Báo động 7,3 triệu “bà mẹ” dưới 18 tuổi mỗi năm

Thông tin này được chia sẻ tại Lễ công bố Báo cáo Tình trạng Dân số thế giới năm 2013 với chủ đề “Làm mẹ khi chưa trưởng thành: Thách thức mang thai ở tuổi vị thành niên”, do UNFPA phối hợp với Trung tâm Thanh thiếu niên Trung ương công bố chiều ngày 4/11 tại Hà Nội.

Theo UNFPA, trong số 7,3 triệu em gái sinh con trước khi tròn 18 tuổi thì khoảng 2 triệu ca là các bà mẹ dưới 14 tuổi. Các bà mẹ chưa trưởng thành này sẽ phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng và kéo dài về mặt sức khỏe và xã hội do việc mang thai sớm – đặc biệt là “rủi ro kép” gồm chết mẹ và rò âm đạo khi cơ thể các em còn chưa sẵn sàng cho việc mang thai.

UNFPA cũng đưa ra một cách nhìn nhận mới về mang thai ở tuổi VTN – đó không chỉ là việc nhìn nhận những hành vi của trẻ em gái dẫn tới việc mang thai sớm, mà còn nhấn mạnh vai trò và hành động của gia đình, cộng đồng và chính quyền.

TS. Babatunde Osotimehin, Giám đốc điều hành UNFPA toàn cầu nhấn mạnh: “Xã hội thường chỉ biết đổ lỗi cho các em gái khi các em mang thai. Nhưng thực tế, mang thai ở tuổi VTN thường không phải là do các em mong muốn có thai, mà do các em không có sự lựa chọn nào khác và xảy ra trong những hoàn cảnh ngoài tầm kiểm soát của các em. Điều này chính là hệ quả của việc các em không được tiếp cận hoặc ít được tiếp cận đến giáo dục, việc làm, thông tin và chăm sóc sức khỏe có chất lượng.”

Mang thai ở tuổi VTN gây thiệt hại tới sức khỏe, giáo dục và quyền của trẻ em gái. Mang thai ở tuổi này cũng làm cho các em gái không nhận thức được những nguy cơ tiềm tàng và ảnh hưởng bất lợi tới đứa trẻ được sinh ra. Không chỉ các bà mẹ và em bé phải gánh chịu hậu quả của vấn đề mang thai ở tuổi VTN. Vấn đề này còn tạo ra những ảnh hưởng nặng nề tới nền kinh tế của cộng đồng và quốc gia, với những thiệt hại về sản xuất kinh tế khi các bà mẹ ở tuổi vị thành niên phải bỏ học và thôi việc để sinh con. 

Ở Việt Nam, số liệu quốc gia về nhu cầu chưa được đáp ứng các phương tiện tránh thai trong nhóm đối tượng từ 15-19 tuổi chiếm tới 35,4% và nhóm đối tượng từ 20-24 tuổi cũng chiếm tới 34,6%. Năm 2011, tỉ lệ có con trong nhóm dân số VTN là 46/1.000. Tỉ lệ này cao hơn ở các nhóm dân số có trình độ học vấn thấp, mức sống thấp, các nhóm dân tộc thiểu số, các nhóm dân cư sinh sống tại các khu vực trung du và miền núi phía Bắc và các khu vực nông thôn.

Mặc dù Việt Nam đã thu được những tiến bộ đáng kể về giảm tỉ lệ chết mẹ và tăng cường tiếp cận chăm sóc SKSS và KHHGĐ trong những thập kỷ qua, nhưng vẫn còn hơn 1/3 thanh niên Việt Nam thiếu tiếp cận các phương tiện tránh thai mà họ cần. Điều này dẫn tới tỉ lệ mang thai ngoài ý muốn và phá thai không an toàn vẫn còn cao trong nhóm phụ nữ trẻ, đặc biệt trong số những người chưa kết hôn.

Ông Arthur Erken, trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam nhấn mạnh: “Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên duy nhất. Việt Nam đã bước vào giai đoạn dân số vàng, có thể gặt hái những lợi ích về mặt nhân khẩu học với 1/3 dân số trẻ, đạt tỷ lệ dân số trẻ cao nhất trong lịch sử của đất nước. Đầu tư vào sức khỏe thanh niên và VTN sẽ đặt một nền tảng vững chắc cho giai đoạn chuyển đổi của họ sang tuổi trưởng thành và sẽ góp phần vào tăng trưởng kinh tế-xã hội và phát triển bền vững của Việt Nam".  

UNFPA thúc đẩy một phương pháp tiếp cận toàn diện nhằm giải quyết thách thức của mang thai ở tuổi VTN, đó là không phải chỉ chú trọng vào thay đổi hành vi của trẻ em gái mà trên hết là cần phải thay đổi thái độ và hành động của cộng động và xã hội nơi trẻ em gái sinh sống. Mọi trẻ em gái, không quan niệm em sống ở đâu, hoàn cảnh kinh tế như thế nào đều có quyền được phát triển hết tiềm năng của mình.