Giờ tan tầm trên Đại lộ Thăng Long (Hà Nội), không khó để bắt gặp hình ảnh từng tốp học sinh mặc đồng phục dàn hàng ngang, vừa vít ga vừa cười đùa huyên náo.
Nhiều em thậm chí mới học cấp 2 (lớp 8, lớp 9) hoặc đầu cấp 3 đã tự tin cầm lái những chiếc xe tay ga, xe số đắt tiền có dung tích xi-lanh vượt xa mức cho phép, luồn lách giữa dòng phương tiện đông đúc.
Theo quy định pháp luật, người đủ 16 tuổi trở lên chỉ được phép lái xe gắn máy dưới 50cm³, và phải đủ 18 tuổi trở lên kèm giấy phép lái xe hợp lệ mới được điều khiển xe mô tô từ 50cm³ trở lên.
Dù khung pháp lý rất rõ ràng, thực tế trước cổng nhiều trường học lại hoàn toàn trái ngược. Sự buông lỏng không bắt đầu từ sự bồng bột của học sinh, mà xuất phát từ chính người lớn. Dưới lý do "để con chủ động đi lại" hay chiều theo ý muốn của trẻ, phụ huynh đã vô tình giao chìa khóa tử thần vào tay những người chưa đủ kỹ năng lẫn nhận thức để xử lý tình huống giao thông.
Tình trạng học sinh chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe ngang nhiên điều khiển xe máy phân khối lớn đang tái diễn phức tạp tại nhiều đô thị.
Theo TS Hoàng Trung Học - Học viện Quản lý Giáo dục, việc phụ huynh giao xe cho con khi chưa đủ điều kiện là thói quen xấu bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết về hậu quả pháp lý lẫn an toàn tính mạng. Để chấm dứt tiền lệ nguy hiểm này, biện pháp giáo dục phải song hành cùng các chế tài xử phạt đủ sức răn đe.
Luật sư Bùi Đình Ứng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích, học sinh vi phạm thường bị xử lý nhẹ hơn nhằm mục đích giáo dục, uốn nắn.
Cụ thể, theo Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, người từ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe từ 50cc trở lên hoặc xe điện có công suất từ 4kW trở lên bị phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng.
Tuy nhiên, mũi nhọn xử lý hiện nay đã hướng thẳng vào trách nhiệm của chủ phương tiện:
Phạt tiền từ 8 - 10 triệu đồng đối với cá nhân giao xe cho người không đủ điều kiện (tăng gấp nhiều lần so với mức 800.000 - 2 triệu đồng trước đây).
Phạt tiền từ 16 - 20 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm tương tự.
Chuyên gia giao thông TS Khương Kim Tạo khẳng định, an toàn giao thông không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mà người lớn phải là tấm gương trực quan nhất. Song song với việc nâng cao mức phạt hành chính đối với chủ xe, nhà trường và xã hội cần phối hợp áp dụng các hình thức kỷ luật mang tính răn đe thực chất đối với học sinh vi phạm.
Bảo vệ an toàn cho con em trước hết phải bắt đầu từ kỷ luật gia đình: Không nuông chiều cảm tính, tuân thủ luật pháp và kiên quyết nói "không" với việc giao xe khi con chưa đủ tuổi.