Sự xuất hiện của bão Nokaen - bão số 1 ngay trong những ngày đầu tháng 1 không chỉ là một tín hiệu khởi đầu cho mùa bão mới mà còn là minh chứng cho những biến động phức tạp của khí hậu khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương.
Các trạm quan trắc quốc tế đồng loạt phát đi bản tin về bão Nokaen - cơn bão đầu tiên của năm 2026 trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Cái tên Nokaen (nghĩa là "Chim én" trong tiếng Lào) dường như mang theo thông điệp về sự khởi đầu của một chu kỳ mới.
Bão hình thành vào giữa mùa đông không phải là điều bất thường.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 19/1, vị trí tâm bão Nokaen ở vào khoảng 15.00N- 125.10E, cường độ cấp 8, giật cấp 10. Dự báo trong 24 giờ tới, bão Nokaen di chuyển theo hướng Bắc Đông Bắc với tốc độ khoảng 5-10 km/h; sau đó bão sẽ di chuyển chậm chủ yếu hướng Đông và khả năng cao sẽ tan trên vùng biển phía Đông của Philippin vào khoảng ngày 21-22/01.
Đối với nhiều người, việc một cơn bão hình thành vào tháng 1 dương lịch - thời điểm giữa mùa đông - là điều kỳ lạ. Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên môn, đây là hiện tượng hoàn toàn có thể giải thích được.
Theo số liệu thống kê từ năm 1950 đến nay, đã có hơn 30 cơn bão xuất hiện vào tháng 1 trên khu vực này. Điều này cho thấy Tây Bắc Thái Bình Dương là "ổ bão" lớn nhất thế giới, nơi nước biển đủ ấm quanh năm để duy trì năng lượng cho các xoáy thuận nhiệt đới, dù là trong mùa đông giá rét.
Một trong những câu hỏi được quan tâm nhất là liệu Nokaen có đe dọa trực tiếp đến đất liền Việt Nam hay không. Câu trả lời từ các chuyên gia khí tượng là "Hầu như không có khả năng". Nguyên nhân nằm ở một "bức tường phòng thủ" tự nhiên vô cùng vững chắc: Khối không khí lạnh (gió mùa đông bắc).
Hiện nay, khu vực Biển Đông đang nằm dưới sự chi phối mạnh mẽ của khối không khí lạnh từ lục địa phương Bắc tràn xuống. Cơ chế tác động diễn ra như sau: Không khí lạnh có áp suất cao, đóng vai trò như một bức tường khí áp đẩy bão lệch hướng. Thay vì di chuyển vào Biển Đông theo hướng Tây, bão Nokaen bị "nén" và buộc phải chuyển hướng Bắc/Tây Bắc.
Bão nhiệt đới sống nhờ hơi ẩm và nhiệt độ mặt nước biển ấm (trên 26,5 độ C). Khi gặp khối không khí khô và lạnh, cấu trúc mắt bão dễ dàng bị phá vỡ, độ ẩm bị rút cạn khiến bão suy yếu nhanh chóng.
Dự báo trong 24 giờ tới, bão sẽ di chuyển theo hướng tây bắc với tốc độ 10km/giờ, sau đó đổi hướng lên phía bắc dọc theo vùng biển phía đông Philippines. Với sự kìm tỏa của gió mùa, Nokaen được dự báo sẽ tan dần trên biển vào khoảng ngày 21-22.1.2026 mà không thể vượt qua kinh tuyến 120 độ kinh đông để vào Biển Đông.
Mặc dù không vào Việt Nam, nhưng Nokaen vẫn là mối đe dọa lớn đối với quốc đảo Philippines. Theo cơ quan khí tượng PAGASA (Philippines), bão đã gây mưa lớn cục bộ tại các khu vực Đông Visayas và vùng Bicol.
Sự xuất hiện sớm của bão Nokaen đặt ra những dấu hỏi lớn về tình hình thiên tai trong năm 2026. Các mô hình dự báo dài hạn cho thấy năm nay có thể là một năm chuyển pha của hiện tượng ENSO (El Niño - Dao động Nam).
Các chuyên gia nhận định, dù bão tháng 1 không hiếm, nhưng tần suất và cường độ của các cơn bão đầu mùa đang có xu hướng thay đổi do hiện tượng nóng lên toàn cầu. Nước biển ấm hơn khiến bão dễ hình thành hơn ngay cả trong điều kiện gió mùa mạnh.
Dù bão Nokaen ít khả năng gây ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta, nhưng bà con ngư dân vẫn lưu ý. Sự tương tác giữa bão và không khí lạnh thường tạo ra vùng gió xoáy rất mạnh và sóng lớn ở khu vực Đông Bắc Biển Đông và vùng biển phía Đông Philippines. Tàu thuyền hoạt động xa bờ cần liên tục cập nhật thông tin để tránh đi vào vùng nguy hiểm.
