Ngày 10/5/2010, hơn 50 triệu cử tri Philippines tham gia cuộc bầu cử Tổng thống, Quốc hội, một nửa số thượng nghị sĩ, cũng như các tỉnh trưởng và các đại biểu địa phương. Như thông lệ tại Philippines, cuộc tổng tuyển cử này vẫn diễn ra trong bầu không khí lo ngại về khả năng bạo động chính trị bùng lên và gian lận nảy sinh.
Nỗi lo kể trên không phải là không có cơ sở. Từ khi bắt đầu vận động tranh cử, đã có khoảng 100 người bị hạ sát trong các vụ xung đột. Giới quan sát còn e ngại nguy cơ gian lận bầu cử, mà việc dùng máy bỏ phiếu và kiểm phiếu điện tử sẽ không giải quyết được. Nổi cộm nhất là vụ thảm sát 57 người vào tháng 11 năm ngoái tại tỉnh Maguindanao trên đảo Mindanao. Một gia tộc Hồi giáo quyền thế trong vùng vào khi ấy đã không ngần ngại tổ chức phục kích để thanh toán đối thủ chính trị của mình. Ngay sát bầu cử, tối 9/5, hai vụ chạm súng giữa nhân viên bảo vệ của các đối thủ trong cuộc bầu cử địa phương trên đảo Pinay (miền Trung) và Mindanao (miền Nam) đã khiến 5 người thiệt mạng. Những hành vi bạo động nhằm thanh toán đối thủ chính trị kiểu như trên là điều thường xuyên xảy ra tại Philippines. Ngoài các vụ thanh toán chính trị, bạo động còn nay sinh từ các phong trào du kích, vốn luôn luôn tìm cách phá hoại cuộc bầu cử. Trên đảo Pinay miền Trung Philippines, một nhóm người được cho là thuộc phong trào du kích đã tấn công vào một phòng phiếu, tịch thu và đốt cháy 5 chiếc máy bỏ phiếu. Chính phủ Philippines đã triển khai hơn 120.000 binh sĩ và lực lượng cảnh sát để đảm bảo an ninh cho cử tri và an toàn cho các điểm bầu cử. Dự kiến, tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt khoảng 80% trong tổng số 50 triệu cử tri ở nước này.
 |
Ngoài vấn đề bạo động, giới quan sát tình hình Philippines còn quan ngại trước một nguy cơ thứ hai: đó là tình trạng gian lận bầu cử mà việc dùng máy bỏ phiếu và kiểm phiếu điện tử sẽ không giải quyết được, thậm chí còn tạo điều kiện cho gian lận. Ứng cử viên Tổng thống Benigno Aquino, người nhiều triển vọng đắc cử nhất lần này, đã công khai bày tỏ thái độ lo ngại về khả năng các hành vi gian lận có thể khiến ông bị thua. Phát biểu với các cảm tình viên tại Manila, ông nói: Những kẻ có ý định gian lận có nguy cơ hoành hành dữ dội hơn. Chúng ta cần phải quyết tâm mạnh hơn nữa để cho ý nguyện của người dân toàn thắng. Các hành vi gian lận là một hằng số trong các cuộc bầu cử ở Philippines. Chính quyền Manila đã quyết định sử dụng máy bỏ phiếu và kiểm phiếu điện tử với hy vọng giải quyết được vấn đề này. Thế nhưng mức độ chính xác của các loại máy này đang bị đặt ra.
So với các ứng cử viên khác, Noynoy Aquino có lợi thế hơn hết, vì là con trai độc nhất của nữ Tổng thống đầu tiên Philippines Corazon Aquino và cựu Thượng nghị sĩ Benigno Aquino, Jr (bị ám sát vào năm 1983). Bà Aquino là người đã lãnh đạo quần chúng lật đổ chế độ độc tài Ferdinand Marcos vào năm 1986. Từ năm 1986 tới 1992, bà Aquino là Tổng thống của Philippines. Trong suốt thời gian này, bà đã nỗ lực khôi phục các thể chế dân chủ ở Philippines. Noynoy Aquino khá khéo léo khi lấy danh tiếng của gia đình để ra tranh cử, với chủ trương chống tình trạng tham nhũng đang lan tràn khắp nơi. |
Tuy nhiên, Ủy ban Bầu cử Philippines vẫn duy trì ngày tổng tuyển cử và khẳng định là các thẻ nhớ bị hỏng sẽ được thay thế kịp thời. Gần 80.000 chiếc thẻ nhớ bị trục trặc đã được thu hồi, và Ủy ban Bầu cử tin tưởng là ít nhất sẽ có 95% máy bỏ phiếu được kiểm tra xong xuôi để có thể dùng vào ngày mai. Vấn đề là 5% còn lại tuy nhiên lại được đặt tại những nơi xa xôi hẻo lánh, tức là những khu vực dễ bị gian lận. Các đơn vị bầu cử này tập hợp 3,3 triệu phiếu bầu.
Dẫu sao thì quyết định của Ủy ban Bầu cử vẫn không trấn an được dư luận. Nhiều ứng cử viên, trong đó có ông Benigno Aquino đã yêu cầu Ủy ban Bầu cử cho thực hiện song song việc kiểm phiếu bằng tay, chứng tỏ rằng họ không mấy tin tưởng vào máy kiểm phiếu.