Năm học 2009-2010 đã kết thúc với thành tích tốt nghiệp phổ thông đầy thắng lợi bất ngờ: 92,6%. Nhớ lại năm 2007, tỷ lệ tốt nghiệp là 66,7% và các năm tiếp theo là 76% và 83%. Đáng mừng hơn là mấy năm trước có trường tốt nghiệp 0% nay cũng đạt 88%. Quả là thành tích lớn lao và chắc đức Thánh Gióng sau khi vươn vai đứng dậy, đuổi giặc xong cưỡi ngựa bay lên trời có nghe tin hẳn cũng đầy ngạc nhiên.
Đức Thánh Gióng có thể ngạc nhiên nhưng dư luận xã hội không ngạc nhiên mới là chuyện đáng buồn. Chả ai buồn vì con em mình học hành ngày một tấn tới mà buồn vì sự thật đằng sau những thành tích. Chưa có điều tra xã hội học hoặc một nghiên cứu khoa học nào tìm hiểu, đánh giá chất lượng học sinh tốt nghiệp phổ thông, song như chuyện trong y học, người đang gầy bỗng béo phì lên một cách bất ngờ lại là chuyện đáng lo. Đấy là biểu hiện của bệnh tật.
Vấn đề không còn dừng lại ở chuyện tỷ lệ tốt nghiệp phổ thông là bao nhiêu mà sau nó là cả một vấn đề xã hội về sự trung thực. Ngay người trong ngành giáo dục, GS. Văn Như Cương thẳng thắn bảo rằng Bộ GD-ĐT muốn tỉ lệ tốt nghiệp bao nhiêu thì sẽ là ngần ấy cũng khiến dư luận giật mình. Chuyện các cháu đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời trong kỳ thi tốt nghiệp kết thúc thời học sinh của mình để làm người lớn nhuốm hiện tượng gian lận và nguy hại hơn, sự gian lận trở thành bình thường quả là hồi chuông đáng báo động về đạo đức xã hội. Điểm xuất phát của "người lớn" thế nào thì cả cuộc đời người lớn cũng vậy, có chăng chỉ đậm hay nhạt hơn mà thôi.
Không trách các cháu mà trách chăng là trách các thầy cô giáo, cơ quan quản lý các thầy cô giáo vô tình hay cố ý chỉ vì bệnh thành tích đã tạo ra sự ô nhiễm đạo đức cho các cháu ở cái mốc bước vào đời. Trẻ là thế và người lớn cũng vậy là tất nhiên. Ngay gần đây, dư luận thấy buồn và cười về chuyện một ông quan to của một tỉnh nọ tốn 17.000 USD để "làm" và nhận bằng tiến sĩ Mỹ mà ông ta không hề biết tiếng Anh! Chắc Đức Thánh Gióng nghe tin này hẳn cũng phải từ trên trời quay về hỏi cho ra nhẽ! Ngoài ông quan này ra, xã hội cũng không thiếu những tấm bằng thật trình độ giả rồi chuyện học hộ, thi hộ, mua điểm tràn lan cũng là một vấn đề bức xúc trong xã hội.
Có thể có người cho rằng bằng cấp thời kinh tế thị trường không cần thiết vì cơ chế hiện nay đang đi tìm người thực tài, khả năng thực chất. Xin thưa, đó là đối với các cơ quan doanh nghiệp tư nhân, nước ngoài. Với họ, bằng cấp chỉ là một căn cứ trong quá trình tuyển dụng. Thực tế sử dụng lao động dẫu có đầy bằng cấp loại xuất sắc mà làm không được việc chắc chắn bị sa thải nói chi đến việc cất nhắc. Đó là tính sòng phẳng của thị trường lao động lành mạnh, người ta khỏi phải quá bận tâm về chuyện bằng cấp.
LƯU THỦY