Đúng ngày này cách đây 1 năm, một đối tượng dùng dao tấn công Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An làm 7 người bị thương. Nữ điều dưỡng Nguyễn Thùy Trang bị 11 nhát dao, trong đó có 2 vết thương thấu phổi. Trong tình huống nguy hiểm, chị đã dùng thân mình làm "lá chắn sống" để bảo vệ một em bé sơ sinh. Vụ việc một lần nữa đặt ra vấn đề về an toàn của nhân viên y tế.
Hình ảnh nam thanh niên đánh vào đầu nhân viên y tế tại BVĐK Nam Định vào tháng 5/2025. Ảnh cắt từ clip.
Năm 2025, cả nước ghi nhận 6 vụ hành hung nhân viên y tế. Câu hỏi đặt ra là liệu những quy định hiện hành đã đủ sức bảo vệ những người đang làm nhiệm vụ cứu chữa người bệnh? Bạo lực không còn là chuyện riêng của khoa cấp cứu Bạo hành nhân viên y tế từng được xem là vấn đề thường xảy ra tại những khu vực chịu áp lực cao như khoa cấp cứu. Tuy nhiên, vụ tấn công tại Khoa Sơ sinh Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An cho thấy nguy cơ này có thể xuất hiện ngay tại những khu vực vốn được xem là đặc biệt cần sự an toàn.
Đại biểu Quốc hội TKT (Hưng Yên) đặt vấn đề trên diễn đàn Quốc hội: Trước đây, các vụ tấn công thường xảy ra ở khu cấp cứu, nhưng ngày 23/10/2025, một vụ việc nghiêm trọng lại xảy ra ngay tại khu sơ sinh, nơi đáng lẽ phải bình yên nhất trong bệnh viện.
Những con số từ các nghiên cứu cũng cho thấy bạo lực tại cơ sở y tế không phải hiện tượng cá biệt. Có tới 72,7% điều dưỡng tại Bệnh viện Nhi Trung ương từng bị bạo lực trong 12 tháng, theo một nghiên cứu năm 2017.
Một nghiên cứu khác tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ghi nhận 44,3% nhân viên từng bị bạo hành bằng lời nói; 4,5% bị quấy rối tình dục và 2,8% bị bạo hành thể chất.
Theo số liệu được nêu tại Quốc hội, trong các vụ bạo hành nghiêm trọng, 70% nạn nhân là bác sĩ, 15% là điều dưỡng; phần lớn vụ việc xảy ra tại bệnh viện tuyến tỉnh, huyện.
Giai đoạn 2013-2025 ghi nhận 14 vụ hành hung nghiêm trọng nhân viên y tế. Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan gọi vụ việc tại Nghệ An là "giọt nước tràn ly" và cảnh báo nếu không có những giải pháp mạnh mẽ hơn, vấn nạn bạo hành sẽ không dừng lại.
Việt Nam không thiếu quy định bảo vệ nhân viên y tế. Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 quy định về bảo đảm an ninh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Bộ luật Hình sự cũng có các quy định liên quan đến hành vi chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng và xâm phạm sức khỏe, tính mạng người khác.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn những khoảng trống cần được tiếp tục hoàn thiện.
Thứ nhất, chưa có quy định riêng xác định hành vi hành hung nhân viên y tế đang thực hiện nhiệm vụ khám, chữa bệnh, cứu người là hành vi chống người thi hành công vụ. Khi xây dựng Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, Bộ Y tế từng đề xuất nội dung này nhưng khi luật được ban hành, quy định chưa được đưa vào. Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho rằng cần xem xét coi hành vi hành hung nhân viên y tế trong khi đang làm nhiệm vụ chữa bệnh, cứu người là hành vi chống người thi hành công vụ, qua đó có giải pháp xử lý mạnh hơn, tăng tính răn đe.
Thứ hai, công tác phòng ngừa bạo lực chưa được chú trọng tương xứng. Các biện pháp hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào xử lý sau khi sự việc xảy ra, trong khi việc đánh giá nguy cơ, đào tạo kỹ năng ứng phó và xây dựng hệ thống báo cáo sự việc cần được thực hiện thực chất hơn.
Thứ ba, dù đã có quy chế phối hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Công an, việc tổ chức thực hiện tại các cơ sở y tế cần được thống nhất, rõ trách nhiệm hơn, để khi xảy ra tình huống nguy hiểm, nhân viên y tế và bệnh viện có thể phản ứng nhanh chóng, đúng quy trình.
Hậu quả của bạo hành nhân viên y tế không dừng ở thương tích. Những người từng bị hành hung có thể phải đối mặt với tâm lý hoảng loạn, bất an, thậm chí xin chuyển khoa hoặc nghỉ việc. Một bác sĩ từng có 8 năm công tác tại khoa cấp cứu chia sẻ: "Đi làm áp lực vì công tác chuyên môn, giờ còn phải lo lắng về việc có thể bị hành hung, lăng mạ thì khó lòng để chúng tôi chuyên tâm vào công việc". Ở góc độ rộng hơn, bạo lực trong bệnh viện còn tác động tới chất lượng chăm sóc sức khỏe.
Khi nhân viên y tế làm việc trong tâm thế bất an, sự tập trung cho chuyên môn có thể bị ảnh hưởng. Cuối cùng, người chịu tác động không chỉ là nhân viên y tế mà còn chính những người bệnh đang cần được chăm sóc. Cần chuyển từ xử lý sang phòng ngừa Từ kinh nghiệm quốc tế và các khuyến nghị của WHO, ILO, việc phòng chống bạo lực trong cơ sở y tế cần được tiếp cận đồng bộ, thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra.
Trước hết, cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa tại cơ sở y tế, từ bảo đảm nhân lực bảo vệ, camera, thiết bị báo động đến xây dựng quy trình ứng phó với các tình huống nguy hiểm. Những khoa, khu vực có nguy cơ cao cần được đánh giá định kỳ. Cùng với đó là xây dựng hệ thống báo cáo, ghi nhận và phân tích các vụ việc, kể cả hành vi đe dọa bằng lời nói hoặc những sự việc chưa gây hậu quả nghiêm trọng. Đây là cơ sở để nhận diện nguy cơ và có biện pháp can thiệp sớm.
Về chế tài, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định đối với hành vi bạo lực nhằm vào nhân viên y tế đang thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm tính nghiêm minh và sức răn đe của pháp luật. Nhân viên y tế bị bạo hành cũng cần được bảo đảm quyền lợi về y tế, tâm lý và pháp lý; đồng thời không bị ảnh hưởng quyền lợi lao động vì hậu quả của vụ việc.
Đại biểu Quốc hội TKT cũng đề xuất xem xét chính sách đối với những nhân viên y tế hy sinh hoặc bị thương khi làm nhiệm vụ. Bên cạnh đó, cần làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa ngành y tế, công an và chính quyền địa phương trong bảo đảm an ninh tại các cơ sở khám chữa bệnh.
Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 261/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, với những quy định mới nhằm bảo vệ nhân viên y tế. Đây là một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý. Tuy nhiên, từ những vụ việc xảy ra trong thực tế, vấn đề đặt ra không chỉ là có thêm quy định, mà còn là tổ chức thực hiện như thế nào để những quy định đó thực sự đi vào cuộc sống.
Bảo vệ nhân viên y tế trước bạo lực không chỉ là bảo vệ người đang làm nhiệm vụ cứu chữa người bệnh. Đó còn là bảo vệ cho người dân có nơi khám chữa bệnh an toàn, nơi người thầy thuốc có thể tập trung thực hiện chuyên môn và người bệnh được chăm sóc trong điều kiện tốt nhất.
