Bất đồng Mátxcơva- Washington trước bầu cử 2012

Quan hệ giữa Mỹ và Nga đang đặc biệt căng thẳng do cả hai nước đều đang chuẩn bị cho các cuộc bầu cử Tổng thống trong năm 2012. Mùa tranh cử đa tạo ra những cơ hội cho căng thẳng giữa hai bên leo thang, nhưng hiện vẫn chưa rõ là các bên sẵn sàng leo thang đến mức nào.

Căng thẳng giữa Nga và Mỹ đang gia tăng khi hai nước chuẩn bị cho các cuộc bầu cử Tổng thống. Vấn đề trung tâm dẫn đến sự căng thẳng đó là Hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) của Mỹ. Nga có nhiều con bài để sử dụng trong cuộc chiến NMD. Mátxcơva sẵn sàng leo thang căng thẳng với Washington nhưng những căng thẳng sẽ không thể leo thang đến mức chính thức phá vỡ các mối quan hệ giữa hai nước.

Căng thẳng giữa Nga và Mỹ trước thềm bầu cử Tổng thống.

Mátxcơva và Washington bị bế tắc trong vô số các vấn đề từ khi Nga bắt đầu đẩy lui ảnh hưởng của phương Tây trong khu vực ngoại vi của nước này và khẳng định quyền lực của chính mình. Sau sự sụp đổ của Liên bang Xô viết, Mỹ can dự vào khu vực với ý định tạo lập một vòng vây quanh Nga để ngăn chặn việc nước này lại trở thành một mối đe dọa toàn cầu. Tuy nhiên, sau năm 2001, trọng tâm của Mỹ chuyển sang thế giới Hồi giáo và nước Nga đang bắt đầu hồi phục và mạnh lên. Washington tiếp tục một số chính sách ngăn chặn Nga của mình như cố gắng trao tư cách thành viên NATO cho các quốc gia quan trọng thuộc Liên Xô trước đây là Gruzia và Ucraina, nhưng khu vực giữa châu Âu và châu Á này vẫn không phải là trọng tâm quan trọng của Mỹ. Điều này giúp Nga có thời gian và cơ hội để tái xâm nhập vào các nước thuộc Liên Xô trước đây. Mục tiêu của Mátxcơva không phải là tái tạo Liên bang Xô viết - một thực thể đã thất bại. Thay vào đó, Nga muốn hạn chế ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài trong khu vực Liên Xô trước đây và được công nhận là cường quốc thống trị tại đây. Do đó, các chính phủ nước ngoài, đặc biệt là Mỹ và châu Âu phải xây dựng các mối quan hệ song phương trong khuôn khổ của sự hiểu biết này. Mấy năm gần đây, Nga đã tương đối thành công trong việc giành lại ảnh hưởng ở nhiều quốc gia thuộc Liên Xô trước đây. Điều này mang lại sức mạnh cho Nga trên nhiều mặt trận rộng lớn hơn, đặc biệt là ở Trung Âu, nơi Mỹ đã thiết lập được địa vị thống trị. Nga không tìm cách kiểm soát Trung Âu, nhưng không muốn khu vực này trở thành một căn cứ cho sức mạnh của Mỹ tại khu vực Âu - Á. Washington coi Trung Âu là đường phân giới Chiến tranh Lạnh mới, vị trí trước đây nằm ở Đức, nơi Nga có ảnh hưởng truyền thống.

Những căng thẳng giữa Mátxcơva và Washington có thể quy cho một vấn đề chính: Hệ thống phòng thủ đạn đạo chiến lược (BMD). Theo kế hoạch, hệ thống NMD của Mỹ sẽ đi vào hoạt động tại Rumani vào năm 2015, tại Ba Lan vào năm 2018. Không phải là Nga lo ngại rằng hệ thống phòng thủ tên lửa do Mỹ dẫn đầu này sẽ vô hiệu hoá các vũ khí hạt nhân của Nga, mà vì BMD có nghĩa là một sự hiện diện quân sự vật chất của Mỹ tại khu vực, thể hiện cam kết an ninh của Washington đối với Trung Âu chống lại một nước Nga đang mạnh lên. Mỹ khẳng định, hệ thống BMD này là nhằm chống lại mối đe dọa đang tăng lên từ Iran. Phản ứng lại khẳng định này, Nga đề nghị hợp nhất hệ thống BMD của mình với hệ thống của NATO. Theo Mátxcơva, một sự kết hợp như thế sẽ củng cố khả năng phòng thủ của phương Tây trên khắp khu vực Âu Á - thực tế là cả con đường đến Đông Á. Tuy nhiên, Washington bác bỏ đề nghị này, do đó khẳng định những nghi ngờ của Mátxcơva rằng hệ thống NMD này nhằm vào Nga hơn là mối đe dọa từ Iran. Do đó, Nga có cử chỉ đe dọa chống lại Mỹ và các đồng minh Mỹ bằng việc hỗ trợ Iran triển khai tên lửa tại biên giới các nước Trung Âu. Mục tiêu của Nga là thu hút sự chú ý của Washington và định hình quan điểm ở châu Âu, đặc biệt là Tây Âu, rằng Nga đã đề nghị hợp tác với phương Tây về phòng thủ tên lửa nhưng đã bị ép buộc phải có những biện pháp chống lại Mỹ.

(Theo Stratfor)

HƯƠNG LINH