Bệnh gout không chỉ do ăn uống

Vì vậy, không ít người cho rằng "ăn uống không đúng" chính là nguyên nhân gây gút. Cách hiểu này chưa đầy đủ. Chế độ ăn có vai trò quan trọng trong việc làm tăng acid uric và kích hoạt cơn gout, nhưng bệnh gout là kết quả của sự tương tác giữa chuyển hóa, khả năng đào thải acid uric, yếu tố di truyền, bệnh lý nền, thuốc và lối sống.

1. Acid uric tăng không đồng nghĩa chắc chắn bị gout

Acid uric là sản phẩm cuối của quá trình chuyển hóa purin trong cơ thể. Purin không chỉ đến từ thức ăn mà còn được tạo ra trong quá trình chuyển hóa tự nhiên của tế bào.

Bình thường, acid uric được đào thải chủ yếu qua thận và một phần qua đường tiêu hóa. Khi cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc đào thải không đủ, acid uric trong máu tăng lên. Nếu tình trạng này kéo dài, các tinh thể monosodium urate có thể hình thành và lắng đọng trong khớp, mô quanh khớp. Khi hệ miễn dịch phản ứng mạnh với các tinh thể này, người bệnh xuất hiện cơn viêm gút cấp với đau dữ dội, sưng, nóng, đỏ khớp.

Điều quan trọng là tăng acid uric máu không đồng nghĩa với gout. Nhiều người có acid uric cao nhưng chưa từng xuất hiện cơn viêm khớp. Ngược lại, người đã mắc gout cần kiểm soát acid uric lâu dài để hạn chế tái phát và biến chứng.

2. Vì sao nói gout không chỉ do ăn uống?

Một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định acid uric máu là khả năng đào thải của thận. Có người ăn uống tương đối bình thường nhưng cơ thể đào thải acid uric kém do yếu tố di truyền hoặc bệnh lý thận, từ đó vẫn có nguy cơ tăng acid uric và gout.

Một số bệnh lý và tình trạng chuyển hóa như béo phì, hội chứng chuyển hóa, tăng huyết áp, bệnh thận mạn và đái tháo đường cũng liên quan đến nguy cơ tăng acid uric và gout.

Ngoài ra, một số thuốc có thể làm tăng acid uric, điển hình là một số thuốc lợi tiểu. Uống nhiều rượu bia, đặc biệt bia, cũng có thể làm tăng nguy cơ thông qua nhiều cơ chế khác nhau.

Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò đáng kể. Vì vậy, có những người cùng ăn một loại thực phẩm, nhưng người này không bị gút trong khi người khác lại xuất hiện bệnh.

3. Vậy ăn uống có còn quan trọng?

Có, và rất quan trọng. Nhưng mục tiêu không phải là biến người bệnh thành người "sợ mọi loại thực phẩm chứa purin".

Người mắc gout nên hạn chế các thực phẩm có hàm lượng purin rất cao, đặc biệt nội tạng động vật; hạn chế rượu bia và các đồ uống chứa nhiều đường fructose; đồng thời kiểm soát cân nặng nếu thừa cân, uống đủ nước và duy trì chế độ ăn cân bằng.

Không nên vì sợ acid uric mà loại bỏ hoàn toàn thịt, cá hoặc hải sản khỏi khẩu phần. Việc lựa chọn thực phẩm cần dựa trên tổng thể chế độ ăn, lượng sử dụng và tình trạng bệnh của từng người.

4. Điều trị gout không thể chỉ bằng kiêng ăn

Khi đã mắc gút, đặc biệt là gút tái phát, có hạt tophi hoặc tổn thương khớp, chỉ thay đổi chế độ ăn thường không đủ để đưa acid uric về mục tiêu điều trị. Người bệnh có thể cần thuốc hạ acid uric theo chỉ định của bác sĩ và phải theo dõi định kỳ.