Ồ ạt gom hàng
Với loại bánh mứt kẹo “ba không” này ở thị trường thành phố từ lâu đã không còn “chỗ đứng” bởi người tiêu dùng không ưa chuộng, đại đa số người dân đều đặt tiêu chuẩn chất lượng, sự an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) lên hàng đầu. Thế nhưng, với đại bộ phận người dân ở các vùng quê, khi điều kiện kinh tế còn eo hẹp thì loại mặt hàng không thể thiếu được trong dịp Tết này lại được đón nhận một cách rất nhiệt tình. Điều khác biệt giữa các loại bánh mứt kẹo được đóng gói, bên ngoài bao bì có ghi nơi sản xuất, thương hiệu công ty, doanh nghiệp, hạn sử dụng, thành phần dinh dưỡng... giá thành luôn cao hơn, trong khi loại bánh mứt kẹo “ba không” thì giá thành rẻ hơn gấp nhiều lần.
Bánh mứt kẹo “3 không” đựng trong bao tải được chia thành túi nhỏ, bán ở các tỉnh.
Có mặt tại một trong những con phố buôn bán bánh mứt kẹo sầm uất nhất Hà Nội - phố Hàng Buồm, chúng tôi được chứng kiến rất nhiều các thương lái từ các tỉnh đổ về đây cất hàng để mang về bán. Chị Hương, một tiểu thương buôn bán ở tỉnh Hưng Yên cho biết, năm nào chị cũng lên đây để mua hàng về bán dịp Tết, với khối lượng lên đến cả tấn. Hàng bánh mứt kẹo chị thường nhập về bán là ô mai các loại, kẹo, bánh, nguyên liệu mứt rời...
Chị Hương còn kể rằng, sau khi mua hàng từ đây về, có một số loại hàng sẽ được đóng gói, còn lại thì bán cho người tiêu dùng theo trọng lượng. Dạo qua một số cửa hàng tại con phố này, chúng tôi thấy các loại bánh quy, kẹo, ô mai hoa quả... được cho vào các bao tải, khay lớn, hoặc cho vào túi ni lông, bày lên kệ. Người mua chỉ cần quan sát, nếm thử rồi chọn mua loại hàng gì, với bao nhiêu trọng lượng là ngay lập tức được đáp ứng tức thì. Giá cả của các mặt hàng bán theo cân này dao động từ khoảng 50.000-250.000 đồng/kg, tùy theo từng loại.
Ở các gian hàng bán buôn bánh mứt kẹo trong chợ Đồng Xuân thì loại mặt hàng “ba không” này cũng rất nhiều, người mua cần bao nhiêu cũng có. Đóng vai một người muốn nhập hàng về chợ quê bán, tôi hỏi qua vài chủ sạp bánh mứt kẹo trong khu chợ về xuất xứ của nguồn hàng thì đều nhận được những thông tin rất mập mờ đại loại như: “Nó được sản xuất tại các làng nghề truyền thống”, hay “do nhà máy sản xuất, nhưng không đóng gói”... Nhiều chủ đều quả quyết rằng bánh mứt kẹo tuy không nhãn mác nhưng đều chất lượng và đặc biệt là không có chất bảo quản độc hại.
Tiếp xúc với anh An, ở huyện Gia Bình (Bắc Ninh), khi anh đang nhập hàng ở chợ Đồng Xuân, chúng tôi được anh chia sẻ về cảm nhận cũng như nhu cầu tiêu thụ của người dân quê về loại bánh mứt kẹo “ba không” này. Anh An cho biết: “Người thành phố nói chung có vẻ không an tâm với các loại bánh mứt kẹo bán theo ký như thế này, nhưng người dân quê chỗ tôi buôn bán thì đại đa số vẫn chuộng loại hàng này vì nó rẻ, cũng ngon mà mọi người ăn thì đã có ai bị làm sao đâu. Chẳng vậy mà mỗi vụ Tết tôi thường nhập bán khoảng 2 tấn bánh mứt kẹo các loại”.
Bánh mứt kẹo “ba không” rất độc hại
Dù các chủ bán buôn bánh mứt kẹo đều quả quyết rằng hàng được sản xuất bằng những nguyên vật liệu trong nước. Thế nhưng, qua thông tin từ các chủ buôn thì mặt hàng này có cả trong nước và từ Trung Quốc. Số ít còn lại dẫu được sản xuất ở trong nước nhưng độ an toàn không cao khi chúng được làm thủ công tại các cơ sở nhỏ lẻ tư nhân, không đảm bảo về chất lượng nguyên liệu cũng như tuân thủ quy trình ATVSTP. Đó còn chưa kể các nơi sản xuất sử dụng chất bảo quản, chất cấm, phẩm màu công nghiệp một cách vô tội vạ...
Theo bác sĩ của Trung tâm Tư vấn dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng Quốc gia thì bánh mứt kẹo “ba không”, nhất là nguồn hàng đến từ Trung Quốc luôn rất độc hại, bởi thành phần nguyên liệu thường kém chất lượng, các chất phụ gia thực phẩm, chất tạo ngọt, tạo màu, chất bảo quản được cho vào không theo một định mức tiêu chuẩn nào cả, và điều đặc biệt là chúng được sản xuất từ khi nào, thời hạn sử dụng bao lâu chẳng ai có thể biết được... Tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe người sử dụng. Chính vì vậy, mọi người nên nói không với các loại bánh mứt kẹo “ba không” để tạo thói quen tiêu dùng bằng sản phẩm đảm bảo chất lượng của các công ty, doanh nghiệp, xí nghiệp có uy tín, dẫu nó có đắt hơn chút xíu nhưng mọi người sẽ cảm thấy an tâm vì nó an toàn.
Ngoài ra, để hạn chế các loại bánh mứt kẹo kém chất lượng, độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, tồn tại và trôi nổi trên thị trường, thì Chi cục ATVSTP trực thuộc sở y tế các địa phương cần tăng cường việc thanh, kiểm tra, kiểm soát để khi phát hiện các cơ sở kinh doanh có mặt hàng không đảm bảo ATVSTP thì xử phạt và tiêu hủy...