Cách xử trí khi bất ngờ lên cơn hen
Theo PGS.TS.BSCK2 Nguyễn Văn Đoàn, nguyên Giám đốc TT Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cơn khó thở của hen có 4 mức độ từ nhẹ đến nguy kịch:
Khó thở nhẹ: Ảnh hưởng ít đến sinh hoạt; khó thở ra, có tiếng rít, nhịp thở và nhịp tim hơi nhanh.
Khó thở vừa: Ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, phải ngồi để thở; tiếng thở rít to, co rút hõm ức và xương sườn; chỉ nói được câu ngắn, bứt dứt, khó chịu, nhịp thở và nhịp tim khá nhanh.
Khó thở nặng.
Khó thở nguy kịch.
Khi bất ngờ bị lên cơn hen, người bệnh cần:
1. Giờ đầu tiên:
Ventoline 100 μg hoặc Bricanyl 250 μg: Xịt họng 3 lần, mỗi lần 4-10 xịt, cách mỗi 20 phút trong giờ đầu tiên.
Nếu dùng máy khí dung thì:
+ Ventoline: Khí dung 3 lần, mỗi lần 5mg/2,5ml cho người lớn; 2,5mg/2,5ml cho trẻ em, cách mỗi lần 20 phút trong giờ đầu tiên, hoặc:
+ Bricanyl: Khí dung 3 lần, mỗi lần 5mg/2ml cho người lớn; 2,5mg/ml cho trẻ em, cách mỗi 20 phút trong giờ đầu tiên, hoặc Combivent (Salbutamol/ipratropium): Khí dung 1 ống 5ml/lần cho người lớn; 2,5ml/lần cho trẻ em x 3-4 lần /ngày, hoặc Theophylline tác dụng nhanh 100mg uống 1-3 viên.
+ Salbutamol 4mg x 1-2 viên/ lần (không phải thuốc ưu tiên).
Nếu dị ứng với phấn hoa, người bệnh hen cần tránh đi du lịch đến những địa điểm đang là mùa hoa nở rộ.
2. Sau 1 giờ:
Nếu đỡ khó thở: Xịt Ventoline hoặc Bricanyl thưa hơn: 3-4 giờ/lần, mỗi lần 4-10 xịt cho người lớn; mỗi lần 2-4 xịt cho trẻ em hoặc khí dung Ventoline 1 ống 5mg/2,5ml cho người lớn; 2,5mg/2,5ml cho trẻ em hoặc Bricanyl ống 5mg/2ml cho người lớn; 2,5mg/ml cho trẻ em, dùng 1-2 ngày sau.
Nếu vẫn khó thở: Tiếp tục dùng Ventoline hoặc Bricanyl dầy hơn hoặc khí dung Ventoline hay Bricanyl ống 5mg cho người lớn; Ventoline hay Bricanyl ống 2,5mg cho trẻ em, uống thêm corticoid, đi khám bác sĩ ngay.
Nếu khó thở nặng hơn: Xịt Ventoline hoặc Bricanyl gấp, hơn 4-10 xịt mỗi 20 phút, thêm Atrovent hoặc Berodual, uống thêm corticoid, nhập viện ngay.
Tránh đi du lịch tại những nơi có dị nguyên gây bệnh
Cũng theo PGS.TS.BSCK2 Nguyễn Văn Đoàn, nếu dị ứng với phấn hoa, người bệnh hen cần tránh đi du lịch đến những địa điểm đang là mùa hoa nở rộ. Phấn hoa có kích thước trung bình từ 0,01mm-0,05mm, thành phần của phấn hoa có nhiều protein, đường, chất béo, một số vitamin… trong đó protein là thành phần chủ yếu. Mùa hoa nở, mỗi khóm hoa tung ra không trung hàng chục triệu đến hàng tỉ hạt phấn hoa. Đó chính là dị nguyên gây nhiều bệnh không chỉ hen mà còn các bệnh khác như: dị ứng, viêm mũi dị ứng, sốt mùa, viêm kết mạc mùa xuân…
Ngoài phấn hoa, lông chó mèo, nấm mốc, khói thuốc…cũng là nguyên nhân khiến người bệnh hen khởi phát cơn hen. Vì thế, khi đi du lịch, người bệnh hen cũng cần tránh tiếp xúc gần gũi với chó mèo, nên ở những khách sạn không cho phép hút thuốc.
PGS.TS.BSCK2 Nguyễn Văn Đoàn khuyến cáo, nếu bệnh nhân hen xảy ra cơn khó thở trong khi đi du lịch thì cần phải xử lý cắt cơn khó thở ngay. Trong trường hợp người bệnh hen có cơn khó thở với triệu chứng: thở rít to, co rút hõm ngực và ức xương sườn; chỉ nói được từng từ hoặc không nói được; nhịp thở và nhịp tim rất nhanh; da tím tái; thở ngáp, tiếng rít yếu hoặc không nghe thấy; trạng thái lơ mơ, lú lẫn; nhịp thở chậm khác thường, nhịp tim chậm...thì cần phải đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu ngay.
