Nhiều người cho rằng sau mãn kinh, khi không còn kinh nguyệt thì nguy cơ mắc bệnh phụ khoa cũng giảm. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn ngược lại.
Nội tiết suy giảm làm tăng nguy cơ mắc bệnh phụ khoa
Mãn kinh được xác định khi người phụ nữ không có kinh nguyệt liên tục trong 12 tháng do chức năng buồng trứng suy giảm. Lúc này, buồng trứng giảm sản xuất hai hormone sinh dục quan trọng là estrogen và progesterone, kéo theo hàng loạt thay đổi trong cơ thể.
Estrogen có vai trò duy trì độ dày niêm mạc âm đạo, kích thích tiết dịch và tạo môi trường acid tự nhiên giúp cân bằng hệ vi sinh vùng kín. Khi nồng độ estrogen suy giảm, niêm mạc âm đạo trở nên mỏng và khô hơn, đồng thời mất đi lớp bảo vệ tự nhiên. Số lượng vi khuẩn có lợi giảm, độ pH âm đạo tăng, tạo điều kiện để vi khuẩn, nấm và các tác nhân gây bệnh dễ dàng xâm nhập.
Đây là nguyên nhân khiến phụ nữ sau mãn kinh dễ mắc các bệnh như viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, viêm âm hộ, nhiễm nấm Candida hoặc nhiễm khuẩn tái phát nhiều lần. Ngoài sự thay đổi nội tiết, các yếu tố như căng thẳng kéo dài, mắc bệnh mạn tính, vệ sinh vùng kín không đúng cách hoặc quan hệ tình dục không an toàn cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh phụ khoa.
Đặc biệt, việc thực hiện các thủ thuật phụ khoa tại cơ sở y tế không bảo đảm vô khuẩn hoặc sử dụng dụng cụ kém chất lượng cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường sinh dục.
Khô âm đạo và ngứa vùng kín
Một trong những biểu hiện phổ biến nhất ở phụ nữ mãn kinh là khô âm đạo và ngứa vùng kín. Ngứa âm hộ, âm đạo có thể chỉ là hậu quả của tình trạng teo niêm mạc do thiếu estrogen. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý như viêm âm đạo do vi khuẩn, nhiễm nấm, viêm da tiếp xúc hoặc thậm chí ung thư âm hộ.
Nhiều phụ nữ có tâm lý e ngại, cho rằng ngứa vùng kín là biểu hiện bình thường của tuổi già nên tự ý mua thuốc bôi hoặc thuốc đặt để điều trị. Việc sử dụng thuốc không đúng nguyên nhân không chỉ không cải thiện triệu chứng mà còn có thể khiến bệnh nặng hơn hoặc làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Ngoài ngứa, người bệnh còn có thể gặp các biểu hiện như khô rát âm đạo, đau khi quan hệ tình dục, tiết dịch âm đạo bất thường, có mùi hôi, tiểu buốt hoặc tiểu nhiều lần. Những triệu chứng này ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, giấc ngủ và sức khỏe tình dục của phụ nữ.
Mãn kinh là thời điểm chị em dễ đối mặt với nhiều bệnh lý phụ khoa.
Không nên chủ quan với viêm nhiễm kéo dài
Viêm nhiễm phụ khoa ở tuổi mãn kinh nếu không được điều trị đúng cách có thể kéo dài và tái phát nhiều lần. Tình trạng viêm mạn tính khiến niêm mạc âm đạo và cổ tử cung bị tổn thương kéo dài, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý phụ khoa nghiêm trọng. Vi khuẩn hoặc nấm có thể lan lên tử cung, vòi trứng và các cơ quan sinh dục khác, gây viêm nội mạc tử cung, viêm phần phụ hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu.
Đặc biệt, mặc dù ung thư cổ tử cung chủ yếu liên quan đến tình trạng nhiễm virus HPV kéo dài chứ không phải do viêm âm đạo đơn thuần, nhưng viêm nhiễm mạn tính có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào nếu không được theo dõi và điều trị thích hợp. Vì vậy, phụ nữ sau mãn kinh vẫn cần khám phụ khoa định kỳ và tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo của bác sĩ.
Ngoài ra, nguy cơ mắc ung thư nội mạc tử cung, ung thư buồng trứng và nhiều bệnh lý phụ khoa khác vẫn tồn tại sau mãn kinh, đặc biệt ở những người có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc có các yếu tố nguy cơ khác.
Khi nào cần đi khám?
Phụ nữ sau mãn kinh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Ngứa vùng kín kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
- Khô rát âm đạo gây khó chịu trong sinh hoạt hoặc khi quan hệ tình dục.
- Khí hư có màu sắc bất thường, có mùi hôi hoặc lẫn máu.
- Đau vùng bụng dưới hoặc đau khi quan hệ tình dục.
- Chảy máu âm đạo sau mãn kinh, dù chỉ với lượng rất ít.
- Xuất hiện khối bất thường ở vùng sinh dục hoặc vùng bẹn.
Đây đều là những dấu hiệu cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Phòng ngừa bệnh phụ khoa ở tuổi mãn kinh
Để hạn chế nguy cơ mắc các bệnh phụ khoa, phụ nữ sau mãn kinh cần chú ý chăm sóc vùng kín đúng cách. Nên vệ sinh hằng ngày bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh dịu nhẹ có độ pH phù hợp; tránh thụt rửa sâu âm đạo hoặc lạm dụng các sản phẩm sát khuẩn mạnh vì có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên.
Bên cạnh đó, nên mặc quần lót bằng chất liệu cotton, giữ vùng kín luôn khô thoáng và thay đồ lót mỗi ngày. Đồng thời, xây dựng chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, uống đủ nước, duy trì luyện tập thể dục thường xuyên để nâng cao sức khỏe tổng thể.
Quan hệ tình dục an toàn cũng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Trong trường hợp khô âm đạo ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn sử dụng chất bôi trơn hoặc điều trị nội tiết tại chỗ nếu phù hợp.
Đặc biệt, phụ nữ sau mãn kinh không nên bỏ qua việc khám phụ khoa định kỳ từ 6 - 12 tháng/lần. Việc thăm khám thường xuyên giúp phát hiện sớm các tổn thương bất thường, từ đó điều trị kịp thời và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Tóm lại, mãn kinh là giai đoạn sinh lý tất yếu của người phụ nữ nhưng không đồng nghĩa với việc phải chấp nhận những khó chịu do bệnh phụ khoa gây ra. Chủ động chăm sóc sức khỏe, duy trì lối sống lành mạnh và khám phụ khoa định kỳ sẽ giúp phụ nữ vượt qua giai đoạn này khỏe mạnh, tự tin và nâng cao chất lượng cuộc sống.
