- Anh ếch à, xin anh vui lòng cõng tôi qua hồ nhé.
Ếch trả lời:
- Rất sẵn sàng, nhưng tôi sợ anh sẽ chích tôi khi chúng ta đang qua hồ.
Bò cạp nói:
- Tại sao tôi phải làm vậy, tôi chẳng có lợi ích gì khi chích anh cả. Anh sẽ chết và tôi sẽ chìm theo.
Nghe lý luận của bò cạp khá thuyết phục, ếch nghĩ rằng trong trường hợp này bò cạp sẽ giữ được cái đuôi của nó không phạm sai lầm. Thế là ếch đồng ý. Bò cạp leo lên lưng ếch và chúng cùng băng qua hồ. Đến giữa hồ, bò cạp cong đuôi chích vào ếch. Ếch la lên: Tại sao anh lại chích tôi? Có lợi gì cho anh đâu bởi vì tôi chết thì anh cũng sẽ chìm theo.
Tôi biết - Bò cạp trả lời khi đang chìm xuống hồ. Nhưng tôi là bò cạp. Tôi phải chích anh, đó là bản năng.
Lời bàn:
Khi ta thấy ai giàu có, giỏi giang, xinh đẹp hơn ta, ta tỏ ra ghen ghét. Mặc dù sự đố kỵ, ghen ghét cũng chẳng thể làm cho ta giàu lên, giỏi giang ra hay xinh đẹp hơn, nhưng ta vẫn cứ ghen ghét những ai hơn ta. Đó là bản năng.
Khi ta thấy ai đó nghèo hèn, kém cỏi, xấu xí hơn ta, ta tỏ ra khinh rẻ. Ta muốn quảng cáo, phô trương để ai cũng phải nhìn thấy sự nổi trội của ta và sự thấp kém của kẻ kia. Điều đó không những chẳng làm cho giá trị của ta tăng lên mà còn giảm đi một cách đáng tiếc. Nhưng đó là bản năng.
...
Các bậc thiền sư hiểu đạo không bao giờ bị bản năng chi phối như chúng ta. Vì thế, họ luôn có phương thức hòa bình và tuệ trí của một đời sống tốt đẹp. Ngay cả chúng ta, mọi người đều có thể sống an bình với chân tâm trong sạch và một đời sống an hòa với những người xung quanh, nếu hiểu rõ được quy luật này.
Phạm Bằng