Bệnh não mô cầu có thể gây tử vong trong vài giờ

17-10-2026 14:21 | Y tế

SKĐS - TPHCM ghi nhận 3 học sinh cùng trường mắc não mô cầu nhóm B, một em tử vong. Bác sĩ cảnh báo bệnh diễn tiến nhanh, nguy hiểm.

Phát hiện 3 ca não mô cầu tại cùng một trường học

TPHCM vừa ghi nhận chùm ba ca bệnh não mô cầu nhóm B tại xã Hiệp Phước. Cả ba trường hợp mắc bệnh đều là học sinh Trường THCS Hai Bà Trưng. Đáng chú ý, một học sinh đã tử vong do bệnh diễn tiến tối cấp.

Cụ thể, trường hợp đầu tiên là em H.H.K. (sinh năm 2014), được phát hiện mắc bệnh ngày 14/10. Bệnh nhi được chẩn đoán nhiễm não mô cầu tối cấp, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Kết quả xét nghiệm xác định nhiễm não mô cầu nhóm B. Dù được điều trị, bệnh nhi đã tử vong trong cùng ngày.

Trường hợp thứ hai là N.A.B.M. (sinh năm 2014) cũng nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới ngày 14/10 và được xác định mắc viêm màng não do não mô cầu nhóm B. Hiện sức khỏe bệnh nhi tạm ổn, đang tiếp tục được điều trị và theo dõi.

Đến sáng 15/10, em N.T.H.Q. (sinh năm 2014) - ngồi cùng bàn với bệnh nhi H.H.K., xuất hiện triệu chứng sốt và được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới. Kết quả xét nghiệm PCR dịch não tủy và máu ngày 16/10 xác nhận bệnh nhi nhiễm não mô cầu nhóm B. Hiện bệnh nhi tỉnh táo, các dấu hiệu sinh tồn ổn định và đang được cách ly, điều trị.

Theo Sở Y tế TPHCM, đến thời điểm thông tin, thành phố ghi nhận 3 trường hợp mắc não mô cầu nhóm B được xác định. Những học sinh có triệu chứng hô hấp và yếu tố tiếp xúc đang tiếp tục được đánh giá, theo dõi theo hướng dẫn chuyên môn.

Bệnh não mô cầu có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ

BS.CKI Đinh Văn Thới - Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TPHCM cho biết, bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Đây là tác nhân gây nên bệnh não mô cầu xâm lấn với nguy cơ tử vong rất cao dù đã được điều trị tích cực bằng kháng sinh và các phương pháp hồi sức hiện đại.

Theo bác sĩ Thới, khoảng 10-20% dân số có vi khuẩn Neisseria meningitidis cư trú tại vùng hầu họng nhưng không biểu hiện triệu chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, vi khuẩn có thể vượt qua hàng rào bảo vệ của niêm mạc đường hô hấp, xâm nhập vào máu và gây bệnh não mô cầu xâm lấn. Đặc biệt, ở thể tối cấp, bệnh có thể diễn tiến nhanh đến hôn mê và tử vong chỉ trong vài giờ.

Bệnh lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp hoặc vùng hầu họng. Mọi người đều có nguy cơ mắc bệnh, song nhóm dễ bị ảnh hưởng gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới một tuổi, thanh thiếu niên, người trên 65 tuổi và người suy giảm miễn dịch. Nguy cơ cũng gia tăng ở những người sống trong môi trường tập thể đông đúc.

BS.CKI Đinh Văn Thới lo ngại: "Tình trạng nhiễm virus đường hô hấp gần đây, đặc biệt là cúm, hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá cũng có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh do hàng rào bảo vệ niêm mạc hô hấp bị tổn thương".

Theo BS.CKI Đinh Văn Thới, khoảng 50% trường hợp mắc bệnh não mô cầu xâm lấn có biểu hiện viêm màng não với các triệu chứng như sốt, đau đầu dữ dội, cứng cổ, nôn ói, sợ ánh sáng, lừ đừ hoặc co giật. Ở trẻ nhỏ, các dấu hiệu điển hình có thể không rõ ràng.

Trong khi đó, khoảng 30% trường hợp có biểu hiện nhiễm khuẩn huyết hoặc sốc nhiễm khuẩn. Ban đầu, người bệnh có thể sốt cao, rét run, mệt mỏi, sau đó nhanh chóng diễn tiến nặng với tình trạng tụt huyết áp, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan.

Đáng chú ý, hơn 80% trường hợp nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu xuất hiện ban xuất huyết dưới da, với các nốt màu đỏ sẫm, tím hoặc đen, không mất đi khi ấn. Tuy nhiên, không phải người mắc não mô cầu đều xuất hiện ban xuất huyết, nhất là ở giai đoạn sớm.

Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TPHCM cho biết, cứ 7 người mắc bệnh não mô cầu có khoảng một người tử vong dù được điều trị tích cực. Khoảng 20% người sống sót có thể chịu di chứng lâu dài như mất thính lực, tổn thương não, rối loạn vận động, suy giảm chức năng thần kinh, thậm chí phải cắt cụt chi do hoại tử mô.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm có ít nhất 1,2 triệu ca mắc, 150.000 ca tử vong do não mô cầu, tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên và người cao tuổi. Tại Việt Nam, bệnh não mô cầu vẫn xuất hiện rải rác hằng năm tại nhiều địa phương, ghi nhận cả những trường hợp tử vong và di chứng nặng nề ở trẻ em lẫn người lớn.

Theo chuyên gia, điều đáng lo ngại của bệnh não mô cầu là những biểu hiện ban đầu có thể dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Vì vậy, khi người bệnh xuất hiện sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn ói, cứng cổ, lừ đừ, ban xuất huyết hoặc dấu hiệu diễn tiến nặng nhanh, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Không phải ai cũng cần uống kháng sinh dự phòng

Trước tâm lý lo lắng của phụ huynh sau khi ghi nhận chùm ca não mô cầu tại Trường THCS Hai Bà Trưng, Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh, không phải tất cả học sinh trong trường đều cần sử dụng kháng sinh dự phòng.

Theo ngành y tế, sử dụng kháng sinh dự phòng kịp thời cho người tiếp xúc gần có chỉ định là một trong những biện pháp quan trọng nhằm kiểm soát nguy cơ lây truyền bệnh não mô cầu.

Tuy nhiên, việc xác định đối tượng cần uống thuốc phải dựa trên tính chất, thời gian và mức độ tiếp xúc với ca bệnh, đồng thời được nhân viên y tế đánh giá theo hướng dẫn chuyên môn.

Sở Y tế TPHCM khuyến cáo phụ huynh không tự ý mua hoặc cho trẻ sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Việc dùng thuốc không đúng đối tượng không những không mang lại lợi ích phòng bệnh cần thiết mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ và góp phần gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Đặc biệt, những người đã được sử dụng kháng sinh dự phòng vẫn cần tiếp tục theo dõi sức khỏe. Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, đau đầu, nôn ói, lừ đừ hoặc ban xuất huyết, cần đến cơ sở y tế ngay để được kiểm tra.

Sở Y tế khuyến cáo phụ huynh và người dân bình tĩnh, không chủ quan nhưng cũng không hoang mang; thực hiện các hướng dẫn của cơ quan y tế. Để phòng bệnh não mô cầu, các bác sĩ khuyến cáo người dân duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, tăng cường sức đề kháng, giữ vệ sinh cá nhân và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, tiêm vaccine phòng bệnh.