Thời gian gần đây, Bệnh viện Da liễu Trung ương liên tục tiếp nhận trẻ mắc giang mai bẩm sinh đến khám và điều trị nội trú. Đây là hồi chuông cảnh báo đáng lo ngại, bởi căn bệnh này hoàn toàn có thể ngăn chặn nếu người mẹ được tầm soát và điều trị kịp thời trong thai kỳ.
Điển hình là trường hợp bé gái 2 tháng tuổi nhập viện do sốt cao, xuất hiện nhiều sẩn đỏ có viền vảy ở đầu, lưng, tay chân và lòng bàn tay, bàn chân. Bệnh diễn biến 2 tuần trước khi nhập viện. Trẻ từng bị chẩn đoán nhầm là viêm da cơ địa và điều trị không cải thiện.
Ảnh: BVCC
Khai thác tiền sử cho thấy, mẹ bé không xét nghiệm sàng lọc và không điều trị giang mai suốt thai kỳ. Sau khi thăm khám và làm các xét nghiệm, bác sĩ xác định cả hai mẹ con đều mắc giang mai với chỉ số TPHA 1/40.960 và RPR 1/128.
Trẻ được chỉ định điều trị bằng Benzyl Penicillin G (150.000 UI/kg/ngày) truyền tĩnh mạch trong 10 ngày. Mẹ điều trị bằng Benzathine Penicillin G tiêm bắp.
Khoảng 2 giờ sau liều thuốc đầu tiên, trẻ sốt 39°C và nổi ban đỏ toàn thân. Các bác sĩ xác định đây là phản ứng Jarisch–Herxheimer (phản ứng viêm cấp tính do xoắn khuẩn bị tiêu diệt nhanh chóng, không phải dị ứng penicillin). Bệnh nhi được xử trí hạ sốt, dùng corticoid tiêm tĩnh mạch, tiếp tục phác đồ kháng sinh và theo dõi sát. Sau 6 giờ, trẻ hết sốt, tình trạng ổn định.
Sau 10 ngày điều trị, tổn thương da cải thiện rõ và trẻ được xuất viện.
Ảnh: BVCC
BSNT. Nguyễn Minh Hường - Phòng khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục - STIs, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, giang mai bẩm sinh do xoắn khuẩn Treponema pallidum lây từ mẹ sang con qua rau thai, thường từ tháng thứ 4–5 của thai kỳ.
- Trường hợp nặng: Gây sảy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc tử vong sơ sinh.
- Giang mai bẩm sinh sớm (dưới 2 tuổi): Trẻ xuất hiện phỏng nước, bong vảy lòng bàn tay/chân, sổ mũi, khụt khịt, gan lách to, viêm xương sụn, viêm màng nào...
- Giang mai bẩm sinh muộn (trên 2 tuổi): Gây viêm mắt, tai, khớp, dị dạng xương và để lại nhiều di chứng lâu dài.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), riêng năm 2022 ước tính có 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh và 390.000 kết cục thai kỳ bất lợi do giang mai. Hầu hết các trường hợp này đều có thể phòng tránh được.
Khuyến cáo phòng ngừa lây truyền giang mai từ mẹ sang con
TS.BS Trịnh Minh Trang - Phó phụ trách Phòng khám STIs, Bệnh viện Da liễu Trung ương khuyến cáo:
- Đối với phụ nữ mang thai: Tất cả phụ nữ cần thực hiện xét nghiệm sàng lọc giang mai ngay từ lần khám thai đầu tiên (trong 3 tháng đầu thai kỳ). Việc phát hiện và điều trị sớm cho mẹ không chỉ bảo vệ sức khỏe người mẹ mà còn là "tấm lá chắn" hiệu quả nhất phòng ngừa giang mai bẩm sinh cho con.
- Đối với các cơ sở y tế: Cần tăng cường sự phối hợp liên chuyên khoa giữa Sản khoa – Da liễu – Nhi khoa – Xét nghiệm để chủ động phát hiện, hội chẩn và điều trị kịp thời cho cả mẹ và bé, hướng tới mục tiêu loại trừ hoàn toàn việc lây truyền giang mai từ mẹ sang con.
- Đối với cộng đồng: Quan hệ tình dục an toàn và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa hàng đầu để ngăn ngừa nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Công tác truyền thông giáo dục sức khỏe cần tiếp tục được đẩy mạnh và triển khai sâu rộng. Nâng cao nhận thức cộng đồng không chỉ giúp giảm thiểu gánh nặng bệnh tật cho xã hội mà còn là giải pháp bền vững để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và thế hệ tương lai.
