Ngày Thế giới Phòng chống bệnh phong năm 2026 nhấn mạnh thông điệp "Bệnh phong có thể chữa khỏi, thách thức thực sự là sự kỳ thị".
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh phong hiện vẫn được xếp vào nhóm bệnh nhiệt đới bị lãng quên, còn xuất hiện tại hơn 120 quốc gia, với trên 200.000 ca mắc mới được báo cáo mỗi năm. Tuy nhiên, khác với những lo ngại trong cộng đồng, bệnh phong hoàn toàn có thể chữa khỏi bằng đa hóa trị liệu (MDT), loại thuốc đang được cung cấp miễn phí trên phạm vi toàn cầu.
Đặc biệt, người bệnh sẽ không còn khả năng lây nhiễm chỉ sau một thời gian rất ngắn bắt đầu điều trị, thường trong vòng 72 giờ. Điều này cho thấy nguy cơ lây lan – nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự xa lánh, kỳ thị không còn là vấn đề nếu người bệnh được phát hiện và điều trị kịp thời.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên và PGS.TS Lê Hữu Doanh - Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương thăm, chúc Tết bệnh nhân tại Khu điều trị phong Quỳnh Lập ngày 10/1/2026.
Từ thực tiễn công tác phòng chống bệnh phong, ThS.BS Lê Thị Mai – Trưởng Phòng Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, điều trị y tế hiện nay không còn là thách thức lớn, trong khi sự chậm trễ do tâm lý e ngại, sợ bị kỳ thị mới là nguyên nhân chính dẫn đến tàn tật ở người bệnh phong.
Theo ThS.BS Lê Thị Mai, khi bệnh được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, các tổn thương thần kinh có thể được ngăn chặn, giúp người bệnh duy trì khả năng lao động và sinh hoạt bình thường.
Ngược lại, việc giấu bệnh, đến cơ sở y tế muộn khiến nhiều trường hợp phải đối mặt với biến chứng không hồi phục, dù bản thân bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi.
Các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Trung ương khám điều tra dịch tễ phong tại các địa phương và tập huấn chuyên môn cho cán bộ y tế tuyến dưới.
Triển khai nhiều hoạt động phòng chống phong
Năm 2025 ghi nhận bước tiến lịch sử trong công tác phòng chống bệnh phong khi Quốc hội chính thức phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe dân số giai đoạn 2026-2035. Đây là cơ sở pháp lý và nguồn lực quan trọng để toàn ngành hiện thực hóa mục tiêu "Một Việt Nam không còn trực khuẩn phong".
Báo cáo công tác phòng chống phong năm 2025 và định hướng năm 2026 của Bệnh viện Da liễu Trung ương cho thấy, trong năm qua, nhiều hoạt động đã được triển khai như: tập huấn chuyên môn cho cán bộ y tế tuyến dưới, khám điều tra dịch tễ tại các địa phương (Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang, Lạng Sơn, Kon Tum, Hậu Giang), giám sát hoạt động phòng chống phong, phối hợp với WHO tổ chức khám phát hiện chủ động tại cộng đồng...
Các hoạt động này đã góp phần phát hiện sớm ca bệnh, tư vấn điều trị và hạn chế tối đa nguy cơ để lại di chứng. Trong năm 2025, cả nước phát hiện 37 bệnh nhân phong mới.
Một hoạt động ý nghĩa nữa tiếp tục được nối dài sau thời gian bị gián đoạn đó là lắp chân giả cho bệnh nhân phong. Chương trình được tài trợ bởi Hội Chống Phong Việt Nam – Thụy Sĩ. Đã có 66 bệnh nhân phong tại các khu điều trị phong và địa bàn cộng đồng ở Sơn La, Điện Biên, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng (Hải Dương cũ) và xã Quốc Oai (Hà Nội) được lắp chân giả dưới gối, trao bước đi vững vàng.
PGS.TS Lê Hữu Doanh - Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương nhấn mạnh, chương trình không chỉ mang lại hỗ trợ cụ thể cho người bệnh mà còn góp phần thúc đẩy mục tiêu chăm sóc toàn diện, giảm thiểu rào cản và tăng cơ hội hòa nhập cho bệnh nhân phong.
Các bệnh nhân phong được lắp chân giả, trao bước đi vững vàng.
Hướng tới mục tiêu loại trừ bệnh phong bền vững
Ngày Thế giới Phòng chống bệnh phong 2026 không chỉ nhấn mạnh rằng bệnh phong đã có thể chữa khỏi, mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng: Xóa bỏ kỳ thị chính là bước cuối cùng và khó khăn nhất trong hành trình loại trừ căn bệnh này.
Khi người bệnh được tiếp cận y tế sớm, được tôn trọng và hòa nhập, bệnh phong sẽ không còn là gánh nặng y tế hay xã hội. Đây cũng là nền tảng để hướng tới mục tiêu loại trừ bệnh phong một cách bền vững trong những năm tới.
Chiến dịch Ngày Thế giới Phòng chống bệnh phong 2026 tập trung vào ba mục tiêu cốt lõi:
- Không phân biệt đối xử (Zero Discrimination): Xóa bỏ những lầm tưởng cho rằng bệnh phong rất dễ lây lan hoặc mang yếu tố "lời nguyền", từ đó giảm kỳ thị và loại trừ xã hội.
- Không lây nhiễm (Zero Transmission): Hướng tới mục tiêu của WHO là cắt đứt đường lây truyền và tiến tới không còn ca bệnh nội địa mới vào năm 2030.
- Không khuyết tật (Zero Disability): Phát hiện sớm, điều trị kịp thời để ngăn ngừa tổn thương thần kinh và các biến chứng thể chất lâu dài.
Theo các bác sĩ chuyên khoa, để đạt được các mục tiêu này, truyền thông thay đổi nhận thức cộng đồng có vai trò then chốt, song hành cùng hệ thống điều trị.
Ngày Thế giới Phòng chống bệnh phong là sự kiện thường niên được tổ chức vào Chủ nhật cuối cùng của tháng 1 (năm nay là ngày 25/1/2026). Ngày này gắn với tưởng niệm Mahatma Gandhi, lãnh tụ tinh thần và chính trị của Ấn Độ, người có những đóng góp mang tính biểu tượng trong việc bảo vệ quyền con người và xóa bỏ sự kỳ thị đối với người mắc bệnh phong. Riêng tại Ấn Độ, sự kiện được tổ chức vào ngày 30/1, đúng ngày mất chính thức của ông.
