Vụ việc cụ bà phải ngồi xe lăn, nghi bị người giúp việc bạo hành tại nhà riêng ở Hà Nội đang khiến dư luận đặc biệt quan tâm. Không chỉ gây phẫn nộ về mặt đạo đức, sự việc còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý nghiêm trọng liên quan đến việc bảo vệ người cao tuổi, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội.
Trao đổi với phóng viên, luật sư Nguyễn Văn Nam (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, thực tế cho thấy vẫn xảy ra những vụ việc bạo hành người cao tuổi, song không phải trường hợp nào cũng được phát hiện và can thiệp kịp thời
Hình ảnh cụ bà nghi bị giúp việc bạo hành. Ảnh cắt từ clip
"Người cao tuổi, đặc biệt là những người bị bệnh, hạn chế khả năng vận động, thường phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc. Chính sự phụ thuộc này khiến họ dễ trở thành nạn nhân của bạo lực nếu người chăm sóc thiếu đạo đức hoặc ý thức pháp luật", luật sư Nam nhận định.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, pháp luật Việt Nam hiện hành đã có những quy định tương đối đầy đủ để xử lý hành vi bạo hành người cao tuổi. Trước hết, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 xác định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó bao gồm việc đánh đập, hành hạ, ngược đãi, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây tổn hại về thể chất, tinh thần đối với các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người già, người yếu thế.
"Trong trường hợp người giúp việc có hành vi đánh đập, tát, hành hạ người cao tuổi như hình ảnh phản ánh từ camera gia đình, đây là hành vi bạo lực rõ ràng, vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật", luật sư Nam nhấn mạnh.
Về chế tài xử lý, luật sư Nguyễn Văn Nam cho biết, nếu hành vi bạo hành chưa gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về xử phạt trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình. Mức phạt có thể bao gồm phạt tiền, buộc xin lỗi công khai, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp giáo dục, răn đe cần thiết.
Tuy nhiên, trong trường hợp hành vi có tính chất nghiêm trọng, kéo dài, gây tổn hại về sức khỏe hoặc tinh thần cho nạn nhân, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
"Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, quy định tại Điều 185 về tội 'ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình'. Nếu hành vi bạo hành gây đau đớn về thể xác hoặc tinh thần cho người cao tuổi, người vi phạm có thể đối mặt với mức phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm, thậm chí cao hơn nếu có tình tiết tăng nặng", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.
Ngoài trách nhiệm hình sự, người có hành vi bạo hành còn phải chịu trách nhiệm dân sự. Theo đó, phải bồi thường toàn bộ chi phí điều trị, chăm sóc y tế cho nạn nhân, đồng thời bồi thường tổn thất về tinh thần theo quy định của pháp luật dân sự.
"Pháp luật không chỉ trừng phạt hành vi sai trái mà còn yêu cầu người gây ra thiệt hại phải khắc phục hậu quả một cách đầy đủ", luật sư Nam nói.
Luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng vụ việc này cũng là lời cảnh báo đối với các gia đình khi thuê người chăm sóc người cao tuổi. "Việc giao phó hoàn toàn người già cho giúp việc mà thiếu sự giám sát có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Gia đình cần có hợp đồng rõ ràng, kiểm tra lý lịch, đồng thời thường xuyên theo dõi, giám sát quá trình chăm sóc", luật sư Nam khuyến nghị.
