Tầm quan trọng của Nghị quyết 173/2024/QH15 trong việc bảo vệ giới trẻ khỏi thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025.
Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là đối với thanh niên, thiếu niên về tác hại của rượu, bia, thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.
Ngày 5/8/2025, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 1665/QĐ-TTg Ban hành Kế hoạch triển khai thị hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội Khóa XV về cấm sản xuất, kinh đoanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Trong đó có nhiều nội dung đáng chú ý:
- Bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, hiệu quả giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc triển khai thi hành quy định về cẩm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết.
- Nội dung công việc phải gắn với trách nhiệm, vai trò của cơ quan, đơn vị được phân công chủ trì trong việc phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc triển khai thi hành quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết.
- Thường xuyên, kịp thời kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn tháo gỡ, giải quyết vướng mắc, khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm tiến độ, hiệu quả của việc triển khai thi hành quy định về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết.
Về nội dung tuyên truyền, phổ biến, tập huấn về phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, Quyết định số 1665/QĐ-TTg nêu rõ:
- Phân công Bộ Y tế biên soạn tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền, phổ biến, tập huấn về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; chế tài xử phạt hành chính, xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Phân công Bộ Y tế và các bộ, ngành, địa phương, các cơ quan thông tin, báo chí và cơ quan, tổ chức có liên quan: Tổ chức tuyên truyền, phổ biến, tập huấn về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; chế tài xử phạt hành chính, xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cho các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức có liên quan.
Trong năm 2025 và các năm tiếp theo, đề nghị Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội, Hội luật gia Việt Nam, Liên đoàn Luật sư Việt Nam chỉ đạo, tổ chức tuyên truyền, phổ biến đến các thành viên, hội viên của tổ chức mình và tham gia phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân bằng hình thức phù hợp.
Ngoài ra, Quyết định số 1665/QĐ-TTg cũng yêu cầu trong năm 2026, Bộ Y tế và các cơ quan như: Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan rà soát và xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Giai đoạn từ năm 2026-2030, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Y tế, Bộ Công an, Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan rà soát và xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Nhiều trường học đã tổ chức các cuộc thi "Tìm hiểu tác hại thuốc lá và thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên". Ảnh minh họa.
Theo Quyết định số 150/QĐ-TTg ngày 16 tháng 01 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ năm 2025, Bộ Y tế phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan rà soát và sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 117/2020/NĐCP ngày 28 tháng 9 năm 2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.
Các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chủ động rà soát, lập danh mục các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có liên quan đến quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng (gồm các văn bản từ Luật, Nghị định của Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư, Thông tư liên tịch, Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh...) để đề xuất rà soát, sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới bảo đảm phù hợp với quy định của Nghị quyết.
Quyết định số 1665/QĐ-TTg cũng yêu cầu tăng cường công tác thực thi, thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cấp có thẩm quyền trong quá trình thi hành quy định cẩm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết số 173/2024/QH15.
Bảo vệ giới trẻ trước tác hại nguy cấp của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Hiểu thế nào về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Thuốc lá điện tử là gì?
Thuốc lá điện tử còn được gọi tên khác như E-cigarette hay Vape, là thiết bị điện tử cầm tay, sử dụng pin để làm nóng dung dịch điện tử có chứa nicotine và các chất hóa học khác, tạo ra các hạt khí dung (còn gọi là aerosol hay sol khí) cho người dùng hít vào.
Trên thị trường có rất loại nhiều thuốc lá điện tử với tên gọi, hình dáng và kích thước khác nhau.
- Thuốc lá điện tử sử dụng một lần: Có hình giống điếu thuốc (cigalike), không thể sạc hay tái nạp lại dung dịch điện tử, dùng một lần cho đến khi hết pin hoặc hết dung dịch có sẵn trong thiết bị.
- Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều lần có ống chứa dung dịch điện tử được đóng sẵn bởi nhà sản xuất và có thể thay ống mới khi sử dụng hoặc có bộ phận chứa dung dịch điện tử có thể tái nạp sau khi sử dụng. Ống chứa dung dịch điện tử được gắn vào pin. Thuốc lá điện tử này có hình như chiếc bút (vape pen).
Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều lần với đầu đốt dung dịch điện tử và thân máy tích hợp bộ điều khiển và pin (tanks mods) cho phép người sử dụng có thể điều chỉnh nhiệt độ và thay đổi thành phần dung dịch điện tử. Thiết bị có thể sạc và sử dụng nhiều lần.
