Trước tình hình đó, lãnh đạo báo Sức khỏe nghĩ là làm sao bám sát được các cơ sở y tế ở miền Nam kháng chiến thì hay biết mấy. Việc tiếp tế thuốc men, dụng cụ y tế cho miền Nam đều được cung cấp theo hai đường: đường mòn Trường Sơn - Hồ Chí Minh và cả đường Hồ Chí Minh trên biển. Trước đây thường dùng rơm, báo cũ chèn vào trong các thùng thuốc chai lọ và các hộp thuốc, dụng cụ y tế. Tôi nghĩ có thể làm cách khác có lợi cho báo Sức khỏe. Tôi đến gặp chị Tảo Hương (đã mất) bàn với chị là thay rơm chèn, chúng tôi cung cấp báo Sức khỏe cho Quốc doanh y vật liệu (là tổ chức của Bộ Y tế chuyên lo tiếp tế cho miền Nam) và anh chị em công nhân lấy báo Sức khỏe (bất kể số báo nào) chèn vào các thùng hàng chi viện. Như vậy có cái lợi là cán bộ y tế ở miền Nam kháng chiến khi nhận được hàng chi viện, đồng thời lại có báo Sức khỏe để đọc. Đọc để tìm hiểu tình hình y tế ở miền Bắc, đọc những bài chuyên môn để nâng cao nghiệp vụ, giúp ích cho công tác y tế gian khổ ở các B (các vùng).
Thời gian dài, báo Sức khỏe không đề cập đến y tế miền Nam kháng chiến vì thời kỳ đầu hoạt động của ta ở B thường được xem là bảo mật, ít thông tin công khai càng tốt. Đến khi cách mạng miền Nam liên tiếp giành thắng lợi và ta đã bắt đầu tuyên truyền cho miền Nam kháng chiến, nhất là sau khi Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, tòa soạn báo Sức khỏe nhận thấy chỉ nói y tế miền Bắc, không nói gì đến y tế miền Nam kháng chiến là không đúng. Và từ đấy đặt vấn đề phải có tin tức y tế của các B. Tòa soạn liền liên hệ với Vụ I ở Bộ Y tế là vụ phụ trách chi viện giúp đỡ y tế miền Nam kháng chiến. Tòa soạn tìm đến những cán bộ y tế vừa trong Nam ra công tác hoặc dưỡng bệnh. Cũng từ đây tin tức y tế miền Nam kháng chiến đã xuất hiện trên tờ báo Sức khỏe, tuy không được nhiều lắm. Một số gương hy sinh anh dũng của cán bộ y tế ở các khu đã được nhắc đến. Bạn đọc ngày nay muốn tìm hiểu y tế miền Nam kháng chiến có thể tìm đọc trong cuốn “Sơ lược lịch sử y tế Việt Nam” tập 2, phần y tế miền Nam. Thời kỳ đầu, công tác y tế miền Nam kháng chiến thường là do các nữ hộ sinh, y tá đảm nhiệm để tiện công tác chữa chạy cho đồng bào, đồng thời kết hợp làm công tác dân vận, binh vận... thuận lợi nhiều hơn. Lúc đầu đa số cán bộ y tế là nữ hộ sinh, y tá sau này miền Bắc chi viện cán bộ cho miền Nam, tòa soạn báo Sức khỏe kết hợp gửi báo Sức khỏe và tạp chí Y học thực hành, sách Ngoại khoa chiến thương... cho các cán bộ đi B. Lẽ tất nhiên không được nhiều, vì sức người có hạn, cán bộ còn mang theo phần riêng của họ trong đó có sách, báo y học cần thiết (ở nơi xa trường, xa thầy). Ngoài số cán bộ y tế chi viện cho B, ngay trong miền Nam kháng chiến đã chọn những địa điểm căn cứ tương đối vững chắc, ổn định để mở những lớp ngắn ngày đào tạo y sĩ, y tá, nữ hộ sinh, dược tá để bổ sung cho các tỉnh thành còn thiếu nhiều cán bộ y tế. Cũng có lớp bổ túc y sĩ, nâng cao tay nghề để trở thành bác sĩ. Không có tài liệu trong tay, các thầy soạn bài theo trí nhớ. Sau này nhận được những cuốn sách giáo khoa y học, dược khoa ở miền Bắc chúng tôi gửi vào, các thầy đã biên soạn nội dung bài học bài bản hơn. Nhiều bệnh viện dã chiến đã được thành lập. Có bác sĩ phụ trách, vừa chữa bệnh vừa chiến đấu như chúng ta đã biết về “Bệnh xá Đặng Thùy Trâm”.
 Tổng biên tập Đinh Văn Chí (bìa trái ảnh) và Ban biên tập báo Sức khỏe.Ảnh: TL |
Ngày 30/4/1975, có đồng chí ở cơ quan mang đến một máy thu thanh xách tay. Cả tòa soạn tập trung theo dõi tình hình chiến công như vũ bão của chiến dịch Hồ Chí Minh. Đến 11 giờ 30 phút quân ta chiếm được Dinh Độc Lập, cả cơ quan hoan hô, mừng rỡ vô cùng. Từ nay nước nhà thống nhất và báo Sức khỏe sẽ có điều kiện phục vụ cả hai miền Nam - Bắc.
Chiến tranh kết thúc. Vì tòa soạn không có ô tô riêng nên phải chờ kế hoạch sắp xếp của Văn phòng Bộ Y tế mới có thể vào Nam công tác. Tháng 11/1975, một nhóm công tác tòa soạn đã đi vào Nam, tìm hiểu tình hình y tế. Chiếc xe chạy bon bon từ Hà Nội vào đến TP. Hồ Chí Minh. Khi qua cầu Hiền Lương, đứng từ xa bên này bờ Bắc đã trông thấy lá cờ nửa đỏ, nửa xanh, giữa có ngôi sao vàng bay phấp phới ngay trên cột cờ của địch trước đây. Thật là cảm động, nước nhà liền một dải, không còn bên này là đất Bắc, bên kia là của ngụy quyền. Càng đi vào miền Trung, càng thấy không khí tràn ngập vui vẻ. Nhóm cán bộ của tòa soạn qua chợ Đông Hà, thấy buôn bán nhộn nhịp, nghỉ tại Đà Nẵng. Sáng hôm sau, Ty Y tế Quảng Nam - Đà Nẵng đưa chúng tôi đi thăm một trạm y tế xã xây dựng bằng những lá tôn lớn. Đến Quy Nhơn, chúng tôi ghé lại Ty Y tế. Phần lớn, lãnh đạo y tế vùng giải phóng là những cán bộ được điều động đi B trước đây. Các đồng chí đều cố gắng xây dựng các trạm y tế - hộ sinh xã làm nền tảng cho y tế địa phương. Trước đây ngụy quyền không quan tâm đến sức khỏe của dân. Vào đến TP. Hồ Chí Minh vì thời gian eo hẹp nên chúng tôi chỉ đến một số cơ sở lớn như Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Vì dân và cả Trường Trung học Y tế tiếp quản và tiếp tục giảng dạy. Ngày nay, y tế ở miền Nam đã được xây dựng khá hoàn chỉnh. Báo Sức khỏe&Đời sống là của chung cả nước Cộng hòa xã hội Việt Nam. Nước Việt Nam là một, báo Sức khỏe&Đời sống là phục vụ cho nhân dân cả nước. Mọi người dân đều có điều kiện đọc được báo Sức khỏe&Đời sống, có ích cho bản thân và những người thân quen.
BS. Đinh Văn Chí (Nguyên Tổng biên tập báo Sức khỏe)