Báo động nguy cơ đột quỵ từ trào lưu tập thể thao buổi đêm

Những biểu hiện đặc trưng trước khi bị đột quỵ vài ngày ở người trẻ dễ bị bỏ qua và lầm tưởng chết người

SKĐS - Đột quỵ không còn là bệnh lý của người cao tuổi khi ngày càng nhiều trường hợp người trẻ mắc phải. Các bác sĩ cảnh báo, những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại như thức khuya, ít vận động, ăn uống thiếu lành mạnh đang âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Chồng chéo nguy cơ dẫn đến đột quỵ

Trước đó, báo Sức khỏe và đời sống đã đăng tải bài viết về trường hợp của một nam sinh 21 tuổi bị đột quỵ khi đang chơi đá bóng lúc 21 giờ. Nhiều người trẻ quan niệm ban ngày bận rộn đi làm, đêm khuya là lúc xả stress, chỉ cần vận động mạnh ra mồ hôi là cơ thể sẽ khỏe.

Thế nhưng, việc vận động cường độ cao vào ban đêm, đặc biệt sau 21-22 giờ, lại tiềm ẩn vô số rủi ro. Đánh giá về hệ lụy của thói quen này, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thu Huyền (Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8) nhấn mạnh: Dưới góc nhìn y học, tập luyện thể thao là yếu tố bảo vệ tim mạch, nhưng chỉ khi đúng cường độ - đúng thời điểm và đúng thể trạng. Tập luyện nặng vào ban đêm gây xung đột với nhịp sinh học, buộc hệ thần kinh giao cảm phải kích hoạt, làm nhịp tim tăng nhanh, huyết áp dao động mạnh và tăng gánh nặng cho cơ tim.

Đặc biệt, trong thời điểm giao mùa, nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ tăng lên rõ rệt. Nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột, sự chênh lệch giữa ban ngày và ban đêm khiến cơ thể tự động co mạch ngoại vi để bảo tồn nhiệt, dẫn đến tăng sức cản mạch máu và tăng huyết áp. Đồng thời, tiết trời lạnh làm tăng tiết các hormone catecholamine (như adrenaline, noradrenaline) khiến tim đập nhanh và mạch co lại mạnh hơn. Ở những người có sẵn nền mạch máu xơ vữa, tình trạng này có thể làm nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành huyết khối cấp và dẫn đến đột quỵ não hoặc nhồi máu cơ tim.

Cảnh báo về sự kết hợp nguy hiểm này, bác sĩ Huyền cho biết: "Khi vận động cường độ cao vào ban đêm trong thời tiết lạnh, cơ thể phải chịu cùng lúc nhiều yếu tố bất lợi: rối loạn nhịp sinh học, tăng hoạt hóa thần kinh giao cảm và co mạch do lạnh. Đây là sự chồng chéo nguy cơ có thể làm khởi phát biến cố tim mạch, kể cả ở người trẻ". Những yếu tố đi kèm như không khởi động đủ do lạnh, giãn - co mạch đột ngột khi gặp gió lạnh hay mất nước kín càng làm tăng nguy cơ đột quỵ thiếu máu não vào ban đêm và rạng sáng.

Dù mệt mỏi, nhiều người vẫn "nghiện" chơi thể thao cường độ cao. Lý giải hiện tượng này, bác sĩ Huyền giải thích thêm: "Khi vận động mạnh, cơ thể tiết ra hàng loạt chất dẫn truyền thần kinh như Endorphin, Dopamine và Adrenaline giúp tạo cảm giác hưng phấn, sảng khoái và giảm đau. Vấn đề là cảm giác hưng phấn này che lấp tín hiệu mệt mỏi thật sự của tim và hệ thần kinh". Nếu lặp lại thường xuyên, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng quá tải, suy giảm khả năng phục hồi và tăng nguy cơ tổn thương tim mạch âm thầm. Thói quen này cũng gây thiếu ngủ mạn tính, làm tăng viêm mạch máu và liên quan chặt chẽ tới đột quỵ.

Ở người trẻ, thường gặp áp lực công việc, tài chính căng thẳng, thiếu ngủ kéo dài cùng việc sử dụng nhiều rượu bia, cà phê càng làm huyết áp dao động và tăng nguy cơ đột quỵ. Khi những áp lực này kết hợp với việc tập thể thao quá khuya trong thời tiết lạnh, nguy cơ gặp biến cố tim mạch sẽ tăng theo cấp số cộng đối với mọi lứa tuổi.

Khuyến cáo y khoa để bảo vệ tính mạng

Để ngăn chặn nguy cơ đột quỵ, bác sĩ Huyền đưa ra những khuyến cáo quan trọng sau:

• Không tập thể thao cường độ cao vào ban đêm, đặc biệt là sau 21 giờ trong mùa lạnh.
• Nên chọn thời điểm tập luyện lý tưởng là từ 5-7 giờ sáng hoặc 16-19 giờ. Ưu tiên tập vào ban ngày khi nhiệt độ môi trường ổn định hơn.
• Cần khởi động kỹ, giữ ấm cơ thể đầy đủ và tuyệt đối tránh để cơ thể thay đổi nhiệt độ đột ngột.
• Phải ngủ đủ ít nhất 7-8 giờ mỗi đêm và không tập nặng trong vòng 2-3 giờ trước khi ngủ.
• Thường xuyên theo dõi huyết áp, nhất là với người có bệnh nền tim mạch hoặc tiểu đường, và phải tuân thủ việc dùng thuốc điều trị.
• Phải ngừng tập và đi khám ngay lập tức nếu thấy các dấu hiệu bất thường như: hồi hộp, đau ngực, khó thở, chóng mặt.

Thể thao là liều thuốc quý, nhưng dùng sai thời điểm có thể biến thành gánh nặng tước đoạt mạng sống. Khỏe mạnh bền bỉ không đến từ việc "chơi hết mình" bất chấp thời gian, mà đến từ việc hiểu và tôn trọng giới hạn sinh học của chính cơ thể bạn.

Cách sơ cứu người bị đột quỵ đúng chuẩn giúp giành giật sự sống

SKĐS - Đột quỵ não diễn biến chớp nhoáng và để lại di chứng tàn khốc. Trong ranh giới sinh tử, cách sơ cứu người bị đột quỵ tại nhà là phao cứu sinh quan trọng nhất. Đáng tiếc, nhiều gia đình lại đánh mất thời gian vàng vì áp dụng mẹo sai lầm như chích máu ngón tay, vô tình tước đi cơ hội sống của người bệnh.