Với phần đầu là bình chứa dung dịch điện tử được nạp sẵn hoặc tái nạp gắn với thân máy tích hợp hệ thống có thể điều chỉnh (Pod-mods). Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều lần thường sử dụng muối nicotin thay vì nicotine đơn thuần như trong các sản phẩm thuốc lá điện tử khác, cho phép dung nạp nicotine nồng độ cao.
Có ít nhất 60 hợp chất hóa học đã được tìm thấy trong dung dịch thuốc lá điện tử (còn gọi là tinh dầu) và nhiều hợp chất khác có trong sol khí/khói tạo ra từ thuốc lá điện tử và gần 20.000 loại hương vị khác nhau.
Thuốc lá nung nóng là gì?
Thuốc lá nung nóng là các sản phẩm tạo ra các sol khí có chứa nicotine và hóa chất độc hại khi thuốc lá được làm nóng hoặc khi một thiết bị có chứa thuốc lá được kích hoạt. Những sol khí này được người dùng hít vào trong quá trình hút hoặc hít thuốc lá nung nóng bằng việc sử dụng một thiết bị. Chúng chứa chất gây nghiện cao nicotine cũng như các chất phụ gia không thuốc lá và thường có hương vị.
Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng gây ra nhiều tác hại nguy hiểm cho sức khỏe và sự phát triển trí tuệ của giới trẻ, đòi hỏi sự chung tay ngăn chặn từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Ảnh minh họa.
Cần làm gì để bảo vệ giới trẻ trước tác hại nguy cấp của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng?
Trên báo Nhân dân, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên (Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, thuốc lá điếu chứa 1,5-3% nicotin, trong khi đó thuốc lá điện tử có thể chứa 35-69 mg/ml, cao gấp hàng chục lần.
Theo BS Nguyên, nhiều trường hợp người trẻ phải vào Trung tâm Chống độc cấp cứu vì ngộ độc thuốc lá điện tử với những di chứng nghiêm trọng về mặt sức khỏe, tổn thương não không thể phục hồi. Đáng nói hơn, nhiều trường hợp dù chưa có triệu chứng, nhưng khi kiểm tra tổng thể phát hiện những dấu hiệu tổn thương phổi, tổn thương thần kinh…
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được tô vẽ là ít hại hơn và phù hợp giới trẻ, nhưng thực tế lại ẩn chứa nguy cơ nghiện nicotin mạnh hơn. Ngoài những tác động lâu dài bao gồm ung thư, bệnh tim và phổi, tiêu thụ nicotine ở trẻ em và thanh thiếu niên có tác động đặc biệt có hại đến sự phát triển não bộ, với hậu quả lâu dài, bao gồm rối loạn học tập và rối loạn dạng lo âu.
Điều đáng báo động là các thiết bị thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá nung nóng trở thành công cụ ngụy trang hoàn hảo để thực hiện hành vi phạm tội, đưa chất cấm vào trường học, nơi công cộng, giới trẻ mà không thể kiểm soát.
Trước những tác hại nghiêm trọng về mặt sức khỏe, Việt Nam đã có Nghị quyết 173/2024/QH15 cấm thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá nung nóng. Việt Nam đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận về vai trò tiên phong trong việc cấm các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, bảo vệ sức khoẻ và tương lai của thế hệ trẻ.
Nhận định về những tác động tích cực rõ rệt khi Nghị quyết 173/2024/QH15 cấm thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá nung nóng được ban hành, Tiến sĩ Angela Pratt (Trưởng Đại diện của WHO tại Việt Nam) dẫn chứng:
"Theo số liệu từ Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, số ca cấp cứu liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm này đặc biệt ở giới trẻ đã giảm gần 70% trong 10 tháng sau khi lệnh cấm được ban hành so với cùng kỳ giai đoạn trước đó. Việc quảng bá của những người có ảnh hưởng phần lớn đã dừng lại, báo hiệu sự răn đe mạnh mẽ", Tiến sĩ Angela Pratt cho hay.
Tiến sĩ Angela Pratt nhấn mạnh thêm, để lệnh cấm của Quốc hội đối với các sản phẩm nguy hại này có thể được thực thi hiệu quả, cần phải bảo đảm rằng việc kinh doanh thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng phải được đưa vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh trong Luật Đầu tư (sửa đổi) (Điều 6) và không có bất kỳ ngoại lệ nào. Điều này là cần thiết để bảo vệ những thành tựu về sức khoẻ cộng đồng đã đạt được và đồng thời củng cố uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế với tư cách là một quốc gia tiên phong bảo vệ sức khỏe cho người dân.
