Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy thói quen này làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp. Đáng chú ý, việc tự ý nghiêng cổ lại là vấn đề cần thận trọng hơn.
Tiếng "rắc" ở ngón tay không phải xương chạm xương
Nhiều người có thói quen kéo, bẻ các ngón tay để tạo tiếng kêu, với cảm giác các khớp được thư giãn hoặc dễ chịu hơn. Tiếng động này thường khiến người xung quanh lo lắng rằng xương đang va chạm hoặc bị tổn thương.
Thực tế, tiếng kêu phát ra khi bẻ khớp ngón tay không phải do hai đầu xương va vào nhau.
Năm 2015, các nhà nghiên cứu tại Đại học Alberta, Canada, sử dụng kỹ thuật cộng hưởng từ ghi hình trực tiếp quá trình bẻ khớp ngón tay. Kết quả cho thấy, khi hai mặt khớp đột ngột tách nhau ra, một khoang khí hình thành nhanh chóng trong dịch khớp, đồng thời phát ra tiếng "rắc". Hiện tượng này được gọi là tạo khoang khí trong khớp, liên quan đến sự thay đổi áp suất khi các mặt khớp tách ra. Vì vậy, tiếng kêu không đồng nghĩa với việc xương bị nứt, gãy hoặc trực tiếp cọ xát vào nhau.
Bẻ khớp ngón tay có gây thoái hóa khớp?
Đây là vấn đề từng được nhiều người quan tâm và cũng đã được nghiên cứu. Một nghiên cứu bệnh chứng trên 215 người từ 50-89 tuổi được chụp X-quang bàn tay cho thấy tỷ lệ thoái hóa khớp ở nhóm có thói quen bẻ khớp là 18,1%, trong khi nhóm không bẻ khớp là 21,5%. Sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê.

Bẻ khớp ngón tay thông thường chưa được chứng minh gây thoái hóa khớp. Ảnh: DK
Nghiên cứu cũng không tìm thấy mối liên quan đáng kể giữa số năm duy trì thói quen bẻ khớp, tần suất bẻ khớp mỗi ngày với nguy cơ thoái hóa khớp bàn tay. Những kết quả này cho thấy chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục khẳng định bẻ khớp ngón tay thông thường gây thoái hóa khớp.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa chúng ta nên bẻ khớp liên tục hoặc dùng lực mạnh để tạo tiếng kêu. Nếu thao tác gây đau, sưng, khó vận động hoặc xuất hiện những bất thường tại khớp, người bệnh cần dừng lại và đi khám để xác định nguyên nhân.
Nghiêng cổ mạnh, cẩn trọng nguy cơ tổn thương động mạch
Nếu bẻ khớp ngón tay thông thường chưa được chứng minh gây thoái hóa khớp, thì việc tự nghiêng cổ mạnh, đột ngột để tạo tiếng kêu lại là vấn đề cần đặc biệt thận trọng.
Vùng cổ không chỉ có hệ thống xương, khớp, cơ và dây chằng mà còn chứa các mạch máu quan trọng cung cấp máu cho não. Trong đó, động mạch đốt sống chạy qua các lỗ ở đốt sống cổ, góp phần cấp máu cho thân não và tiểu não.
Khi cổ bị nghiêng xoay, vặn hoặc tác động lực mạnh, trong một số trường hợp, lực cơ học có thể liên quan đến tổn thương thành động mạch, gây bóc tách động mạch cổ. Đây là tình trạng các lớp thành mạch bị tách ra, có thể hình thành huyết khối, gây hẹp hoặc tắc mạch và dẫn đến đột quỵ.
Theo tuyên bố của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ và Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ, bóc tách động mạch cổ là một nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ ở người trẻ và trung niên. Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa thao tác nắn chỉnh cổ và bóc tách động mạch, đặc biệt là động mạch đốt sống. Tuy nhiên, chưa đủ bằng chứng để khẳng định mọi trường hợp nghiêng cổ, vặn cổ đều trực tiếp gây tổn thương mạch máu. Nguy cơ biến cố liên quan đến thao tác này được đánh giá là thấp, nhưng hậu quả có thể nghiêm trọng.
Vì vậy, không nên tự vặn cổ mạnh, đột ngột hoặc nhờ người khác bẻ, nắn cổ để tạo tiếng kêu, nhất là khi đang đau cổ hoặc có triệu chứng bất thường.
Đau đầu, chóng mặt sau nghiêng, xoay cổ - không được chủ quan
Nếu sau khi nghiêng, xoay cổ hoặc được nắn chỉnh cổ xuất hiện đau đầu dữ dội, đau cổ bất thường, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn đôi, nói khó, méo miệng hoặc yếu liệt một bên cơ thể, người bệnh cần gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế ngay. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương mạch máu hoặc đột quỵ.
Đặc biệt, cần thông báo với bác sĩ về việc vừa thực hiện động tác nghiêng cổ hoặc nắn chỉnh cổ để hỗ trợ quá trình đánh giá và chẩn đoán.
Nếu thường xuyên phải bẻ ngón tay hoặc vặn cổ mới cảm thấy dễ chịu, người bệnh cũng nên xem lại tư thế làm việc, thời gian ngồi lâu, cách sử dụng thiết bị điện tử và tình trạng đau cơ xương khớp.
Thay vì bẻ khớp ngón tay, nghiêng cổ để giải tỏa khó chịu, hãy điều chỉnh tư thế, vận động nhẹ nhàng, tập các bài tập phù hợp và thăm khám khi triệu chứng kéo dài. Bảo vệ khớp không nằm ở việc tạo ra tiếng "rắc", mà ở cách vận động đúng, tránh tác động lực quá mức và nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường của cơ thể.