Một số bệnh nhiễm trùng có thể làm tăng gánh nặng cho tim, khiến bệnh nền trở nặng và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Tiêm vaccine phù hợp, kết hợp kiểm soát tốt bệnh lý nền, là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe.
1. Vì sao người bệnh tim mạch cần chú ý tiêm vaccine?
Nhiễm trùng không chỉ ảnh hưởng đến cơ quan trực tiếp bị bệnh mà còn có thể gây phản ứng viêm toàn thân, sốt, mất nước, tăng nhịp tim và làm tăng nhu cầu oxy của cơ thể. Những thay đổi này khiến tim phải hoạt động nhiều hơn, đặc biệt ở người có bệnh mạch vành hoặc suy tim.
Trong một số trường hợp, nhiễm trùng có thể góp phần khởi phát các biến cố cấp tính như nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim hoặc suy tim mất bù. Nguy cơ này đáng lưu ý hơn ở người cao tuổi, người mắc nhiều bệnh nền hoặc có bệnh tim mạch chưa được kiểm soát tốt.
Tiêm vaccine giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm, đồng thời hạn chế khả năng diễn tiến nặng và phải nhập viện. Tuy nhiên, không phải tất cả bệnh nhân tim mạch đều cần tiêm cùng một loại vaccine. Việc lựa chọn cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng bệnh, tiền sử tiêm chủng và tư vấn của nhân viên y tế.
2. Những loại vaccine người bệnh tim mạch nên lưu ý
- Vaccine cúm mùa
Tiêm vaccine phù hợp, kết hợp kiểm soát tốt bệnh lý nền, là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe. Ảnh DK
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có thể gây biến chứng nghiêm trọng ở người mắc bệnh tim mạch. Sốt, phản ứng viêm và tình trạng thiếu oxy khi bệnh diễn tiến nặng có thể làm tăng gánh nặng cho hệ tuần hoàn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan giữa nhiễm cúm và nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp.
Người mắc bệnh tim mạch nên trao đổi với bác sĩ về việc tiêm vaccine cúm hằng năm. Tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng liên quan, nhưng không bảo vệ tuyệt đối trước mọi chủng virus hoặc mọi bệnh đường hô hấp.
- Vaccine phế cầu
Phế cầu là vi khuẩn có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não. Viêm phổi nặng khiến cơ thể thiếu oxy, làm tăng gánh nặng cho tim và có thể khiến tình trạng suy tim hoặc bệnh mạch vành trở nên nghiêm trọng hơn.
Người mắc bệnh tim mạch mạn tính nên được tư vấn về vaccine phế cầu, nhất là người cao tuổi hoặc có thêm bệnh nền như đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hay bệnh thận. Hiện có nhiều loại vaccine phế cầu với lịch tiêm khác nhau; lựa chọn vaccine và số mũi tiêm phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và hướng dẫn chuyên môn áp dụng tại thời điểm tiêm.
- Vaccine phòng COVID-19
COVID-19 có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và làm tăng nguy cơ biến chứng ở người có bệnh tim mạch. Bản thân tình trạng nhiễm trùng và phản ứng viêm cũng có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc mắc nhiều bệnh nền.
Người bệnh cần cập nhật lịch tiêm vaccine COVID-19 theo khuyến cáo hiện hành của cơ quan y tế và trao đổi với bác sĩ nếu có bệnh nền phức tạp, tiền sử phản ứng sau tiêm hoặc đang trong giai đoạn bệnh cấp tính.
- Vaccine bạch hầu - ho gà - uốn ván
Ho gà có thể gây những cơn ho kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt, nhất là ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền. Người trưởng thành nên kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng để được tư vấn tiêm vaccine phối hợp bạch hầu - ho gà - uốn ván (Tdap) và các mũi nhắc lại phù hợp.
Lịch tiêm không giống nhau ở tất cả mọi người. Sau khi đã tiêm Tdap, việc tiêm nhắc vaccine Td hoặc Tdap thường được cân nhắc theo lịch khuyến cáo, tình trạng tiêm chủng trước đó và các chỉ định cụ thể.
- Các vaccine khác có thể được cân nhắc
Tùy độ tuổi và yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể tư vấn thêm vaccine phòng zona thần kinh, virus hợp bào hô hấp (RSV), thủy đậu hoặc các bệnh truyền nhiễm khác. Chẳng hạn, vaccine zona và RSV có thể phù hợp với một số nhóm tuổi hoặc người có nguy cơ cao, nhưng không phải là chỉ định bắt buộc cho mọi bệnh nhân tim mạch.
Người bệnh nên mang theo sổ tiêm chủng hoặc thông tin về những vaccine đã tiêm khi đi khám. Điều này giúp bác sĩ xác định loại vaccine còn thiếu, thời điểm tiêm và khoảng cách giữa các mũi, tránh tiêm không cần thiết.
3. Tiêm vaccine an toàn và đúng thời điểm
Trước khi tiêm, người bệnh cần thông báo cho nhân viên y tế về bệnh tim mạch đang mắc, các thuốc sử dụng, tiền sử dị ứng và phản ứng với những lần tiêm trước. Nếu đang sốt hoặc mắc bệnh cấp tính mức độ vừa đến nặng, việc tiêm có thể cần được trì hoãn cho đến khi tình trạng sức khỏe phù hợp.
Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc tim mạch hoặc thuốc chống đông trước khi tiêm nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Sau tiêm, cần ở lại theo dõi theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng và thông báo ngay nếu xuất hiện biểu hiện bất thường.
Bên cạnh tiêm chủng, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu; dùng thuốc đúng chỉ định; duy trì chế độ ăn hợp lý, vận động phù hợp và không hút thuốc vẫn là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch.
Chủ động tiêm vaccine phù hợp không thay thế việc điều trị bệnh tim mạch, nhưng có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm và các biến chứng nguy hiểm. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để xây dựng lịch tiêm chủng phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
