Bệnh mắt do tuyến giáp (Thyroid Eye Disease - TED) là một bệnh tự miễn thường gặp ở người mắc bệnh Graves. Tình trạng viêm và tổn thương các mô quanh hốc mắt có thể khiến mắt lồi, sưng nề, co rút mi, nhìn đôi, khô mắt, đau mắt và trong trường hợp nặng có thể đe dọa thị lực.
Tuy nhiên, những ảnh hưởng của TED không chỉ dừng lại ở đôi mắt. Nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm lâm sàng cho thấy căn bệnh này có thể làm suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống, từ ngoại hình, khả năng lao động đến sức khỏe tinh thần của người bệnh.
Ngoại hình thay đổi do bệnh mắt khiến nhiều người mất tự tin
Bệnh mắt do tuyến giáp không chỉ ảnh hưởng đến thị lực mà còn có thể tác động đáng kể đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Ảnh: AI.
Một trong những tác động dễ nhận thấy nhất của TED là sự thay đổi ngoại hình. Mắt lồi, mí mắt co rút hoặc sưng nề khiến nhiều người cảm thấy mặc cảm, ngại giao tiếp, thậm chí tránh xuất hiện trước đám đông. Nhiều bệnh nhân chia sẻ rằng họ cảm thấy gương mặt mình trở nên "khác lạ", khiến người thân, đặc biệt là trẻ nhỏ, sợ hãi khi nhìn thấy.
Không ít người phải thường xuyên giải thích về tình trạng của mình để tránh bị hiểu nhầm là đang tức giận hoặc khó chịu do ánh mắt thay đổi. Những tác động này có thể làm giảm sự tự tin, ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội và chất lượng cuộc sống.
Các triệu chứng ở mắt cản trở sinh hoạt và công việc
Ngoài yếu tố thẩm mỹ, TED còn gây nhiều khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Người bệnh có thể bị nhìn đôi (song thị), chói sáng, khô mắt, cộm mắt hoặc đau mắt kéo dài. Những triệu chứng này khiến việc đọc sách, sử dụng máy tính, lái xe hay xem tivi trở nên khó khăn.
Ở một số trường hợp, song thị làm tăng nguy cơ té ngã và tai nạn khi tham gia giao thông hoặc di chuyển. Nhiều người buộc phải thay đổi công việc hoặc nghỉ việc vì các vấn đề về thị giác ảnh hưởng đến hiệu suất lao động.
Sức khỏe tinh thần cũng chịu nhiều tác động
Không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, TED còn có thể trở thành gánh nặng tâm lý đáng kể. Theo một nghiên cứu, khoảng 36% bệnh nhân mắc TED mức độ trung bình đến nặng có biểu hiện lo âu, trầm cảm hoặc đồng thời cả hai. Đáng chú ý, các rối loạn này có thể vẫn tồn tại ngay cả khi giai đoạn viêm đã kết thúc và bệnh chuyển sang giai đoạn ổn định.
Các chuyên gia cũng đặc biệt lưu ý đến trẻ em và thanh thiếu niên mắc TED. Những thay đổi về ngoại hình có thể khiến các em bị bạn bè xa lánh hoặc bị đối xử khác biệt, từ đó hình thành tâm lý tự ti và ảnh hưởng đến sự phát triển tinh thần.
Không phải mọi thay đổi cảm xúc đều do hormone tuyến giáp
TED thường xuất hiện cùng bệnh Graves - một bệnh lý cường giáp tự miễn. Rối loạn hormone tuyến giáp có thể gây tim đập nhanh, mất ngủ, bồn chồn và nhiều triệu chứng khác, góp phần làm người bệnh căng thẳng.
Tuy nhiên, những thay đổi về cảm xúc ở người mắc TED không chỉ do hormone tuyến giáp. Ngay cả khi nồng độ hormone đã trở về bình thường, nhiều bệnh nhân vẫn có thể tiếp tục đối mặt với lo âu, trầm cảm hoặc giảm chất lượng cuộc sống do các triệu chứng ở mắt và những thay đổi về ngoại hình. Điều này cho thấy TED cần được tiếp cận như một bệnh lý có ảnh hưởng đa chiều, không chỉ đơn thuần là bệnh về mắt.
Điều trị cần hướng tới cải thiện chất lượng cuộc sống
Theo đồng thuận của Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA) và Hiệp hội Tuyến giáp châu Âu (ETA), việc đánh giá tác động của TED đối với sinh hoạt hằng ngày và sức khỏe tâm lý nên được thực hiện thường xuyên trong quá trình điều trị.
Các chuyên gia khuyến nghị bác sĩ nên dành thời gian lắng nghe người bệnh, đặt câu hỏi mở về những khó khăn trong cuộc sống, đồng thời quan sát trạng thái cảm xúc để phát hiện sớm các dấu hiệu lo âu hoặc trầm cảm.
Việc điều trị cũng cần cá thể hóa theo nhu cầu của từng người. Với bệnh nhân bị song thị nặng, mục tiêu ưu tiên có thể là cải thiện thị lực; trong khi với người mặc cảm vì mắt lồi hoặc co rút mi, các biện pháp điều trị nhằm cải thiện ngoại hình có thể giúp nâng cao đáng kể chất lượng cuộc sống.
Ngoài ra, người bệnh có thể được hỗ trợ bằng kính có lăng kính để giảm song thị, phục hồi chức năng thị giác, phẫu thuật chỉnh hình hốc mắt hoặc mi mắt khi có chỉ định. Một số trường hợp phù hợp có thể được cân nhắc điều trị bằng thuốc sinh học theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Cai thuốc lá và hỗ trợ tâm lý là hai yếu tố không nên bỏ qua
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất có thể làm TED tiến triển nặng hơn. Vì vậy, người bệnh cần được tư vấn và hỗ trợ cai thuốc lá càng sớm càng tốt.
Bên cạnh đó, những người có biểu hiện căng thẳng kéo dài, lo âu hoặc trầm cảm nên được kết nối với chuyên gia tâm lý hoặc tâm thần. Việc tham gia các nhóm hỗ trợ bệnh nhân cũng giúp họ chia sẻ kinh nghiệm, giảm cảm giác cô đơn và thích nghi tốt hơn với bệnh. Trong những trường hợp có dấu hiệu tuyệt vọng hoặc ý nghĩ tự sát, cần được can thiệp y tế kịp thời.
TED là bệnh lý có thể ảnh hưởng đồng thời đến thị lực, ngoại hình, khả năng lao động và sức khỏe tinh thần. Vì vậy, điều trị hiệu quả không chỉ nhằm kiểm soát tổn thương ở mắt mà còn cần quan tâm đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc phối hợp giữa bác sĩ nội tiết, bác sĩ nhãn khoa, chuyên gia tâm lý và sự đồng hành của gia đình sẽ giúp người bệnh thích ứng tốt hơn với bệnh, duy trì công việc, các mối quan hệ xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
