể lan lên cằm hoặc ra cánh tay trái, thường tăng lên khi gắng sức hoặc căng thẳng.
Khó thở: Xuất hiện tình trạng hụt hơi khi vận động nhẹ hoặc khi gặp áp lực tinh thần.
Hồi hộp, đánh trống ngực: Tim đập nhanh bất thường hoặc cảm giác hẫng hụt trong lồng ngực do rối loạn nhịp.
Choáng, ngất, tụt huyết áp: Tín hiệu cảnh báo rối loạn nhịp chậm hoặc suy giảm chức năng bơm máu của cơ tim.
Bảo vệ trái tim bằng giải pháp "kiềng ba chân"
Để bảo vệ trái tim toàn diện, theo các chuyên gia giải pháp "kiềng ba chân" bao gồm: Kiểm soát chỉ số – Chế độ sống lành mạnh – Tuân thủ điều trị. Trong đó, việc chủ động theo dõi các chỉ số sinh hiệu thường xuyên đóng vai trò là "mắt xích" kết nối giúp phát hiện sớm mọi biến động bất thường.
Theo dõi các chỉ số khi vận động cũng giúp bảo vệ tim mạch.
Trước hết là việc kiểm soát chặt chẽ các chỉ số sức khỏe. Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành hiện đạt mức 26% (trung bình cứ 4 người lớn thì có 1 người mắc). Mức huyết áp tối ưu cần duy trì là dưới 130/80 mmHg. Người dân cần chủ động ghi nhớ con số huyết áp của bản thân, đồng thời theo dõi các chỉ số mỡ máu (đặc biệt là LDL-Cholesterol) và đường huyết (đường huyết lúc đói dưới 7 mmol/L, chỉ số HbA1c dưới 7%).
Thứ hai là duy trì vận động thể lực đúng cách. Người dân nên đảm bảo tối thiểu 300 phút/tuần với bài tập cường độ vừa (30 phút/ngày) hoặc 150 phút/tuần với cường độ mạnh, duy trì ít nhất 5 ngày/tuần. Ngoài ra, việc sử dụng các thiết bị đeo thông minh có chức năng đo lường hiệu quả hoạt động, cảnh báo nhịp tim và mức độ sẵn sàng của cơ thể cũng hỗ trợ việc tập luyện an toàn, phù hợp với tình trạng cơ thể.
Cuối cùng, sự tuân thủ chỉ định điều trị đóng vai trò sống còn. Người bệnh cần coi việc dùng thuốc đúng giờ, đúng liều quan trọng như bữa ăn hàng ngày. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc giảm liều khi thấy huyết áp hay đường huyết tạm thời ổn định, bởi sự sụt giảm nồng độ thuốc đột ngột sẽ phá vỡ ngưỡng bảo vệ 24 giờ, dẫn tới nguy cơ bùng phát biến cố nguy hiểm.
Hiểu rõ chỉ số bản thân, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ khám chữa bệnh thường xuyên chính là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ sức khỏe tim mạch cho mỗi cá nhân.
Ngọc Khánh