Rất nhiều cái chết vô lý gần đây xảy ra trên đường phố từ những va chạm nho nhỏ khiến dư luận xôn xao. Thật khó tin khi ba thanh niên ở TP.HCM khi lưu thông trên đường Cống Quỳnh (quận 1) do suýt va quệt với hai thanh niên đi xe gắn máy, đã lao vào tấn công đối phương. Hỗn chiến xảy ra làm hai người bị đâm chết tại chỗ, một người bị thương nặng phải đi cấp cứu.
Đây không phải lần đầu tiên người ta nghe thấy những vụ án giết người, cố ý gây thương tích có nguyên nhân chỉ từ những va chạm vụn vặt trong cuộc sống. Vậy gốc rễ của những tội ác bột phát đó là do đâu?
Nguyên nhân đầu tiên hình như trong không ít người tham gia giao thông có sẵn những ẩn ức trong lòng nên khi va chạm nhỏ trên đường phố là rất có thể bùng nổ thành bạo lực. Nguyên nhân sau nữa là lớp trẻ hiện nay dễ bị kích động do tâm lý lứa tuổi muốn thể hiện mình nên khó kiềm chế được các hành vi của bản thân. Gốc của mọi nguyên nhân lại là cái ác được dung dưỡng trong người tích lũy dần khi sự giáo dục lối sống, giáo dục pháp luật bị buông lỏng; xã hội tha hóa về đạo đức, coi thường đồng loại và trật tự xã hội với sự vô cảm đáng đến mức báo động. Nhiều trường hợp thanh niên phải ra tòa lĩnh án thường rơi vào gia đình khá giả, có văn hóa bởi họ được quá nuông chiều. Rõ ràng, chuyện bạo lực đường phố từ mâu thuẫn nhỏ chỉ là "giọt nước tràn ly" bộc lộ cái mầm mống cái ác được dung dưỡng từ lâu.
Mảnh đất cho cái ác này lại là sự vô cảm của đám đông thể hiện ý thức cộng đồng đang bị phá vỡ. Khi thiếu ý thức cộng đồng, tôn trọng những quy ước cuộc sống, con người dễ mang thú tính, sống ích kỷ theo bản năng và sẵn sàng sử dụng bạo lực để giải quyết vấn đề thay vì tìm ra cách giải quyết nếu biết tôn trọng nhau. Những thể hiện bản năng không bị lên án lâu dần sẽ trở thành bình thường hình thành một lối sống, quả là nguy hiểm.
Từ chuyện bạo lực đường phố, cái đáng trăn trở hơn là những khung giá trị đạo đức xã hội đang bị phá vỡ, từ đó dẫn đến bạo lực trong gia đình, trường học, công sở với những chuyện đau lòng như trò đánh thầy, con đánh cha, cháu hại bà (chỉ vì bà... nói nhiều!). Lạ là ngoài bọn côn đồ lưu manh hành xử theo kiểu xã hội đen đã đành mà người "tử tế" cũng thấy xuất hiện bạo lực nhiều hơn qua các vụ bảo vệ siêu thị, dân phòng... cũng đã dùng bạo lực không cần thiết hoặc sai trái nhưng nhân danh pháp luật mà báo chí đã đăng.
Quả là đáng buồn khi xã hội ngày càng giàu có, hiện đại hơn, cuộc sống mỗi gia đình ngày càng đầy đủ hơn thì bạo lực bột phát trên đường phố và những nơi khác ngày càng nhiều hơn. Lẽ nào cuộc đua tranh phát triển kinh tế tỷ lệ nghịch với thói ích kỷ, phá vỡ những giá trị đạo đức truyền thống?
Câu hỏi còng lưng cõng nặng suy tư...
Lưu Thủy