Bão táp vẫn chờ Thủ tướng mới của Thái Lan

Từ cuộc đối đầu mang tên "PPP vs PAD"...

Đây là một trong những vấn đề làm đau đầu bất cứ ai ngồi vào ghế Thủ tướng Thái. Oái oăm cho ông Thaksin, ông thất bại cũng chỉ vì những thành công của ông. Khi Thaksin Shinawatra ngồi trên ghế Thủ tướng, các chính sách của chính phủ ông về tự do hóa kinh tế-xã hội đã kéo theo việc cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước không hiệu quả, đàm phán và ký các hiệp định tự do thương mại với các nền kinh tế lớn của thế giới như Mỹ, Nhật, Trung Quốc...

Chính phủ của ông Thaksin cũng mang lại lợi ích xã hội cho những người nghèo ở nông thôn, người nghèo thành thị và người dân ở các vùng khó khăn của đất nước. Chính phủ Thaksin đã mang lại cho những người nghèo cơ hội tiếp cận tài chính, giáo dục và y tế ở mức độ thu nhập thấp, điều mà các chính phủ trước đó không được thành công như thế. Những người này chiếm khoảng 80% dân số Thái Lan.

Do đó, khi 80% này ủng hộ cho đảng TRT của Thaksin, họ đã làm mất cân bằng cán cân chính trị vốn luôn ở trong tay giới trung lưu và thượng lưu Băng Cốc và miền Nam, giới tài phiệt gắn với cảnh sát và quân đội và giới bảo hoàng. Những người này thuộc về PAD. Những người này, cũng như những người lo sợ khi miếng bánh ngon truyền thống bị mất về tay kẻ khác, đã không thể hài lòng với những người theo trường phái tự do.

Không phải ngẫu nhiên mà cựu Thủ tướng Thaksin vẫn dõi theo các diễn biến ở Thái Lan khi ông đang lưu vong tại đất Anh.

Khi cái bóng của cựu Thủ tướng Thaksin vẫn còn soi trên đất Thái, các cuộc đối đầu giữa Liên minh Dân chủ (PAD) và Đảng Quyền lực Nhân dân (PPP) còn kéo dài. Sự gắn kết giữa các thành viên PAD nói cho cùng chỉ xoay quanh việc chống lại cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra và đảng PPP, đảng được coi là hậu duệ của TRT cũng của ông Thaksin.

Thậm chí, PAD đã tuyên bố không chấp nhận bất cứ ai là người của PPP giữ chức Thủ tướng Thái Lan và sẽ còn biểu tình nếu PPP đứng đầu chính phủ. Ứng cử viên Somchai Wongsawat huống chi lại là em rể của cựu Thủ tướng Thaksin và là người của PPP.

Không ai dám chắc về khả năng PAD còn giữ được liên kết như hiện nay nếu PPP tan rã; hoặc PAD sẽ rơi vào tình trạng khủng hoảng "không đối thủ"? Đối thủ của PAD không chỉ là PPP, mà là bất cứ ai có xu hướng tự do hóa kinh tế-xã hội như Thaksin, hoặc bất cứ người nào có xu hướng giành được chiến thắng bầu cử qua số phiếu của đông đảo nhân dân.

...sang sức mạnh mới đến từ ngành tư pháp

Bộ máy tư pháp đang ngày càng tăng cường thế mạnh tại chính trường Thái Lan và thách thức bất cứ chính khách nào, trong đó có cả Thủ tướng mới. Việc cách chức cựu Thủ tướng Samak ngày 9/9 vừa qua là ví dụ gần nhất về sự can thiệp của các tòa án vào chính trường.

Hai “nạn nhân” trước đó đã phải từ chức do áp lực từ tòa án là ngoại trưởng Tej Bunnag và hai quan chức nội các. Chủ tịch quốc hội đã bị kết án gian lận phiếu bầu, vợ của cựu Thủ tướng Thaksin bị kết tội trốn thuế và hôm qua tòa đã phát lệnh truy nã vợ chồng ông Thaksin. Tòa cũng đang chờ ông Thaksin và hai vị bộ trưởng tài chính và lao động.

 

Thái Lan là nơi thường xuyên xảy ra các vụ đảo chính do giới quân đội giật giây hoặc thực hiện. Sau các vụ đảo chính, các phiên tòa bị lợi dụng để hợp pháp hóa các vụ đảo chính. Sau vụ đảo chính lật đổ cựu Thủ tướng Thaksin năm 2006, Hiến pháp mới đã được thông qua và các vụ xét xử gần đây đều bắt nguồn từ Hiến pháp và nhằm vào những thành viên trong đảng Quyền lực Nhân dân (PPP), đảng chính trị có liên quan đến vị cựu Thủ tướng.

