Liên quan vấn đề này, ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án thuộc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế có những lý giải về phương án tu bổ và sự khác biệt về mặt thị giác.
Ban Quản lý dự án lý giải
Ban Quản lý Dự án cho biết, tháng 10/2025, trận lũ lịch sử xảy ra trên địa bàn làm sập một đoạn tường Hoàng thành ở mặt Bắc. Sau đó, UBND TP Huế ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp nhằm xử lý sự cố, đảm bảo an toàn cho di tích.
Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án cho hay, đây là công trình tu bổ, sửa chữa khẩn cấp và được thực hiện theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa cùng các nghị định hướng dẫn liên quan. Toàn bộ hồ sơ khảo sát, thiết kế đều được xây dựng dựa trên hiện trạng và các tư liệu.
Đoạn tường Hoàng thành bị đổ sập trong mưa lũ lịch sử được phục hồi.
Kết quả khảo sát cho thấy, cấu tạo nguyên bản của tường Hoàng thành gồm gạch vồ kết hợp lớp vữa truyền thống, bên trong được độn đất sét và toàn bộ công trình đặt trên nền cát cố định. Tuy nhiên, sau thời gian tồn tại dưới tác động của thời tiết khắc nghiệt và yếu tố con người, nhiều đoạn tường xuống cấp nghiêm trọng, xuất hiện tình trạng nứt gãy, biến dạng, sụt lún.
Trong đó, phần mũ tường là khu vực hư hỏng nặng nhất do thường xuyên chịu tác động trực tiếp của mưa nắng.
Lý giải về sự khác biệt hình ảnh giữa đoạn tường mới phục hồi với các đoạn tường cũ xung quanh, Ban Quản lý Dự án cho rằng nguyên nhân chủ yếu nằm ở lớp "vữa áo hoàn thiện".
Cụ thể, tường Hoàng thành nguyên thủy vốn được phủ một lớp vôi vữa hoàn thiện bên ngoài. Qua hàng trăm năm, lớp vữa này bị phong hóa, bong tróc diện rộng, hiện chỉ còn lưu lại dấu tích tại một số vị trí.
Trong quá trình phục hồi đoạn tường bị sập, đơn vị thi công tuân thủ nguyên lý bảo tồn gốc, sử dụng gạch vồ, vữa truyền thống và tiến hành trát lại lớp vữa hoàn thiện với màu sắc tương đồng bản gốc.
"Do đoạn tường vừa hoàn thành lớp vữa trát mới nên hiệu ứng thị giác tạo ra sự khác biệt khá rõ so với các đoạn tường lân cận đã rêu phong, phong hóa. Tuy nhiên, theo thời gian, lớp vữa này sẽ nhuốm màu thời gian và dần tương đồng với khu vực xung quanh", lãnh đạo Ban Quản lý Dự án nhấn mạnh.
Xây dựng dự án tu bổ tổng thể
Ngoài vấn đề kỹ thuật, việc tận dụng tối đa vật liệu nguyên gốc cũng được xem là bài toán quan trọng trong quá trình tu bổ di tích.
Theo đại diện Ban Quản lý Dự án, đơn vị thi công tổ chức thu gom, phân loại và kiểm định từng viên gạch cũ. Những viên còn khả năng chịu lực được tái sử dụng tối đa, trong khi các viên đã hư hỏng được tận dụng cho các hạng mục hạ tầng khác trong khuôn viên di tích nhằm tránh lãng phí, đồng thời tuân thủ các công ước quốc tế về bảo tồn.
Công trình hiện đang chờ nghiệm thu, đưa vào sử dụng.
Ban Quản lý Dự án cho biết thêm, đoạn tường vừa được tu bổ khẩn cấp thực chất mang tính chất của một công trình thí điểm. Mục tiêu là kiểm chứng các giải pháp kỹ thuật nhằm đảm bảo phù hợp với hiện trạng và giữ lại tối đa yếu tố gốc của di tích.
Hiện Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang xây dựng dự án tu bổ tổng thể toàn bộ Hoàng thành.
"Khi dự án tu bổ tổng thể được triển khai, tính mỹ quan của công trình sẽ được đảm bảo, tránh tình trạng chênh lệch hình ảnh mang tính cục bộ như hiện nay, đồng thời phát huy tối đa giá trị của di sản quốc gia đặc biệt", đại diện Ban Quản lý Dự án khẳng định.
Hiện nay việc thi công khắc phục đoạn tường Hoàng thành bị sập hoàn thiện và đang thời gian hoàn công, tập hợp hồ sơ sau đó Ban Quản lý dự án sẽ mời các cơ quan chuyên môn nghiệp thu để đưa vào sử dụng.
Như Báo Sức khỏe & Đời sống thông tin, khoảng 18h45 ngày 2/11/2025, một đoạn tường Hoàng thành mặt Bắc, giáp đường Đặng Thái Thân bất ngờ sập đổ. Qua quan sát hiện trường, khu vực này xuất hiện hiện tượng lún nền. Đoạn tường được xây bằng gạch vồ, vữa vôi truyền thống với kết cấu ba lớp.
Nguyên nhân sơ bộ được xác định do nước mưa ngấm lâu ngày, ngập lụt kéo dài làm xói nền chân tường, tạo dao động áp lực nước trong và ngoài thành. Bên cạnh đó, công trình đã xuống cấp theo thời gian, chịu tác động của phong hóa, rễ cây và rung chấn giao thông bên ngoài.
Đến ngày 7/4, Ban Quản lý Dự án cho biết, UBND TP Huế phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật tu sửa cấp thiết công trình xử lý sự cố với tổng mức đầu tư hơn 1,8 tỷ đồng. Đoạn tường bị sập được phục hồi trên chiều dài khoảng 14,2m, cao trung bình khoảng 4,3m.
Phần móng tận dụng lại khoảng 74% khối lượng đá tổ ong, phần thân tận dụng khoảng 60% gạch vồ nguyên gốc. Ngoài ra, các đoạn tường lân cận khu vực sập cũng được gia cố, chống đỡ bằng hệ khung thép nhằm đảm bảo an toàn kết cấu.
