Còn hơn nửa tháng nữa, nghĩa là vào dịp 8/3, chương trình ca nhạc gồm những tình khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mang tên Ru tình mới được diễn ra tại Hà Nội, nhưng băng-rôn quảng cáo đã rợp phố từ gần tháng nay. Lúc này, công chúng mới ngớ ra rằng, cùng một thời điểm mà hai chương trình ca nhạc cùng sử dụng những ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, cùng mang tên Ru tình và cùng “đụng hàng” một số ca sĩ.
Vì đâu nên nỗi?
Lần này, “cuộc chiến” bản quyền không phải là với ông bầu nào mà là giữa hai đơn vị tổ chức chương trình: Công ty Interbrand Việt Nam và Liên đoàn xiếc Việt Nam cho thấy còn rất nhiều điều mâu thuẫn và bất cập, cần được sửa đổi trong quyền hạn của các cơ quan quản lý Nhà nước.
Hiện tại thì Ru tình của Công ty Interbrand Việt Nam đã có sự đồng ý của đại diện tác giả, còn Ru tình của Liên đoàn xiếc Việt Nam tuy chưa có điều kiện này nhưng lại có trong tay giấy phép của Cục Nghệ thuật biểu diễn (NTBD) và họ đang trình lên Sở VH - TT&DL xin được tiếp nhận giấy phép biểu diễn.
Sở dĩ có việc như vậy vì trước đó ít lâu, ngày 1/7/2011, gia đình Trịnh Công Sơn đã ký hợp đồng độc quyền với Công ty Interbrand Việt Nam, cho phép công ty được độc quyền sử dụng các tác phẩm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong vòng 1 tháng (10/2 – 10/3/2012). Ngày 2/9/2011, phía gia đình Trịnh Công Sơn lại ký ủy thác quyền toàn bộ tác phẩm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) trong thời hạn 2 năm. Tuy nhiên, họ lại quên không báo cho VCPMC hợp đồng đã ký với Công ty Interbrand Việt Nam (trên nguyên tắc, những hợp đồng đã ký trước như vậy thì VCPMC sẽ bảo lưu).
Thế nên, ngày 27/12/2011, khi Liên đoàn xiếc Việt Nam đến xin phép được sử dụng bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong chương trình Ru tình tổ chức vào 7 và 8/3/2012 thì VCPMC thụ lý hồ sơ và cấp phép bản quyền bình thường. Nhưng chỉ mấy tiếng đồng hồ sau, Công ty Interbrand Việt Nam đã gửi công văn thông báo cho VCPMC biết họ đã ký sử dụng độc quyền các bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Vì thế, ngày 28/12/2011, VCPMC đã gửi công văn đến Liên đoàn xiếc Việt Nam thông báo hủy giấy phép bản quyền và mời họ đến nhận lại tiền tác quyền đã nộp.
Song, Liên đoàn xiếc Việt Nam đã không nhận lại và họ ung dung tự tin vì đã có giấy phép của Cục NTBD. Vấn đề là ở chỗ, không có giấy phép bản quyền mà họ vẫn có trong tay tấm giấy phép đó.
Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ bày tỏ bức xúc về chuyện bản quyền. |
Các cấp quản lý
vẫn qua mặt nhau
Mặc dù đã cùng quảng cáo trên băng-rôn nhưng hai chương trình Ru tình đang nằm ở hai tư thế khác nhau. Ru tình của Công ty interbrand Việt Nam đã đầy đủ nghĩa vụ bản quyền, độc quyền còn phải chờ Sở VH - TT&DL Hà Nội cấp phép để diễn tại rạp Công nhân vào các ngày 3,4,7 và 8/3/2012 với các ca sĩ Tuấn Ngọc, Ánh Tuyết, Mỹ Tâm, Quang Dũng, Mỹ Linh… Ru tình của Liên đoàn xiếc Việt Nam dù đã có trong tay giấy phép của Cục NTBD thì cũng đang chờ giấy phép tiếp nhận của Sở VH-TT&DL Hà Nội. Liên đoàn xiếc phản ứng rằng, vì Quy chế 47 quản lý hoạt động biểu diễn không yêu cầu bản quyền là điều kiện bắt buộc trong hồ sơ xin cấp phép biểu diễn mà chỉ là trên “tinh thần thỏa thuận giữa các bên”.
Xem ra nếu vẫn cứ có sự mập mờ luật pháp thế này thì việc các đơn vị chưa có bản quyền tác giả như Liên đoàn xiếc Việt Nam mà vẫn được Cục NTBD cấp phép sẽ còn xảy ra. Và cuộc chiến này chưa biết bao giờ mới kết thúc. Có thể thấy vụ việc này lại một lần nữa chứng tỏ sự lộn xộn trong quản lý biểu diễn nghệ thuật khi Cục NTBD và Sở VH-TT&DL các địa phương đều có thẩm quyền cấp phép biểu diễn.
Sau Chế Linh đến Ru tình và sẽ là…
Được biết sau sự lình xình liveshow của ca sĩ Chế Linh, Cục NTBD và VCPMC vẫn chưa có cuộc gặp gỡ chính thức với nhau và câu trả lời với công chúng vẫn còn bỏ lửng. “Cuộc chiến” của hai Ru tình thêm một lần cho thấy cần phải xem xét lại quy chế cấp phép của các cơ quan quản lý biểu diễn nghệ thuật. Nếu tiếp tục theo những quy định thiếu chặt chẽ của Quy chế 47 thì sau Chế Linh đến Ru tình và sẽ là nhiều chương trình khác nữa.
Nếu Cục NTBD khi cấp phép có được hồ sơ minh chứng đã thực thi nghĩa vụ bản quyền tác giả thì làm gì còn xảy ra xung đột của 2 đơn vị cùng biểu diễn Ru tình mà trong đó một bên là Công ty InterBrand Việt Nam đã có phép độc quyền (1 tháng) của gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Xảy ra vụ rối ren lần này về mặt nào đó cũng tác động tốt tới nhận thức pháp luật của nhà quản lý, nhà tổ chức và các bên liên quan bởi nó sẽ thúc đẩy nhanh chóng việc cần phải xem xét lại Qui chế 47 để lập lại trật tự trong biểu diễn nghệ thuật.
Chúng ta đã có VCPMC – một tổ chức làm công tác bản quyền chuyên nghiệp, tham khảo kinh nghiệm có sẵn hàng trăm năm của quốc tế, có 10 năm hoạt động thực tiễn tại Việt Nam – là nơi có thể đảm bảo quyền lợi cho các tác giả. Nếu quyền tác giả được thực thi đúng với Luật Sở hữu trí tuệ, nếu cơ quan quản lý Nhà nước (cụ thể ở đây là Cục NTBD) thực sự tôn trọng thì mọi việc đã không có gì phải bàn.
Cục NTBD cho rằng theo Quy chế 47 và các quy định khác của pháp luật thì hồ sơ xin cấp phép biểu diễn không cần phải có giấy công nhận hoàn thành nghĩa vụ tác quyền. Chính vì điều đó nên sáng 16/02/2012, trên 30 nhạc sĩ lão thành và nổi tiếng đã họp nhau lại tại 19 Hàng Buồm, cùng ký văn bản kiến nghị gửi lên cấp trên vì sự vô lý này.
Lan Hương