Tuy nhiên, theo phân tích, hiện vẫn chưa có cơ sở để khẳng định hoặc đoán xem liệu các tòa án có dám mạnh tay chống lại các chính khách được cho là có quan hệ gần gũi với giới thượng lưu do quân đội đứng sau hay không. Nếu tòa án thuộc về hoàng gia, khả năng này không thể xảy ra.

Hoàn toàn có cơ sở để nhìn nhận nghiêm túc sức mạnh của ngành tư pháp Thái Lan trong giai đoạn khủng hoảng hiện nay. Thủ tướng mới hãy nghĩ đến bài diễn văn hồi tháng 4/2006 của Quốc vương Bhumibol Adulyadej có đoạn thúc giục bộ máy tư pháp can dự vào chính trường để giải quyết bế tắc chính trị, vốn gây ra hàng loạt vụ biểu tình chống ông Thaksin.

Ngay sau đó, ngành tòa án đã bác bỏ những kết quả gây tranh cãi của cuộc bầu cử hồi tháng 4/2006 do ông Thaksin chi phối. Sau khi ông Thaksin bị lật đổ, đảng Người Thái yêu Người Thái (TRT) của ông cũng bị một phiên tòa “hô biến” và vị Thủ tướng-thưõng gia đã bị cấm tham gia chính trường trong vòng 5 nãm.

...hay hoàng gia nắm các "con át"?

Khi đi bầu cử ở Thái Lan, người dân cứ việc bỏ phiếu để chọn lãnh đạo, nhưng vua Bhumibol Adulyavej mới là người có quyền chấp thuận.

Là "thiên tử", lơ lửng ở vị trí giữa trời và dân, hoàng gia Thái của vua Bhumibol Adulyadvej được người Thái tôn sùng trong mọi lĩnh vực và là một thứ không thể bị động chạm. Hoàng gia giành được sự kính trọng của người dân trong văn hóa ứng xử lẫn vị trí trung tâm trong hệ thống chính trị Thái Lan bằng cách duy trì quan hệ và chi phối giới chóp bu trong quân đội, cảnh sát và những nhóm có đặc quyền đặc lợi.

Đó là những nhóm luôn sẵn sàng bảo vệ hoàng gia, kể cả bằng cách làm đảo chính và dựng lên một chính phủ mới. Hoàng gia đang nắm quyền lãnh đạo Thái Lan và đang tìm mọi cách để giữ lấy đặc quyền lãnh đạo trong mọi tình huống.

Vụ đảo chính quân sự đầu tiên mà Vua Bhumibol Adulyavej chứng kiến diễn ra năm 1932, khi ông mới 5 tuổi. Kể từ đó đến nay, ông đã biết đến và chứng kiến 18 vụ đảo chính, với mật độ 4,2 năm/vụ.

Chưa bao giờ có chuyện những người bảo hoàng chấp nhận chia sẻ những đặc quyền đặc lợi của mình cho tất cả mọi người, đặc biệt là những kẻ hô hào cải cách tự do như Thaksin. Ngành tư pháp cũng chỉ là một công cụ bảo vệ cho hoàng gia và do đó có thể hiểu nguyên nhân các tòa án Thái Lan liên tục đưa ra các phán quyết nhằm vào gia đình ông Thaksin và những thành viên của TRT.

Thói quen xuống đường

 

Song song với những cuộc đảo chính quân sự, xuống đường biểu tình đã ăn vào thói quen hành xử của một nhóm người dân và những người làm chính trị ở các đảng phái. Nói ngắn gọn, hễ cứ không hài lòng với Chính phủ là người ta đổ ra đường biểu tình. Từ thời kỳ của cựu Thủ tướng Thaksin, việc xuống đường đã khá phổ biến và được coi là chuyện thường ngày ở thủ đô.

Người Thái đã có thói quen xuống đường biểu tình mỗi khi không hài lòng với Chính phủ

 

Trong một đất nước dân chủ, nếu người lãnh đạo bị cho là không sang suốt để chèo lái đất nước thì rất có thể (và ở Thái thì đã) bị cách chức và thay đi. Nhưng khi người dân không sáng suốt bầu ra lãnh đạo tốt, thì không ai thay dân được. Cái khó của mọi chính quyền đều như thế, và đó cũng là vấn đề vô cùng khó đã làm khổ các ông từ Thaksin đến Samak và sẽ không loại trừ ông Somchai Wongsawat.

Theo Vietnamnet