1. Trẻ dễ ăn quá nhiều đồ ngọt ngày Tết
Tết Nguyên đán thường gắn liền với các hoạt động sum họp, thăm hỏi, chúc Tết, nhận lì xì, trong đó bánh kẹo, nước ngọt thường được bày sẵn và dễ tiếp cận. Trong môi trường vui vẻ, nhiều kích thích, trẻ em dễ ăn theo cảm xúc và hoàn cảnh, thay vì ăn theo tín hiệu đói - no sinh lý. Bên cạnh đó, tâm lý "ngày Tết nên thoải mái" của người lớn khiến việc kiểm soát khẩu phần bị nới lỏng, làm trẻ tiêu thụ đồ ngọt nhiều lần trong ngày mà không nhận ra tổng lượng đường đã vượt mức khuyến cáo.
Ngoài yếu tố tâm lý, sự đảo lộn nhịp sinh hoạt ngày Tết cũng góp phần khiến trẻ tìm đến đồ ngọt. Thức khuya, dậy muộn, ăn không đúng giờ hoặc bỏ bữa chính làm rối loạn điều hòa hormone đói - no. Trẻ dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, "đói giả" và có xu hướng chọn thực phẩm giàu đường để bổ sung năng lượng nhanh. Tuy nhiên, đồ ngọt làm đường huyết tăng nhanh rồi hạ đột ngột, kích thích cảm giác thèm ăn, khiến trẻ ăn nhiều hơn nhu cầu thực tế.
Mặt khác, các thực phẩm phổ biến trong ngày Tết như bánh kẹo, chocolate, mứt, nước ngọt và nước trái cây đóng chai đều chứa hàm lượng đường tự do cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp. Đáng lưu ý, nhiều sản phẩm có chứa đường ẩn dưới các tên gọi như siro glucose-fructose, maltodextrin hoặc các dạng đường tinh luyện khác, khiến cha mẹ khó kiểm soát tổng lượng đường trẻ tiêu thụ.
Trong dịp Tết, bánh kẹo, nước ngọt, mứt Tết dễ trở thành món ăn "thường trực" của trẻ.
2. Mối nguy khi trẻ ăn quá nhiều đồ ngọt
Trong dịp Tết, bánh kẹo, nước ngọt, mứt Tết dễ trở thành món ăn "thường trực" của trẻ. Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đường có thể gây ra nhiều hệ lụy sức khỏe đáng lo ngại:
- Tăng cân nhanh, nguy cơ béo phì sớm: Đường dư thừa làm tăng tích lũy mỡ, đặc biệt là mỡ bụng, thúc đẩy thừa cân – béo phì ở trẻ em, từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch về sau.
- Tăng nguy cơ sâu răng và viêm lợi: Môi trường đường trong khoang miệng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh, phá hủy men răng, dẫn đến sâu răng, viêm lợi và đau răng kéo dài.
- Rối loạn tiêu hóa: Ăn nhiều đồ ngọt có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, khiến trẻ dễ đầy bụng, táo bón hoặc tiêu chảy, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn ít rau xanh và chất xơ ngày Tết.
- Hình thành thói quen ăn ngọt kéo dài: Việc thường xuyên tiếp xúc với vị ngọt đậm từ sớm khiến trẻ "lệch vị giác", dễ nghiện đồ ngọt và khó quay lại chế độ ăn lành mạnh sau Tết.
- Ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết và năng lượng: Tiêu thụ nhiều đường làm đường huyết tăng – giảm thất thường, khiến trẻ dễ mệt mỏi, kém tập trung và hiếu động quá mức.
3. Trẻ em ăn bánh kẹo bao nhiêu là đủ?
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, lý tưởng nhất là dưới 5%. Với trẻ em, điều này tương đương:
- Trẻ 2 - 5 tuổi: Không quá 15 g đường/ngày.
- Trẻ 6 - 10 tuổi: Không quá 20 g đường/ngày.
- Trẻ trên 10 tuổi: Tối đa 25 g đường/ngày.
Trong khi đó, một lon nước ngọt có thể cung cấp tới 7 - 10 thìa cà phê đường (khoảng 35 g - 50 g đường), tính theo mức trung bình 5 g/thìa, một khẩu phần nhỏ bánh kẹo cũng đủ để trẻ vượt quá lượng đường tự do khuyến nghị trong ngày. Việc tiêu thụ đường dư thừa liên tục trong nhiều ngày Tết, đặc biệt ở trẻ có cơ địa dễ tăng cân hoặc đã thừa cân, sẽ nhanh chóng dẫn đến tích lũy mỡ, tăng cân và làm gia tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Đi bộ, chơi ngoài trời cùng gia đình cũng giúp giảm nguy cơ trẻ tăng cân do đồ ngọt trong dịp Tết.
4. Cách ăn Tết vui, khỏe mà không "quá tải" đường
Nguyên tắc quan trọng là không cấm đoán tuyệt đối, mà cần kiểm soát số lượng và thời điểm. Trẻ vẫn có thể ăn bánh kẹo ngày Tết, nhưng cần tuân thủ:
- Chỉ ăn sau bữa chính, không ăn lúc đói.
- Giới hạn 1 - 2 khẩu phần nhỏ/ngày, không ăn liên tục.
- Ưu tiên trái cây tươi ít ngọt, sữa chua không đường thay cho bánh kẹo.
- Hạn chế nước ngọt, thay bằng nước lọc hoặc nước trái cây pha loãng.
- Cha mẹ cũng nên tránh dùng bánh kẹo làm phần thưởng hoặc "dụ" trẻ ăn, vì điều này củng cố thói quen ăn ngọt không lành mạnh.
- Vận động giúp tiêu hao năng lượng dư thừa từ đồ ngọt; chỉ cần trẻ vận động 30–60 phút mỗi ngày như: Đi bộ, chơi ngoài trời, dọn dẹp nhà cửa cùng gia đình cũng giúp giảm nguy cơ trẻ tăng cân do đồ ngọt trong dịp Tết.
Trẻ em ăn bánh kẹo ngày Tết cần kiểm soát chặt chẽ lượng đường. Với trẻ thừa cân hoặc có cơ địa dễ tăng cân, cha mẹ càng phải chú ý giới hạn đồ ngọt để phòng béo phì và rối loạn tiêu hóa sau Tết.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Nguyên tắc ăn uống trong ngày Tết của người bệnh đái tháo đường.
